پایگاه خبری تحلیلی انتخاب (Entekhab.ir) :
سرویس تاریخ «انتخاب»؛ در اردیبهشت ۱۳۵۷ شاه قرار بود به اتفاق ملکه از کشورهای حوزهي بالکان دیدار کنند و در اولین مرحله قرار بود به بلغارستان برود. رشد مبارزات مردم او را از رفتن منصرف کرد. سخنگوی دربار اعلام کرد که سفر اعلیحضرتین به دلیل سرماخوردگی شاهنشاه به بعد موکول شده است. پرویز راجی، سفیر شاه و از یاران غار اشرف پهلوی – به اعتراف خود راجی در کتاب خاطراتش که در لندن منتشر و در ایران نیز ترجمه شده است – در مورد لغو سفر ملوکانه به دلیل سرماخوردگی نوشت، احتمالا میکروب این سرماخوردگی از قم شایع شده بود.
[...] در این مقطع در نجف بودم. در همانجا از احمد آقا که از اوضاع ایران لحظه به لحظه اطلاع پیدا میکرد شمهای از حوادث قم و حدود ۳۰ شهر ایران و از جمله ادامهی اعتصابات دانشگاه، و استادان را شنیدم. در همان زمان امام سخنرانی معروف خود را در تشویق و دعوت مردم به قیام سراسری در سالروز پانزدهم خرداد ایراد کردند. از همانجا با دکتر رضا صفاتی یکی از دبیران اتحادیه تماس گرفتم و متن پیام و شمهای از سخنرانی امام را برای او در تلفن خواندم که ضمن ارسال آن برای تمام واحدهای تابعه و انتشار ترجمهی آن برای تنویر افکار عمومی اروپا، از تمام اعضای انجمنهای اسلامی بخواهد که در تجلیل پانزدهم خرداد برنامههای گستردهای سامان دهند.
در ایران به موازات آماده شدن مردم برای بزرگداشت قیام پانزدهم خرداد و سرکوب خونین و روزمرهي تظاهرکنندگان که دیگر رفته رفته ترجیعبند «مرگ بر شاه» را پیوسته در راهپیمایی فریاد میزدند، شاه همچنان شعار آزادیهای اجتماعات و آزادیهای مطبوعات را بر زبان میراند. در این زمان اعلام شد که اعلیحضرتین عازم زیارت مشهد مقدس هستند، شاه به زیارت آستان قدس رفت و در اجتماعی ساختگی نوید پایان نفت ایران را در چند سال دیگر داد. در حرم عدهای از وعاظالسلاطین و به قول امام آخوندهای درباری به مداحی از شاه پرداختند. امام در نجف در همین سخنرانیشان که بدان اشاره کردم، این اظهارات شاه را تحلیل کردند و معنای وصول به دروازهی تمدن بزرگ را بیان داشتند. امام در همین سخنرانی تلویحا از مهندس بازرگان که قبل از این در مصاحبه با تلویزیون بلژیک گفته بود: «تا شاه در این مملکت هست ایران روی آزادی نخواهد دید»، یاد کردند و گفتند: «همانطوری که یکی از بزرگان سیاسیون گفته است که یکی از دو راه – را – دارند مسلمین، ایرانیها: یا آزادی یا بودن این – اشاره به شاه.»
ادامه دارد...
منبع: صادق طباطبایی، «خاطرات سیاسی اجتماعی (۱)؛ جنبش دانشجویی ایران»، تهران: موسسه چاپ و نشر عروج، چاپ سوم، ۱۳۹۳، صص ۳۲۶-۳۲۷.