پایگاه خبری تحلیلی انتخاب (Entekhab.ir) : تپش شدید قلب، احساس فشار در قفسه سینه، لرزش دستها و ترس ناگهانی از وقوع اتفاقی وحشتناک؛ حمله پانیک میتواند برای فرد و اطرافیانش بسیار ترسناک باشد. مشکل اینجاست که علائم آن گاهی شباهت زیادی به حمله قلبی دارد.
به گزارش انتخاب و به نقل از انلیمایهلث؛ در پنج دقیقه اول چه باید کرد؟ پیش از هر چیز باید علائم هشداردهنده را بررسی کرد. اگر این نشانهها وجود دارند یا درباره علت علائم مطمئن نیستید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید. در غیر این صورت، کنار فرد بمانید، با آرامش با او صحبت کنید و به او کمک کنید آهسته نفس بکشد.
آیا حمله پانیک یک وضعیت اورژانسی است؟
دکتر مورالی کریشنا، متخصص روانپزشکی در بیمارستان آستر آروی بنگلور، میگوید حمله پانیک ممکن است دقیقاً شبیه حمله قلبی احساس شود. اگر نمیتوانید این دو وضعیت را از یکدیگر تشخیص دهید، بهتر است موضوع را اورژانسی در نظر بگیرید و از نیروهای امدادی کمک بخواهید.
به گفته او، اشتباه گرفتن یک حمله قلبی با حمله پانیک میتواند عواقب خطرناکی داشته باشد.
چرا حمله پانیک تا این اندازه ترسناک است؟
هنگام حمله پانیک، بخشی از مغز به نام آمیگدال که در پردازش ترس و احساس خطر نقش دارد، حتی بدون وجود تهدید واقعی فعال میشود.
در این شرایط، بدن مقدار زیادی آدرنالین ترشح میکند؛ هورمونی که بدن را برای مقابله با خطر یا فرار آماده میکند. در نتیجه، ضربان قلب افزایش مییابد، عضلات منقبض میشوند و تعریق شروع میشود.
تنفس سریع نیز باعث کاهش بیش از حد دیاکسیدکربن خون میشود و میتواند علائمی مانند گزگز دستوپا، سرگیجه، احساس فشار در قفسه سینه و احساس غیرواقعی بودن محیط اطراف ایجاد کند.
این علائم ترس فرد را بیشتر میکنند و چرخه اضطراب را تشدید میکنند. حمله پانیک معمولاً طی حدود ۱۰ دقیقه به اوج میرسد و اغلب ظرف ۲۰ تا ۳۰ دقیقه فروکش میکند.
دقیقه اول: علائم خطر را بررسی کنید
اگر هر یک از نشانههای زیر را مشاهده کردید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید:
- درد یا فشار قفسه سینه که به بازو، فک، گردن یا پشت انتشار پیدا میکند.
- دردی که هنگام فعالیت بدنی شروع شده یا با تغییر الگوی تنفس برطرف نمیشود.
- غش کردن، گیجی یا سردرد ناگهانی و بسیار شدید.
- ضعف یکطرفه بدن، افتادگی صورت یا اختلال در صحبت کردن.
- تنگی نفس شدید، خسخس سینه یا کبود شدن لبها.
- ادامه یافتن علائم بیش از ۲۰ تا ۳۰ دقیقه یا بدتر شدن آنها.
- بروز اولین حمله، بهویژه در افراد بالای ۴۰ سال یا کسانی که سابقه بیماری قلبی، فشار خون بالا، دیابت یا سابقه خانوادگی بیماری قلبی دارند.
- نشانههای مسمومیت دارویی، مصرف بیش از حد مواد یا افت شدید قند خون.
- صحبت کردن فرد درباره آسیب زدن به خود یا خودکشی.
پزشکان تأکید میکنند که علائم حمله پانیک و حمله قلبی میتوانند همپوشانی داشته باشند؛ بنابراین نباید فقط بر اساس یک فهرست از نشانهها تصمیم گرفت.
