پایگاه خبری تحلیلی انتخاب (Entekhab.ir) : یورونیوز: آسوشیتدپرس میگوید آمریکا احتمالا در حمله مرگبار به لامرد از موشک جدید «پرسیژن استرایک» استفاده کرده است. آمریکا مسئولیت این حمله را رد میکند، هرچند تایید کرده که در جنگ ایران برای نخستین بار از این موشک در عملیات رزمی استفاده کرده است.
لاکهید مارتین، موشک «پرسیژن استرایک» (PrSM) را نسل آینده موشکهای بالستیک معرفی کرده است؛ موشکی دوربرد و مرگبار که به گفته سازندهاش از دقت بسیار بالایی برخوردار است. ارتش آمریکا نیز برای نوسازی زرادخانه موشکی خود میلیاردها دلار روی این سلاح سرمایهگذاری کرده است.
اما بررسی آنچه احتمالا نخستین استفاده عملیاتی از این موشک، در نخستین روز جنگ ایران، بوده است، تصویری نگرانکننده از پیامدهای بهکارگیری آن در نزدیکی مناطق مسکونی ارائه میدهد. بررسی «ایروارز»، سازمانی که تلفات غیرنظامیان در جنگها را رصد میکند، و همچنین گفتوگو آسوشیتدپرس با کارشناسان تسلیحاتی و مقامهای پیشین دفاعی نشان میدهد که این موشک هنگام انفجار، دهها هزار ساچمه فلزی را در محدودهای وسیع پراکنده میکند؛ ویژگیای که میتواند استفاده از آن در نزدیکی مناطق پرجمعیت را بهشدت خطرناک کند.
به گفته ایروارز، سه موشک در جریان حمله ۲۸ فوریه به لامرد، در آسمان بالای یک مجموعه ورزشی و دو محله مسکونی منفجر شدند. شدت و گستره این انفجارها به حدی بود که افرادی در فاصله حدود ۵۰ متری از محل انفجار نیز کشته شدند و آثار خسارت تا بیش از ۱۵۰ متر دورتر دیده میشد.
مقامات ایرانی میگویند در این حملات دستکم ۲۱ غیرنظامی از جمله هفت کودک، شهید شدند.
ایروارز برای نخستین بار محدوده خسارات ناشی از این حملات در لامرد را نقشهبرداری کرد و برآوردی از برد مرگبار سلاح مورد استفاده ارائه داده است.
آثار بهجامانده از حملات لامرد یکی از دلایلی است که کارشناسان را به احتمال استفاده از موشک «پرسیژن استرایک» رسانده است. این موشک پیش از برخورد با زمین در هوا منفجر میشود و دهها هزار ساچمه فلزی را با سرعت بالا در اطراف پراکنده میکند.
عکسها و ویدئوهای ثبتشده پس از حمله و همچنین تصاویر ماهوارهای نشان میدهد ساختمانها، خودروها و خیابانهای اطراف محل انفجار در نقاط متعددی بر اثر اصابت قطعات فلزی آسیب دیدهاند. به گفته کارشناسان تسلیحاتی، نوع و پراکندگی این خسارات با مشخصات «پرسیژن استرایک» مطابقت دارد.
ارتش آمریکا تایید کرده است که در حملات به ایران از موشکهای «پرسیژن استرایک» استفاده کرده اما میگوید لامرد را هدف قرار نداده است.
هنوز مشخص نیست هدف اصلی حمله در لامرد چه شخص یا مکانی بوده است. یک مجموعه متعلق به سپاه پاسداران انقلاب اسلامی در نزدیکی محل حمله قرار دارد اما تصاویر ماهوارهای نشانهای از آسیبدیدگی آن نشان نمیدهد.
شش کارشناس تسلیحاتی از جمله دو مقام پیشین نظامی به آسوشیتدپرس گفتهاند که به باور آنها موشکهای «پرسیژن استرایک» در حمله به لامرد به کار رفتهاند و بعید است این خسارات ناشی از تسلیحات اسرائیلی یا ایرانی بوده باشد. همه این کارشناسان تاکید کردهاند که نیروهای نظامی باید از شلیک این نوع موشک به اهدافی که در نزدیکی مناطق غیرنظامی قرار دارند، خودداری کنند.
مایکل مایر، مشاور پیشین ارتش آمریکا در زمینه قوانین جنگ میگوید: «بهسختی میتوان دلیلی موجه برای استفاده از موشک پرسیژن استرایک در یک منطقه پرجمعیت پیدا کرد.»
