انتقاد گاردین از خبررسانی به شیوه آمریکایی: رسانه های آمریکایی اسرار مهم دولتی را پنهان می کنند

شفقنا (پایگاه بین المللی همکاری های خبری شیعه): سانسور گسترده اخبار مربوط به یک پایگاه هواپیماهای بدون خلبان آمریکایی در عربستان جزو جدیدترین مصادیق ژورنالیسمی است که تملق گوی دولت است.

گلن گرین والد در گاردین نوشت: رسانه های آمریکایی دست کم در طول یک دهه گذشته متناوبا اقدام به پنهان کاری اطلاعات مهم و دارای ارزش خبری درباره دولت آمریکا کرده اند. تمام این پنهان کاری ها به دستور مستقیم دولت آمریکا و به این بهانه انجام شده است که گزارش اطلاعات یاد شده امنیت ملی کشور را به مخاطره خواهد انداخت. روی دیگر این پنهان کاری های رسانه ای در واقع، انتشار اخبار کذب و دور از حقیقت دولتی بدون هیچ گونه چالش و اجازه تداوم فریب کاری و حتی اقدامات غیرقانونی دولت است.

یکی از مطرح ترین نمونه های این رسوایی های رسانه ای به اواسط سال 2004 باز می گردد؛ زمانی که نیویورک تایمز کشف کرد دولت جورج بوش اقدام به شنود مکاتبات الکترونیکی شهروندان آمریکایی بدون مجوز قانونی کرده است. اما پس از آنکه جورج بوش ناشر روزنامه نیویورک تایمز (آرتور سالزبرگر) و سردبیر آن (بیل کلر) را به دفتر خود در کاخ سفید فراخواند و از آنها خواست تا موضوع را علنی نکنند، نیویورک تایمز این موضوع را به مدت یک سال و نیم مخفی نگه داشت؛ یعنی تا اواخر دسامبر 2005 که از انتخاب مجدد جورج بوش به ریاست جمهوری، مدت زمان زیادی گذشته بود. بهانه "امنیت ملی" برای این پنهان کاری، از همان ابتدا مضحک و مسخره بود. همه می دانستند دولت آمریکا سعی می کرد ارتباطات و مکالمات القاعده را استراق سمع کند و این ماجرا صرفا این حقیقت را افشا کرد که کار آنها چون بدون اخذ مجوز انجام شده، غیر قانونی بوده است. نیویورک تایمز با پنهان نگه داشتن این موضوع در یک دوره بلند مدت یک سال و نیمه، به دولت بوش کمک کرد تا به صورت غیر قانونی از شهروندان خود جاسوسی کند.

دانا پریست در یکی از برجسته ترین مصادیق روزنامه نگاری در سال 2005 در روزنامه واشنگتن پست نوشت که سیا شبکه ای مخفی از بازداشتگاه ها را در اختیار داشته است. زندانیان این بازداشتگاه ها به دور از دید گروه های حقوق بشری و حتی کنگره، مورد بازجویی و سوءاستفاده قرار می گرفته اند اما روزنامه واشنگتن پست عامدانه نام کشورهای محل استقرار این زندان های مخفی را افشا نکرد تا این برنامه آشکارا غیر قانونی، بدون مزاحمت جدی ادامه یابد. در متن این گزارش آمده بود: "واشنگتن پست بنا به تقضای مقامات ارشد آمریکا نام کشورهای اروپای شرقی را که در این برنامه مشارکت دارند، منتشر نمی کند."

در سال 2011 نیویورک تایمز و شمار دیگری از رسانه های آمریکایی مطلع شدند که ریموند دیویس، آمریکایی ای که در پاکستان و به اتهام قتل دو پاکستانی دستگیر شده بود، بر خلاف ادعای باراک اوباما که او را "دیپلمات دولت آمریکا" خواند، یک مامور سیا و از پیمان کارهای سابق شرکت امنیتی بلک واتر بوده است. نیویورک تایمز نه تنها این حقیقت را پنهان نگه داشت، بلکه متناوبا ادعاهای اوباما و دیگر مقامات آمریکایی درباره وضعیت دیویس را منتشر کرد؛ ادعاهایی که نیویورک تایمز می دانست صحت ندارند. فقط زمانی که روزنامه انگلیسی گاردین حقیقت را درباره دیویس منتشر کرد و نوشت که او مامور سیا بوده است، نیویورک تایمز حقیقت را به خوانندگان خود گفت و تایید کرد که افشای این حقیقت، پرده را از روی یک شبکه مخفی از عملیات های آمریکا در داخل پاکستان کنار زده است. این عملیات ها در واقع بخشی از جنگ مخفی سیا به شمار می آمدند.

