پایگاه خبری تحلیلی انتخاب (Entekhab.ir) : روزنامه اینترنتی فراز: پتروشیمی فارابی در مردادماه امسال درآمد بیشتری نسبت به سال گذشته ثبت کرده، اما پشت این رشد یک تناقض جدی دیده میشود: درآمد ۴۴ درصد بالا رفته، درحالیکه تولید دو محصول اصلی شرکت سقوط کرده است. جهش قیمتها توانسته افت مقدار تولید را پنهان کند؛ مسئلهای که همزمان با مدیریت بهزاد قلیپور و پس از توقف ۵۵ روزه تولید، پرسشهایی درباره اولویت سودآوری کوتاهمدت در برابر تداوم تولید در شرایط جنگی ایجاد میکند.
رشد درآمد پتروشیمی فارابی به لطف جهش نرخ محصولات
پتروشیمی فارابی با نماد «شفارا» در بورس در مردادماه ۱۴۰۵ حدود ۴۶۵ میلیارد تومان درآمد شناسایی کرده که از این رقم، ۲۹ میلیارد تومان مربوط به اجاره مخزن بوده و در نتیجه حدود ۴۳۵ میلیارد تومان درآمد حاصل از تولید و فروش محصولات شرکت بوده است.
این رقم در مردادماه سال گذشته حدود ۳۲۱ میلیارد تومان بود که ۳۰۱ میلیارد تومان آن از محل تولید و فروش به دست آمده بود؛ بنابراین در نگاه نخست، درآمد عملیاتی شرکت حدود ۴۴ درصد بیشتر شده است؛ اما برای ارزیابی واقعی عملکرد پتروشیمی فارابی، تنها نگاه کردن به عدد فروش کافی نیست.
فارابی دو محصول اصلی دیاکتیل فتالات (DOP) و انیدرید فتالیک (PAF) تولید میکند. قیمت هر تن DOP در مردادماه ۱۴۰۴ بیش از ۹۸ میلیون تومان بود، اما یک سال بعد به بیش از ۳۰۵ میلیون تومان رسید؛ یعنی بیش از سه برابر شد. قیمت PAF نیز از حدود ۸۵ میلیون تومان به حدود ۲۲۲ میلیون تومان افزایش یافت و حدود ۲.۶ برابر شده است.
در چنین شرایطی، رشد درآمد ۴۴ درصدی نه تنها به معنای افزایش فعالیت تولیدی نیست؛ بلکه آمار تولید تصویر معکوسی نشان میدهد. تولید DOP فارابی در مرداد ۱۴۰۵ نسبت به ماه مشابه سال گذشته ۷۵ درصد کاهش یافته و تولید PAF نیز ۶۰ درصد کمتر شده است.
اعتراف مدیرعامل پتروشیمی فارابی؛ حتی در جنگ هم سود مهمتر از تولید است؟ | مدیران تاپیکو و تامیناجتماعی از اولویتهای بهزاد قلیپور مطلعاند؟
پتروشیمی فارابی در جنگ آسیب مستقیم ندید
ممکن است نخستین توضیح برای این کاهش تولید، جنگ و آسیب به یوتیلیتیهای منطقه باشد؛ اما وضعیت فارابی کمی متفاوت است. این شرکت یوتیلیتی مستقل خود را دارد و مستقیماً به یوتیلیتیهای مبین و فجر متکی نیست. بنابراین، توقف تولید فارابی را نمیتوان مستقیماً به آسیب این دو مجموعه نسبت داد.
مسئله اصلی، تأمین خوراک بوده است؛ خوراکی که از سوی پتروشیمی بوعلیسینا با خط لوله تأمین میشده و اختلال در شرایط تولید این مجموعه، زنجیره تأمین فارابی را نیز تحت تأثیر قرار داده است. در نتیجه، تولید پتروشیمی فارابی حدود ۵۵ روز متوقف شد و از ۱۹ اردیبهشت مجدداً به مدار تولید بازگشت.
نکته قابل توجه این است که در شرایط جنگی، اهمیت تداوم تولید در صنایع مادر و بالادستی بیشتر از دوره عادی است؛ چراکه توقف یک مجتمع میتواند زنجیرهای از تولیدکنندگان پاییندست را نیز تحت تأثیر قرار دهد. بنابراین، مسئله فقط زیان یا سود یک ماهه فارابی نیست، بلکه حفظ استمرار تولید و امنیت زنجیره تأمین نیز مطرح است.
اولویت بهزاد قلیپور سود کوتاهمدت است یا تداوم تولید در شرایط جنگی؟
بهزاد قلیپور از خردادماه ۱۴۰۵ هدایت پتروشیمی فارابی را در اختیار گرفته و حالا تصمیمهای مدیریتی او در نخستین ماههای مسئولیتش زیر ذرهبین قرار گرفته است.
در مردادماه، بهزاد قلیپور در پاسخ به این پرسش که چرا برای جلوگیری از توقف تولید، خوراک از مجتمعهایی مانند پتروشیمی نوری یا سایر واحدها تأمین نشده است، هزینههای لجستیک و نبود صرفه اقتصادی را بهعنوان یکی از دلایل مطرح کرد؛ استدلالی که بر اساس آن، تأمین خوراک جایگزین از سوی دیگر مجتمعهای پتروشیمی میتوانست تولید را با زیان همراه کند.
در شرایطی که کشور درگیر جنگ بوده و صنایع بالادستی نقش کلیدی در حفظ تولید و مدیریت قیمت محصولات صنایع پاییندستی دارند، آیا جلوگیری از زیان کوتاهمدت باید بر تداوم تولید، اولویت پیدا کند؟ آن هم در شرایطی که دشمن با محاصره سعی در ایجاد کمبود در کشور را دارد، بهزاد قلیپور سود کوتاهمدت را بر تداوم تولید ترجیح داده و درنتیجه با کاهش عرضه، قیمت محصولات نیز افزایش پیدا کرده است.
این موضوع زمانی اهمیت بیشتری پیدا میکند که پتروشیمی فارابی صرفاً یک شرکت خصوصی بیارتباط با منافع عمومی نیست. این مجموعه تحت مالکیت پتروشیمی فنآوران و تاپیکو قرار دارد و در نهایت زنجیره مالکیتی آن به تأمین اجتماعی میرسد؛ یعنی بنگاهی که ذینفع نهایی آن میلیونها بازنشسته هستند.
در چنین ساختاری، انتظار طبیعی این است که تصمیمهای مدیریتی صرفاً بر مبنای سود کوتاهمدت گرفته نشود و تداوم تولید، حفظ ظرفیت عملیاتی و تأمین پایدار خوراک نیز در مرکز تصمیمگیری قرار داشته باشد. اعداد مردادماه فارابی نشان میدهد این شرکت هنوز فاصله محسوسی با چنین نقطهای دارد.