پایگاه خبری تحلیلی انتخاب (Entekhab.ir) : همشهری آنلاین: گاهی علم بیشتر از فضاهای علمی-تخیلی، ما را غافلگیر میکند. مثلا در حال حاضر می توانید تصوری را که از نقشه زمین داشتید کنار بگذارید؛ چرا که ماهوارههای جدید چیزهایی دیدهاند که قرنها از چشم ما پنهان بود.
آیا ممکن است یک شهر عظیم با هزاران ساکن، زیر پوششی از گیاهان سمی برای هزار سال از تاریخ حذف شده باشد؟ تکنولوژی جدید پاسخی به این معما داده که باستانشناسی را تکان داد.
ما فکر میکردیم تمام نقاط زمین را کشف کردهایم، اما بزرگ ترین کشف قرن اخیر نه در فضا، بلکه در قلب تاریک جنگلهای آمازون رخ داد. جایی که نقشههای ماهوارهای قدیمی فقط سبزِ مطلق میدیدند، حالا سنسورهای فوقپیشرفته لیزری، سازههایی را نشان میدهند که با هیچ منطق تاریخی جور در نمیآیند. این یک خبر ساده نیست؛ بلکه می توان گفت این بازنویسی شناسنامه بشریت است.
در هفتههای اخیر، تیمی از محققان بینالمللی موفق شدند از پوشش گیاهی فوقمتراکم منطقه "اوکایالی" عبور کنند. آنچه زیر این لایه پنهان بود، لرزه بر تن دانشمندان انداخت: شبکهای پیچیده از خیابانها، کانالهای آب و میادین ورزشی که نشاندهنده تمدنی پیشرفتهتر از اینکاهاست. این شهر که فعلاً «شهر گمشده خورشید» نامیده میشود، وسعتی معادل لندن امروزی دارد!
نکته عجیب اینجاست که این شهر برخلاف سازههای سنگی مصر، از نوعی ترکیب "خاک و پلیمر گیاهی" ساخته شده که در برابر رطوبت آمازون هزار سال دوام آورده است. در واقع ما با سیستمی روبه رو هستیم که نشان میدهد این مردم نه تنها با جنگل نمیجنگیدند، بلکه معماری آنها بخشی از اکوسیستم بوده است.» این یعنی تکنولوژی بازیافت و همزیستی با طبیعت، هزار سال پیش به کمال رسیده بود.
اما بخش تکنولوژیک ماجرا کجاست؟ در کنار این خرابهها، لوحهایی پیدا شده که خطوط آن برای انسان قابل فهم نبود. دانشمندان با تغذیه این دادهها به مدلهای هوش مصنوعی چندوجهی ۲۰۲۶، موفق شدند اولین جملات را ترجمه کنند. این متون نه درباره جنگ یا پادشاهان، بلکه درباره "نقشهبرداری از ستارگان" هستند. هوش مصنوعی نشان داد که چیدمان ساختمانهای این شهر، دقیقاً مطابق با وضعیت کهکشان راه شیری در ۱۲۰۰ سال پیش است!
بزرگ ترین رمز و راز این کشف، نبود هیچ نشانی از اجساد یا جنگ است. شهر به گونهای متروکه شده که انگار ساکنانش فقط برای یک ساعت از آن خارج شده و دیگر برنگشتهاند. برخی فرضیههای علمی به "تغییرات ناگهانی میدان مغناطیسی زمین" در آن نقطه اشاره دارند که شاید باعث مهاجرت دستهجمعی شده باشد. تکنولوژی حسگرهای کوانتومی اکنون در حال بررسی ناهنجاریهای مغناطیسی در زیر این سازههاست.
کشف این شهر گمشده در سال ۲۰۲۶ به ما ثابت کرد که غرور تکنولوژیک ما ممکن است بیجا باشد. تمدنی که هزار سال پیش بدون برق و فولاد، شهری پایدار و همگام با ستارهها ساخته بود، حالا درسهای بزرگی برای معماری مدرن و حفظ محیط زیست ما دارد. زمین هنوز اسرار زیادی در سینه دارد که فقط منتظر یک جرقهی تکنولوژیک برای فاش شدن هستند. ما تازه در اول راه شناخت خانهمان، زمین، هستیم.