توجیه نیویورک تایمز برای پنهان کاری این اطلاعات دارای ارزش خبری و مهم، مثل همیشه این بود که به تقاضای دولت اوباما نمی توانسته ماجرا را افشا کند: "افشای حقیقت درباره حرفه اصلی دیویس، جان او را به خطر می انداخت." اما معاون سردبیر گاردین، یان کاتز خاطر نشان کرد: "پیشاپیش این فرض درباره ارتباط دیویس با نیروهای اطلاعاتی آمریکا در پاکستان به طرز گسترده ای مطرح بود و بنابراین افشای نقش او در سیا نمی توانست او را در معرض ریسک بیشتر قرار دهد."

هنوز هم رسانه های آمریکایی به طور هماهنگ به پنهان کاری درباره اسرار دولتی برخوردار از ارزش خبری دست می زنند. هفته پیش واشنگتن پست گزارش داد که دو سال قبل، دولت اوباما یک پایگاه نظامی ویژه را در عربستان سعودی ایجاد کرده است. هواپیماهای بدون خلبان آمریکا از این پایگاه عازم ماموریت های مختلف در یمن می شوند؛ ماموریت هایی که تاکنون جان شمار زیادی از مردم یمن را گرفته است. از جمله این قربانیان باید به انور اولاکی، شهروند آمریکایی یمنی تبار اشاره کرد و البته فرزند 16 ساله وی که به فاصله دو هفته پس از پدرش کشته شد. این پایگاه پس از آن ساخته شد که آمریکا در دسامبر 2009 به یک حمله موشکی (موشک های کروز و بمب خوشه ای) علیه اهدافی در یمن دست زد. این حمله ده ها زن و کودک یمنی را به خاک و خون کشید.

واشنگتن پست تایید کرد که به همراه شماری دیگر از رسانه های آمریکایی و در یک اقدام هماهنگ توافق کرده است درباره این پایگاه در عربستان سعودی اطلاعاتی را منتشر نکند:

"واشنگتن پست به تقاضای دولت از افشای محل دقیق این پایگاه خودداری کرده بود. دولت نگران این بود که انتشار این خبر عملیات هایی را که علیه القاعده در جریان بود، تحت تاثیر قرار دهد، به ویژه این که القاعده مهمترین تهدید علیه ایالات متحده به شمار می رفت. انتشار این اطلاعات همچنین می توانست به روند مشارکت و همکاری عربستان سعودی در مبارزه با تروریسم آسیب وارد کند."

واشنگتن پست یک روز پیش از انتشار این گزارش، مطلع شده بود که یک سازمان خبری دیگر در نظر دارد مکان این پایگاه را افشا کند. این تصمیم در واقع به منزله پایان توافق غیررسمی ای بود که بین چند سازمان خبری آمریکا حاصل شده بود. همه این سازمان ها برای بیشتر از یک سال از محل پایگاه مطلع بودند. آن "سازمان خبری دیگر" مورد اشاره واشنگتن پست، در واقع همان روزنامه نیویورک تایمز است. روز چهارشنبه ششم فوریه نیویورک تایمز در یک گزارش عالی درباره نقش جان برنان – نامزد تصدی ریاست سیا- در حملات هواپیماهای بدون خلبان آمریکایی در یمن، نوشت برنان شخصا با عربستان سعودی وارد مذاکره شد تا موافقت آنها را برای تاسیس یک پایگاه مخفی هواپیماهای بدون خلبان آمریکایی جلب کند. همان طور که سردبیر عمومی این روزنامه، مارگارت سالیوان توضیح داد، نیویورک تایمز یکی از روزنامه هایی بوده که به تقاضای سیا از انتشار محل این پایگاه خودداری کرده، اما اکنون تصمیم به افشای آن گرفته است. در پی این تصمیم نیویورک تایمز بود که واشنگتن پست نیز این اطلاعات را منتشر کرد.

