پایگاه خبری تحلیلی انتخاب (Entekhab.ir) : بیبیسی: جز میلِ شدید به زمین زدن حریف، در نگاه اول ارتباط چندانی میان سیاست و دنیای جودوی حرفهای وجود ندارد.
اما این موضوع مانع از آن نشده است که تدی رینر، قهرمان پرافتخار سنگینوزن جودوی جهان در فرانسه، برای انتخابات ریاستجمهوری ماه آوریل آینده اعلام آمادگی کند.
تدی رینر ۳۷ ساله که در گوادلوپ، از قلمروهای فرادریایی فرانسه، به دنیا آمده است، نه سابقهای در مناصب دولتی دارد، نه حزبی از او حمایت میکند و نه هنوز برنامه انتخاباتی مشخصی ارائه کرده است. آنچه تاکنون از کارزار او دیده شده، شعاری با عنوان «فرانسهای که دوستش داریم»، یک اعلام موضع در شبکههای اجتماعی و بازدیدی انتخاباتی از یک بیمارستان در منطقه سن-سن-دنی در شمال پاریس است.
با این حال، هر تحلیلگری که شانس او را کاملا منتفی بداند، دست به قمار خطرناکی زده است.
رینر یکی از محبوبترین چهرههای فرانسه است و در نظرسنجیها مرتبا در میان افرادی قرار میگیرد که بیش از دیگران تجسمکننده «ارزشهای» کشور محسوب میشوند.
رینر پیش از این بارها توانایی خود را در رسیدن به موفقیت نشان داده است؛ از پنج مدال طلای المپیک و ۱۱ عنوان قهرمانی جهان گرفته تا یک فعالیت موفق در دنیای کسبوکار.
بیش از ۲۸ میلیون نفر پیام انتخاباتی او را در اینستاگرام و شبکه ایکس دیدهاند؛ ویدیویی که با آداب و ظاهر کاملا ریاستجمهوری، در برابر قفسه کتابها و پرچم فرانسه ضبط شده بود.
در یک نظرسنجی موسسه ایفوپ که تنها ۲۴ ساعت بعد انجام شد، ۲۲ درصد پاسخدهندگان گفتند «ممکن است» به او رای بدهند.
در کشورهای دیگر، بازیگران و چهرههای تلویزیونی به مقام ریاستجمهوری رسیدهاند. جورج وهآ، رئیسجمهوری پیشین لیبریا، پیشتر فوتبالیست حرفهای بود.
پس چرا یک جودوکار نتواند وارد کاخ الیزه شود؟
گیوم تبار، تحلیلگر روزنامه لو فیگارو، میگوید: «هر کسی که تصور کند نداشتن جایگاهی در حلقه سنتی سیاستمداران، تدی رینر را از رسیدن به کاخ الیزه بازمیدارد، سخت در اشتباه است.»
او در عین حال میافزاید: «اما خود رینر هم اشتباه میکند اگر فکر کند صرفاً بیرون بودن از این حلقه برای موفقیت کافی است.»
فعلاً تقریباً تمام فضای سیاسی فرانسه تصمیم گرفته نامزدی رینر را جدی بگیرد، یا دستکم وانمود کند که آن را جدی میگیرد. بخشی از این احتیاط به محبوبیت بالای او بازمیگردد؛ محبوبیتی که باعث میشود تمسخر جاهطلبیهای سیاسیاش بهراحتی به ضرر منتقدان تمام شود.
اما دلیل دیگر این است که سیاست فرانسه، بهجز اردوگاههای در حال قدرتگیری چپ افراطی و راست افراطی، این روزها با نوعی سردرگمی و آشفتگی عمیق روبهرو است.
میانهروها در وضعیتی متزلزل و سردرگم قرار دارند و هنوز هیچ نامزدی نتوانسته شور و انگیزهای مشابه آنچه مارین لوپن، رهبر راست افراطی، یا ژان-لوک ملانشون در اردوگاه چپ افراطی در میان هوادارانشان ایجاد کردهاند، برانگیزد. در حال حاضر، بسیاری پیشبینی میکنند این دو رقیب در دور نهایی انتخابات ریاستجمهوری ماه مه مقابل یکدیگر قرار بگیرند.