دقیقه دوم تا پنجم: چگونه به فرد کمک کنیم؟
اگر هیچیک از علائم هشداردهنده وجود ندارد، فرد را تنها نگذارید. حضور یک فرد آرام و حمایتگر میتواند به کاهش شدت حمله کمک کند.
- او را به مکانی آرام و امن ببرید و از او بخواهید بنشیند.
- با صدای آرام صحبت کنید و به او اطمینان دهید: «تو در امانی، من کنارت هستم و این حالت میگذرد.»
- به تنظیم تنفس کمک کنید؛ حدود چهار شماره از راه بینی نفس بکشد و سپس طی شش شماره، بهآرامی از دهان بازدم کند. خودتان نیز همراه او این کار را انجام دهید.
- برای بازگرداندن تمرکز او به محیط اطراف، از روش پنجچهارسهدویک استفاده کنید: پنج چیزی را که میبیند، چهار چیزی را که میتواند لمس کند، سه صدایی را که میشنود، دو بویی را که احساس میکند و یک مزه را نام ببرد.
- به او فرصت دهید تا آرام شود. برای بهبود سریعتر تحت فشارش نگذارید و ترس او را بیاهمیت جلوه ندهید.
- وضعیتش را زیر نظر داشته باشید و در صورت بروز هر علامت هشداردهنده، با اورژانس تماس بگیرید.
هنگام حمله پانیک چه کارهایی نباید انجام داد؟
- به فرد نگویید «آرام باش» یا «همهاش توی ذهن توست».
- از او نخواهید داخل کیسه کاغذی نفس بکشد؛ این کار ممکن است سطح اکسیژن بدن را کاهش دهد.
- او را تنها نگذارید.
- بدون تجویز پزشک به او دارو ندهید.
- افراد زیادی را دور او جمع نکنید و با پرسیدن سؤالهای متعدد، مضطربترش نکنید.
- اگر علائم جدید یا غیرمعمول هستند، تصور نکنید که حتماً فقط یک حمله پانیک است.
پس از پایان حمله چه باید کرد؟
حتی اگر علائم برطرف شدند، بهتر است فرد به پزشک مراجعه کند تا علتهای احتمالی دیگر، از جمله مشکلات قلبی و اختلالات تیروئید، بررسی شوند.
پس از حمله ممکن است فرد احساس خستگی، لرزش یا حتی خجالت داشته باشد. در این شرایط، استراحت، نوشیدن آب و برخورد آرام و حمایتگرانه اهمیت دارد.
اگر این حملات مرتب تکرار شوند، ممکن است فرد به اختلال پانیک مبتلا باشد؛ اختلالی شایع و قابل درمان که روشهای درمانی آن شامل رواندرمانی شناختیرفتاری، داروهایی مانند داروهای ضدافسردگی گروه SSRI و اصلاح سبک زندگی است. کاهش مصرف کافئین، الکل و نیکوتین نیز میتواند کمککننده باشد.
چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟
مراجعه به پزشک در شرایط زیر توصیه میشود:
- پس از اولین حمله شبیه پانیک.
- در صورت تکرار حملات یا اجتناب از مکانها و موقعیتهای مختلف به دلیل ترس از حمله مجدد.
- در صورت اختلال خواب یا نگرانی و اضطراب مداوم.
- در صورت داشتن افکار آسیب زدن به خود.
جمعبندی
حمله پانیک تجربهای بسیار ترسناک است، اما معمولاً خطر مستقیمی برای جان فرد ندارد و با گذشت زمان فروکش میکند. با این حال، چون علائم آن میتواند شبیه حمله قلبی باشد، نباید درد قفسه سینه، تنگی نفس شدید یا سایر نشانههای هشداردهنده را نادیده گرفت.
در صورت مشاهده علائم خطر یا تردید درباره علت آنها، فوراً با اورژانس تماس بگیرید. در غیر این صورت، کنار فرد بمانید، به آرام شدن تنفس او کمک کنید و پس از پایان حمله، او را به بررسی پزشکی تشویق کنید.