کافئینِ روزانه می‌تواند خطر ابتلا به زوال عقل را کاهش دهد

شواهد تازه‌ای به انبوه پژوهش‌هایی اضافه شده که می‌گویند لازم نیست بابت فنجان قهوه‌ی روزانه‌تان احساس عذاب وجدان کنید. یک مطالعه‌ی بزرگ و بلندمدت نشان داده است که مصرف متعادل کافئین با کاهش خطر ابتلا به زوال عقل و کندتر شدن افت عملکرد شناختی ارتباط دارد.

به گزارش انتخاب و به نقل از  sciencealert ؛ در این پژوهش، داده‌های نزدیک به ۱۳۲ هزار نفر بررسی شد که برخی از آن‌ها تا ۴۳ سال تحت پیگیری بودند. نتایج نشان داد افرادی که بیشترین میزان کافئین را مصرف می‌کردند، در مقایسه با کسانی که کافئین کم یا اصلاً مصرف نمی‌کردند، ۱۸ درصد کمتر در معرض ابتلا به زوال عقل قرار داشتند.

در میان زیرگروهی از شرکت‌کنندگان، کسانی که قهوه یا چای کافئین‌دار می‌نوشیدند، در آزمون‌های شناختی امتیازهای اندکی بالاتری نسبت به مصرف‌کنندگان کمتر به دست آوردند. نکته‌ی جالب این‌که چنین ارتباطی در مورد قهوه‌ی بدون کافئین مشاهده نشد؛ موضوعی که نشان می‌دهد خودِ کافئین احتمالاً عامل محافظت‌کننده‌ی اصلی است.

البته این به آن معنا نیست که می‌توان روزانه چندین لیتر قهوه نوشید و انتظار داشت ذهن تا ابد تیز و آماده بماند. مثل همیشه، اعتدال کلید ماجراست. این مطالعه نشان داد بیشترین فواید شناختی در میان افرادی دیده می‌شود که روزانه دو تا سه فنجان قهوه یا یک تا دو فنجان چای می‌نوشند.

با این حال، حتی مصرف متعادل کافئین هم یک راه‌حل معجزه‌آسا نیست.

دانیل وانگ، متخصص تغذیه در مؤسسه‌ی Mass General Brigham در بوستون، می‌گوید:
«با وجود دلگرم‌کننده بودن نتایج، باید به خاطر داشت که اندازه‌ی اثر کوچک است و راه‌های مهم و متعددی برای محافظت از عملکرد شناختی در دوران سالمندی وجود دارد.»
او اضافه می‌کند: «مطالعه‌ی ما نشان می‌دهد مصرف قهوه یا چای کافئین‌دار می‌تواند یکی از قطعات این پازل باشد.»

این گزارش با یافته‌های چندین مطالعه‌ی اخیر دیگر نیز هم‌راستاست. برای مثال، تحلیلی روی بیش از ۲۰۰ هزار نفر از پایگاه داده‌ی UK Biobank نشان داد افرادی که قهوه می‌نوشند—به شرط آن‌که کافئین‌دار و بدون شکر باشد—در مقایسه با کسانی که قهوه نمی‌نوشند، ۳۴ درصد کمتر به آلزایمر و ۳۷ درصد کمتر به پارکینسون مبتلا می‌شوند.

مطالعه‌ای دیگر مصرف روزانه‌ی سه فنجان قهوه را با افزایش متوسط نزدیک به دو سال در طول عمر مرتبط دانسته است. پژوهش دیگری نیز نشان داده در میان افراد مبتلا به فشار خون بالا، کسانی که روزانه چهار تا پنج فنجان چای می‌نوشند، کمترین خطر ابتلا به زوال عقل را دارند.

در مطالعه‌ی جدید، داده‌های سلامت ۸۶٬۶۰۶ زن از «مطالعه‌ی سلامت پرستاران» و ۴۵٬۲۱۵ مرد از «مطالعه‌ی پیگیری متخصصان سلامت» بررسی شد؛ دو پروژه‌ی پژوهشی بزرگی که از دهه‌ی ۱۹۸۰ آغاز شده‌اند.

میزان مصرف کافئین شرکت‌کنندگان از طریق پرسش‌نامه‌های بسامد مصرف مواد غذایی، هر دو تا چهار سال یک‌بار، محاسبه شد. از آن‌ها همچنین درباره‌ی تغییراتی که در حافظه، توجه و سایر توانایی‌های شناختی خود احساس کرده بودند، سؤال شد. حدود ۱۷ هزار نفر نیز چندین بار در طول دوره‌ی مطالعه، آزمون‌های تلفنی سنجش عملکرد شناختی را انجام دادند.

از مجموع ۱۳۱٬۸۲۱ شرکت‌کننده، ۱۱٬۰۳۳ نفر در طول مطالعه به زوال عقل مبتلا شدند. این آمار نشان‌دهنده‌ی همان ۱۸ درصد کاهش خطر در میان افرادی است که در بالاترین سطح مصرف کافئین قرار داشتند، نسبت به کسانی که کمترین مصرف را داشتند.

همچنین مشخص شد افرادی که قهوه‌ی کافئین‌دار می‌نوشیدند، شیوع کمتری از افت شناختیِ گزارش‌شده توسط خودشان داشتند؛ ۷٫۸ درصد در برابر ۹٫۵ درصد در میان کسانی که قهوه نمی‌نوشیدند.

با این حال، در میان شرکت‌کنندگانی که آزمون‌های شناختی را کامل کرده بودند، تفاوت معناداری در امتیازهای ترکیبی عملکرد مغز مشاهده نشد.

نکته‌ی قابل توجه دیگر این بود که مصرف بالاتر کافئین با پیامدهای منفی همراه نبود؛ بلکه فواید آن در سطحی ثابت می‌شد، به‌طوری‌که مصرف زیاد، تقریباً همان مزایای مصرف متعادل را داشت.

این یافته با برخی مطالعات دیگر در تضاد است که نشان داده‌اند نوشیدن بیش از شش فنجان قهوه در روز می‌تواند با افزایش خطر زوال عقل مرتبط باشد.

مانند همیشه، مطالعات مشاهده‌ای از این دست می‌توانند ارتباط‌ها را نشان دهند، اما نمی‌توانند به‌طور قطعی ثابت کنند که نوشیدن قهوه خطر زوال عقل را کاهش می‌دهد.

پژوهشگران در تحلیل خود، عوامل سبک زندگی دیگر مانند رژیم غذایی، سابقه‌ی پزشکی و خانوادگی را نیز در نظر گرفتند، اما برای بررسی دقیق‌تر ارتباط‌های احتمالی میان کافئین و زوال عقل و سازوکارهای زیربنایی آن، به تحقیقات بیشتری نیاز است.

یو ژانگ، نویسنده‌ی اصلی مطالعه، در پایان می‌گوید:
«ما همچنین افرادی با زمینه‌های ژنتیکی متفاوت برای ابتلا به زوال عقل را مقایسه کردیم و به نتایج مشابهی رسیدیم؛ به این معنا که قهوه یا کافئین احتمالاً برای افرادی با خطر ژنتیکی بالا و پایین، به یک اندازه مفید است.»