بنابراین وقتی چهرهای محبوب مانند رینر وارد رقابت میشود و خود را «نه چپ و نه راست» معرفی میکند، از «وحدت کشور» و «بازگرداندن پول به جیب مردم» سخن میگوید و همزمان به همان اندازه که از «نژادپرستان» انتقاد میکند، از «اراذل و اوباشی که مردم را از حضور در خیابانها میترسانند» نیز انتقاد میکند، سیاستمداران ناچارند به او توجه کنند.
کاملا ممکن، و حتی محتمل است که کارزار رینر پس از یک دوره کوتاه هیجان فروکش کند و این قهرمان جودو در نهایت به چهرهای حاشیهای در رقابتها تبدیل شود. اما سناریوی دیگری هم وجود دارد: اینکه چنین اتفاقی رخ ندهد.
در آن صورت، معادلات انتخابات پیش از رأیگیری ناچار به بازنگری سریع خواهد شد و این میانهروها نخواهند بود که از این وضعیت خشنود میشوند.
تا اینجا، رینر نشان داده که قواعد لازم برای چنین نامزدیهای ناگهانی و بیرون از ساختارهای معمول سیاسی را بهخوبی میشناسد. نخستین و مهمترینِ این قواعد نیز رساندن این پیام است: «نگران نباشید؛ من سیاستمدار نیستم!»
در فضای سیاسی امروز فرانسه، هر کسی که بویی از «ساختار حاکم» یا «نظام سیاسی مستقر» برده باشد، بهطور خودکار در نگاه بسیاری از رأیدهندگان امتیاز از دست میدهد. به همین دلیل، نامزدها ترجیح میدهند تأکید کنند که تنها به دو دلیل پا به عرصه سیاست گذاشتهاند: نخست اینکه زندگی واقعی را تجربه کردهاند، برخلاف آن سیاستمداران حرفهای که در پاریس از واقعیتهای جامعه دور افتادهاند؛ و دوم اینکه راهحلهایی برای مشکلات متعدد کشور یافتهاند، راهحلهایی که از چشم همان کارگزاران محدودنگر و گرفتار بوروکراسی پنهان مانده است.
رینر همه این پیامها را در ویدیویی که دوشنبه گذشته در شبکههای اجتماعی منتشر کرد، با استفاده از شگردهای شناختهشده خطابه سیاسی منتقل کرد. او گفت: «بعضیها میگویند من برای فکر کردن به ریاستجمهوری یک احمقم.»
او گفت: «میگویند احمقم که میخواهم نامزد ریاستجمهوری شوم. احمقم؟ اگر نپذیرفتن فرو رفتن فرانسه در باتلاق بدهیها حماقت است، اگر حاضر نبودن به تماشای پدران و مادرانی که هر بار برای خرید هفتگی دندان روی جگر میگذارند و وقتی فرزندانشان پا به خیابان میگذارند از ترس به خود میلرزند حماقت است، پس بله؛ مرا احمق بنامید.»
این شروعی امیدوارکننده برای این قهرمان ورزشی در عرصه سخنوری سیاسی بود و دستکم توانست توجه مخاطبان را جلب کند.
اما اگر واقعاً در تصمیم خود جدی باشد، و رینر میگوید هیچگاه کاری را نیمهکاره انجام نمیدهد؛ او هم با همین ذهنیت به قهرمان المپیک تبدیل شد، کار اصلی تازه از اینجا آغاز میشود.