ایروارز چگونه به این نتیجه رسید؟
ایروارز یک سازمان غیرانتفاعی مستقر در لندن است که بیش از یک دهه پیش با هدف ثبت و بررسی گزارشهای مربوط به کشتهشدن غیرنظامیان در حملات هوایی آمریکا در سوریه و عراق تاسیس شد. این سازمان در سالهای بعد درگیریها در غزه، اوکراین و مناطق دیگر را نیز زیر نظر گرفته است.
ایروارز برای تحقیقات خود از منابع عمومی از جمله عکسها، ویدئوها، تصاویر ماهوارهای، شبکههای اجتماعی و گزارشهای خبری استفاده میکند و با کمک نرمافزارهای مکانیابی جغرافیایی و ابزارهای دیگر این شواهد را مورد بررسی قرار میدهد.
این سازمان برای بررسی حملات لامرد نیز از همین روشها استفاده کرده است. پژوهشگران ایروارز محل تقریبی انفجار موشکها، نقاطی را که گزارش شده غیرنظامیان در آنها کشته شدهاند و همچنین مناطقی را که آثار خسارت متناسب با الگوی انفجار در آنها دیده میشد، روی نقشه مشخص کردند. سپس با اندازهگیری فاصله میان این نقاط، شعاع تقریبی اثر انفجار را برآورد کردند.
شرکت لاکهید مارتین که به درخواست اظهارنظر پاسخ نداده تاکنون اعلام نکرده است محدوده اثرگذاری انفجار این موشک تا چه اندازه است. این شرکت پیشتر یک ویدئوی پویانمایی منتشر کرده که نحوه انفجار موشک «پرسیژن استرایک» را شبیهسازی میکند.
آمریکا استفاده از «پرسیژن استرایک» در ایران را تایید کرد اما حمله به لامرد را نپذیرفت
فرماندهی مرکزی آمریکا (سنتکام) یک روز پس از حمله به لامرد، در اول مارس تصویری در شبکه اجتماعی ایکس منتشر کرد که به گفته کارشناسان تسلیحاتی، شلیک یک موشک «پرسیژن استرایک» در جریان عملیات نظامی در ایران را نشان میداد. سه روز بعد سنتکام اعلام کرد که این موشکها برای «نخستین بار در تاریخ» در ایران به کار گرفته شدهاند اما مشخص نکرد که در کدام مناطق استفاده شدهاند.
چند هفته بعد همزمان با افزایش توجه رسانهها به حملات لامرد، سخنگوی سنتکام در بیانیهای گفت نیروهای آمریکایی در ۲۸ فوریه هیچ موشک «پرسیژن استرایک» یا سلاح دیگری به سوی لامرد شلیک نکردهاند و تاکید کرد که نیروهای آمریکا غیرنظامیان را هدف قرار نمیدهند. این نهاد همچنین گفت تصاویر یکی از حملات نشان میدهد که احتمالا یک موشک کروز ایرانی «هویزه» عامل انفجار بوده است.
با این حال کارشناسان تسلیحاتی میگویند موشکی که در تصاویر دوربینهای مداربسته لامرد دیده میشود با مشخصات موشک هویزه مطابقت ندارد؛ به گفته آنها شکل موتور موشک هویزه گرد است، اما چنین مشخصهای در موشک دیدهشده در این تصاویر وجود ندارد.
ارتش اسرائیل نیز به آسوشیتدپرس گفته است که در نخستین روز جنگ هیچ نقطهای در جنوب ایران تا محدوده لامرد را هدف قرار نداده است. کارشناسان تسلیحاتی نیز میگویند شواهدی وجود ندارد که نشان دهد اسرائیل موشکی با قابلیت انفجار در هوا و پراکنده کردن حجم زیادی از قطعات فلزی در اختیار دارد.
پس از آنکه یافتههای ایروارز و آسوشیتدپرس درباره حملات لامرد با سنتکام در میان گذاشته شد این فرماندهی بار دیگر مسئولیت حمله را رد کرد و گفت این موضع بر اساس بررسی قبلی حادثه اتخاذ شده است.
دریاسالار برد کوپر، فرمانده سنتکام نیز در ماه مه به کنگره آمریکا گفته بود تنها موردی که ارتش این کشور احتمال میدهد در آن غیرنظامیان بر اثر حمله نیروهای آمریکایی کشته شده باشند، حمله به یک مدرسه در میناب است که همچنان در دست بررسی است.
