پایگاه خبری تحلیلی انتخاب (Entekhab.ir) :
نیویورک تایمز نوشت: صدها نفتکش در دو سوی تنگه هرمز متوقف شدهاند. ایران در پاسخ به حملات ایالات متحده و اسرائیل، عملاً این آبراه را مسدود کرده است.
به گزارش «انتخاب»، در ادامه این مطلب آمده است: در حالی که افزایش شدید قیمت نفت اقتصاد جهانی را با تلاطم مواجه کرده، رئیسجمهور ترامپ قول داده است که این مسیر کشتیرانی را «به هر طریقی» بازگشایی کند. اما کارشناسان هشدار میدهند که بدون توافق با ایران یا یک اشغال خطرناک و طولانیمدت، بازگرداندن کامل ترافیک دریایی در این تنگه دشوار خواهد بود.
دلیلش اینجاست:
جغرافیا، استراتژی است
تنگه باریک و کمعمق است و کشتیها را مجبور میکند در فاصله چند مایلی سواحل کوهستانی ایران حرکت کنند؛ چشماندازی که به نفع تاکتیکهای جنگ نامتقارن است، تاکتیکهایی که ایران در آن از سلاحهای کوچک، بهطور گسترده پراکنده و به سختی قابل حذف کامل توسط دشمنان استفاده میکند.
آبهای کمعمق کشتیها را مجبور به حرکت در مسیرهای باریکی میکند که میتوان آنها را مینگذاری کرد و به راحتی هدف قرار داد.
ارتفاعات بالا میدان دید برای شلیک موشک فراهم میکند.
خط ساحلی طولانی و ناهموار نقاط ورود قایقهای تهاجمی کوچک را پنهان میکند.
جزایر میتوانند سکوی پرتاب موشک باشند.
کیتلین تالمج، استاد دانشگاه امآیتی که در زمینه مسائل امنیتی خلیج فارس مطالعه میکند، گفت: «ایرانیها بسیار روی چگونگی استفاده از جغرافیا به نفع خود فکر کردهاند.»
سلاحها ممکن است نسبتاً کوچک باشند، اما این به ایرانیها اجازه میدهد آنها را در صخرهها، غارها و تونلها پنهان کنند و سپس در فاصله نزدیک در امتداد خط ساحلی به کار گیرند.
جنیفر پارکر، افسر پیشین نیروی دریایی که اکنون در دانشکده امنیت ملی دانشگاه ملی استرالیا فعالیت میکند، گفت: «همین نزدیکی مطلق ایران و عرض کم تنگه است که کار را اینقدر دشوار میکند.» کشتیای که در این آبراه مورد حمله قرار میگیرد، زمان زیادی برای واکنش ندارد.
خانم پارکر گفت: «زمان شما از لحظه شناسایی بسیار محدود است. برای اینکه سپس بخواهید واکنش نشان دهید و آن موشک یا پهپاد را منهدم کنید، زمان واکنش شما، بسته به سرعت آن، میتواند چند دقیقه باشد.»
قدرت آتش پنهان
آقای ترامپ پیامهای ضد و نقیضی در مورد نحوه امیدواریاش برای بازگشایی تنگه ارسال کرده است، از جمله این پیشنهاد که او میتواند به طور مشترک تنگه را با رهبر عالی ایران کنترل کند. اما بیشتر گزینههایی که ایالات متحده در نظر دارد، نظامی هستند.
اولین گام برای بازگشایی تنگه از طریق نیروی نظامی شامل تلاش برای از بین بردن توانایی ایران در حمله به کشتیها خواهد بود. به گفته شرکت دادههای دریایی کپلر، از زمان آغاز جنگ در پایان فوریه، تا ۱۷ فروند کشتی مورد اصابت قرار گرفتهاند.
تاکنون، هزاران حمله ایالات متحده و اسرائیل به سایتهای نظامی ایران نتوانسته است این تهدید را متوقف کند. ممکن است پیدا کردن و نابود کردن تمام مکانهایی که سلاحهای ایران در آنها ذخیره یا مستقر شدهاند، امکانپذیر نباشد.
پهپادها میتوانند از صدها مایل دورتر پرتاب شوند.
سایتهای پرتاب موشکهای کروز ضدکشتی، از جمله پرتابگرهای متحرک، در امتداد ساحل پراکنده شدهاند.
سایتهای زیرزمینی
مینهای دریایی نیازمند عملیات مینروبی پرهزینه و خطرناک هستند.
ایران میتواند از شناورهای کوچک برای هجوم به کشتیها یا کارگذاری مین به صورت نامحسوس استفاده کند.
مارک اف. کنسیان، مشاور ارشد مرکز مطالعات استراتژیک و بینالمللی و سرهنگ بازنشسته نیروی تفنگداران دریایی، گفت: «آنها مکانهای زیادی دارند که میتوانند باتریهای موشکی را در آنها قرار دهند. و از آنجایی که باتریهای موشکی متحرک هستند، یافتن و هدف قرار دادن آنها دشوار است.»