اما رینر دقیقاً چه برنامهای برای فرانسه دارد؟ اعضای تیم او چه کسانی خواهند بود؟ و درباره مهمترین موضوعات سیاسی روز، از اصلاحات نظام بازنشستگی و سرمایهگذاری در آموزش گرفته تا هزینههای زندگی، بدهی عمومی، اوجگیری پوپولیسم و جنگ روسیه در اوکراین، چه مواضعی دارد؟
در یک کلام، او چگونه میخواهد محبوبیت انکارناپذیرش به عنوان یک قهرمان ورزشی را به یک پشتوانه سیاسی و رأی مردمی تبدیل کند؟
به طور کلی، به نظر میرسد رینر در مسائل اقتصادی و موضوعات مربوط به نظم و امنیت عمومی به جناح راست نزدیکتر باشد. اما به عنوان فردی سیاهپوست با پیشینه کارائیبی، موضعی بسیار قاطع در مخالفت با نژادپرستی دارد. همچنین وقتی از مخالفت با افراطگرایی سخن میگوید، منظور اصلی او مارین لوپن است.
به بیان دیگر، او تلاش میکند خود را در میانه طیف سیاسی و در تقابل با جریانهای افراطی معرفی کند.
مشکل اینجاست که این بخش از طیف سیاسی فرانسه از پیش بسیار شلوغ است و چهرههای مهمی مانند ادوار فیلیپ و گابریل اتال، هر دو نخستوزیر پیشین، تاکنون نتوانستهاند حمایت گسترده رأیدهندگان را به دست آورند و جایگاه خود را تثبیت کنند.
در حال حاضر حدود یک دوجین نامزد در محدوده میان راست میانه و چپ میانه حضور دارند؛ طیفی که از رافائل گلوکسمان، نامزد مورد حمایت حزب سوسیالیست، تا برونو روتایو از حزب جمهوریخواهان در جناح راست را در بر میگیرد.
جدیدترین چهرهای که احتمال پیوستن به این رقابت را دارد، کریستین لاگارد است که فوریه آینده از ریاست بانک مرکزی اروپا کنار خواهد رفت.
ورود یک مدعی دیگر به این رقابتها میتواند آرای این طیف را بیش از پیش پراکنده کند و در نتیجه، احتمال راهیابی ژان-لوک ملانشون به دور دوم انتخابات را افزایش دهد.
از همین رو، تعجبی ندارد که ژان-لوک ملانشون، رهبر حزب «فرانسه تسلیمناپذیر»، از تصمیم رینر برای ورود به رقابتهای انتخاباتی استقبال کرده باشد. ملانشون به خبرنگاران گفت: «ما این ماجرا را خوب میشناسیم؛ وقتی کسی میگوید نه چپ است و نه راست، معمولاً معنایش این است که چپ نیست.»
تنها سیاستمدار دیگری که به نظر میرسد واقعاً از ورود رینر به رقابتها خوشحال شده، نه اینکه صرفاً لبخندی تصنعی بر لب داشته باشد، امانوئل مکرون، رئیسجمهور فرانسه است. او رینر را «قهرمانی بزرگ» توصیف کرد و گفت سیاست «در انحصار سیاستمداران حرفهای نیست».
این واکنش را میتوان با روابط سرد رئیسجمهور با نخستوزیران پیشینش، فیلیپ و اتال، توضیح داد؛ هر دو اکنون تمام تلاش خود را میکنند تا از رئیس پیشین و نامحبوب فاصله بگیرند.
رینر گفت تمجید مکرون را «جامی زهرآلود» میداند. او به خبرنگاران گفت: «من فرستاده رئیسجمهور نیستم، من مکرونیست نیستم.»
سیاست و جودو شاید اشتراک چندانی با یکدیگر نداشته باشند، اما رینر بهزودی خواهد فهمید که از میان این دو، عرصهای که بیرحمتر است آنی نیست که دو حریف پس از ادای احترام متقابل روی تاتامی رو در روی یکدیگر قرار میگیرند.
در زبان ژاپنی، «جودو» در واقع به معنای «راه ملایمت» یا «راه نرم» است.
اگر رینر به نامزدی جدی تبدیل شود، بهخوبی میداند که نهفقط زندگی شخصی، بلکه تمام دنیایش زیرورو خواهد شد.
در سیاست، برای حریفتان از سر احترام تعظیم نمیکنید؛ به او یک ضربه سرِ نمادین میزنید.