وجود این پایگاه هواپیماهای بدون خلبان آمریکا در عربستان از چند جهت دارای ارزش خبری بالاست. برنامه آمریکا در خصوص این هواپیماها از ابتدا بسیار محرمانه تلقی شده است. عملیات قتل الواکی یکی از رادیکال ترین اقدامات دولت آمریکا دست کم در یک دهه اخیر بوده است. همکاری نزدیک بین آمریکا و رژیم استبدادی سعودی نیز به نوبه خود اهمیت حیاتی دارد. سالیوان در دفاع از افشاگری نیویورک تایمز و زیر سوال بردن توافق جمعی رسانه ها در خصوص سکوت مشترک نوشته است:

"بر فرض این که دولت برنامه هواپیماهای بدون خلبان را محرمانه تلقی می کند – که البته این مساله هیچ وقت تا به حال به طور رسمی تصدیق نشده است- و به فرض این که این برنامه اهمیت زیادی در سیاست خارجی آمریکا، امنیت ملی این کشور و نفوذ آن در خاورمیانه پر هیاهو و آشوب دارد، باز نیویورک تایمز خود را موظف می داند که تا جایی که می تواند درباره این موضوع گزارش تهیه کند."

طبق معمول، عذرهایی که برای پنهان کاری این اطلاعات مطرح شده، سخیف است. در واقع، همانطور که ری گرینسلید از گاردین می نویسد، "محل چندین پایگاه هواپیماهای بدون خلبان مدتها قبل، در ماه سپتامبر سال پیش در حداقل یک وب سایت خبری منتشر شد." آدرین چن از نشریه گاوکر نیز می نویسد:

"در خصوص پایگاه هواپیماهای بدون خلبان آمریکا در عربستان باید گفت که نیویورک تایمز و واشنگتن در حال محافظت از یک راز دولتی نبوده اند. آنها در واقع به سیا کمک می کردند تا یک موضوع ناشایست را دفن کند."

گاردین در مقاله ای درباره مناقشات و مباحثات خود سانسوری، نقل قولی را از دکتر جک لول، پروفسور روزنامه نگاری و ارتباطات در دانشگاه لی های (Lehigh) ذکر کرده است:

"تصمیم به منتشر نکردن، شرم آور و ننگین است. استاندارد امنیت ملی باید بسیار بالا باشد، چیزی در سطح خطر قریب الوقوع. حتی این حقیقت که ما هم اینک در حال صحبت درباره موضوعی پیرامون امنیت ملی هستیم، باید زنگ ها را به صدا درآورده باشد. به نظر من دلیل واقعی پنهان کاری موضوع پایگاه هواپیماهای بدون خلبان آمریکا در عربستان این بوده که دولت آمریکا نمی خواسته سعودی ها دستپاچه شوند. همدستی رسانه های خبری آمریکا در این موضوع مایه شرمساری است."

بخش عمده خود سانسوری در رسانه های آمریکایی منبع مشترک دارد. خودسانسوری هیچ ارتباطی با ادعای ملاحظات امنیت ملی ندارد. در واقع، هیچ یک از این اطلاعات پس از آنکه سرانجام منتشر شدند، آسیب قابل ملاحظه ای به امنیت ملی وارد نکردند. بر عکس، چیزی که این خودسانسوری با آن در ارتباط است، اطاعت از دستورات دولتی است؛ محافظت از مقامات ارشد دولتی در مقابل افشاگری های رسواکننده؛ حمایت از اقدامات غیرقانونی و خدعه آمیز دولت؛ و ناآگاه نگه داشتن مردم آمریکا (مخاطبان خودشان) از اقدامات حیاتی و مهمی که دولت با آن درگیر است.