«پرسیژن استرایک» برای چه ماموریتی طراحی شده است؟
به گفته ارتش آمریکا موشکهای جدید «پرسیژن استرایک» قرار است به تدریج جایگزین سامانه موشکی تاکتیکی ارتش آمریکا، موسوم به اَتَکِمز شوند؛ سامانهای که چند دهه است در خدمت ارتش آمریکا قرار دارد.
در حالی که برد اَتَکِمز حدود ۳۰۰ کیلومتر است شرکت لاکهید مارتین میگوید «پرسیژن استرایک» میتواند اهدافی در فاصله بیش از ۴۹۹ کیلومتری را مورد اصابت قرار دهد.
اما تفاوت مهم این دو سامانه فقط به برد آنها محدود نمیشود. موشکهای اَتَکِمز هنگام انفجار قطعات فولادی یا مهمات کوچکتری را در محدوده هدف پراکنده میکنند. اما به گفته ایروارز و کارشناسان تسلیحاتی، انفجار «پرسیژن استرایک» باعث پرتاب دهها هزار ساچمه از جنس تنگستن در همه جهتها میشود.
تنگستن فلزی بسیار متراکم و مقاوم در برابر حرارت است و به همین دلیل این ساچمهها پس از انفجار تا حد زیادی شکل خود را حفظ میکنند. نشریات تخصصی دفاعی میگویند همین ویژگی باعث میشود قدرت نفوذ آنها بسیار بالا باشد و حتی بتوانند از زرههای سبک عبور کنند؛ عاملی که بر قدرت مرگبار این سلاح میافزاید.
خسارت موشکهای لامرد صدها متر از محل انفجار امتداد داشت
بررسیهای ایروارز نشان میدهد در جریان جنگ یک سالن ورزشی و مدرسه ابتدایی مجاور آن در لامرد بر اثر انفجار موشکی آسیب دیده است.
به گزارش رسانههای دولتی ایران در این انفجار هفت غیرنظامی که بیشتر آنها کودک بودند، شهید شدند. ایروارز میگوید با بررسی منابع توانسته گزارش مرگ این افراد را تایید کند. سه دختر نوجوان که مشغول والیبال بودند و زنی که مقابل خانهاش بود از جمله قربانیان این حمله گزارش شدهاند.
در انفجاری جداگانه بر فراز محله تلخندق، «آوینا برزگر»، کودک دو سالهای که در حیاط خانه در حال بازی بود، کشته شد. ایروارز برآورد کرده است ساچمهای که به او اصابت کرده حدود ۵۰ متر از محل انفجار فاصله داشته است.
این سازمان با استفاده از ویدیویی که در ورودی خانه این کودک را نشان میداد، محل خانه را مشخص کرد و سپس فاصله آن تا محل انفجار را اندازه گرفت.
نه ایروارز و نه آسوشیتدپرس گزارشی پیدا نکردهاند که نشان دهد در این حملات نیروهای نظامی یا امنیتی کشته شدهاند یا تاسیسات نظامی هدف قرار گرفته باشد.
آمریکا، بریتانیا و استرالیا در پی خرید تعداد بیشتری از «پرسیژن استرایک» هستند
پس از حملات لامرد وزارت دفاع آمریکا قراردادی به ارزش بیش از چهار میلیارد دلار با شرکت لاکهید مارتین امضا کرد تا تولید موشکهای «پرسیژن استرایک» چهار برابر شود.
بریتانیا نیز در ماه ژوئن اعلام کرد ۱۳۰ میلیون پوند، معادل حدود ۱۷۷ میلیون دلار برای خرید این موشکها کنار گذاشته است. استرالیا هم که در سال ۲۰۲۵ این موشکها را خریداری کرده بود، در ماه آوریل چندین میلیارد دلار دیگر در برنامه «پرسیژن استرایک» سرمایهگذاری کرد.
کارشناسان تسلیحاتی میگویند «پرسیژن استرایک» تواناییهای تازه و مهمی در اختیار ارتشها قرار میدهد اما استفاده از آن باید با احتیاط بسیار زیادی انجام شود.
وس برایانت، مشاور پیشین پنتاگون در زمینه جنگ دقیق و کاهش آسیب به غیرنظامیان میگوید کاربرد مناسب این موشک باید به اهدافی مانند تجمعهای بزرگ نیروهای دشمن از جمله نیروها و تجهیزات زرهی و نیمهزرهی محدود شود.
ترور بال، کارشناس پیشین مواد منفجره در ارتش آمریکا نیز نسبت به استفاده از این سلاح در نزدیکی مناطق مسکونی هشدار داده است.
او میگوید: «این سلاح میتواند افرادی را که بیرون از خانههایشان هستند و دیواری از آنها محافظت نمیکند، بکشد.»