آقای ترامپ خواستار اسکورت دریایی برای نفتکشهای تجاری در حال عبور از تنگه شده است. آقای کنسیان گفت که این یک عملیات نظامی بزرگ خواهد بود.
او گفت: «این شامل کشتیهایی میشود که از نفتکشها اسکورت کنند. مینروبهایی برای مقابله با هر مین احتمالی وجود خواهند داشت. هواپیماهایی در آسمان برای رهگیری پهپادها و حمله به هر باتری موشکی در ساحل مستقر خواهند بود.»
فرستادن کشتیهای جنگی برای دفع حملات پهپادی و موشکی نیز خطرات خاص خود را به همراه دارد.
یوجین گولتز، دانشیار علوم سیاسی دانشگاه نوتردام، گفت: «سیستمهای دفاعی ناوشکنها واقعاً برای چیزی متفاوت از نبرد نزدیک و تنگاتنگ تنگه طراحی شدهاند. تمام اجزای یک ناوشکن در برابر حمله آسیبپذیر است.»
اما احتمالاً مینها بزرگترین تهدید هستند.
جاناتان شرودن، کارشناس جنگهای نامنظم در مؤسسه تحقیقاتی غیرجانبدار CNA، گفت: «اگر تهدیدی جدی و قابل اعتماد مبنی بر وجود مین در آب وجود داشته باشد، اوضاع کاملاً تغییر میکند. هیچ نیروی دریایی حاضر نیست ناوهای اصلی خود را به آبراهی بفرستد که به طور بالقوه یا بالفعل مینگذاری شده باشد.»
عملیات مینروبی میتواند هفتهها به طول انجامد و میتواند ملوانان آمریکایی را مستقیماً در معرض خطر قرار دهد. تیمهای مینروبی که با سرعت کم حرکت میکنند، خود نیازمند محافظت از جمله پوشش هوایی هستند.
ریسکها در خشکی
نیروهای تفنگداران دریایی به سمت منطقه در حال حرکت هستند و کارشناسان میگویند پنتاگون ممکن است از آنها برای انجام عملیات زمینی، انجام حملات یا استقرار سامانههای دفاع هوایی برای کاروانها استفاده کند.
کارشناسان میگویند با توجه به اندازه نیروهای زمینی خود ایران، تفنگداران دریایی ممکن است حملات خود را به جزایر موجود در تنگه محدود کرده و از تلاش برای تصرف خاک در سرزمین اصلی ایران خودداری کنند.
حتی در آن صورت، خطر تلفات آمریکایی ممکن است باعث شود آقای ترامپ از این گزینه روی گردان شود.
خانم پارکر، افسر پیشین نیروی دریایی، گفت: «اگر نیروهای زمینی کشته یا اسیر شوند، پویاییِ اوضاع کاملاً تغییر میکند.»
محدودیتهای موفقیت
حتی با یک عملیات نظامی بزرگ، تنها یک حمله کافی است تا اعتماد دوباره از بین برود.
در حال حاضر، اکثر اپراتورهای نفتکش ریسک عبور از تنگه را نمیپذیرند. به گفته شرکت اس اند پی گلوبال مارکت اینتلیجنس، نزدیک به ۵۰۰ نفتکش در خلیج فارس، در غرب تنگه، وجود دارد که بیشتر آنها حرکت نمیکنند.
برای به حرکت درآوردن مجدد این کشتیها برای تحویل نفت، باید مالکان کشتیها و شرکتهایی که کشتیها را بیمه میکنند، متقاعد شوند که اسکورتها محافظت کافی را فراهم میکنند.
حتی با موافقت شرکتها و اجرای یک عملیات بزرگ کاروانی دفاعی، اسکورتهای نظامی فقط میتوانند حفاظت از چند کشتی را در یک زمان فراهم کنند. در فوریه، قبل از جنگ، روزانه حدود ۸۰ نفتکش نفت و گاز از تنگه هرمز عبور میکردند.
ظرفیت اسکورت نظامی با تعداد کشتیهای جنگی موجود محدود است. هر کاروان میتواند تنها تعداد کمی از کشتیهای تجاری را منتقل کند. کاروان از مسیری از پیش تعیین شده که از مین پاکسازی شده، پیروی میکند.
کوین رولندز، کارشناس دریایی در مؤسسه سلطنتی خدمات متحد (RUSI) در لندن، گفت: «نکته مهم این است که به شرکتهای کشتیرانی و بازارهای بیمه اطمینان داده شود که ریسک به اندازه کافی کم است تا عبور از تنگه برای آنها مقرون به صرفه باشد.»
یک تلاش بزرگ و پیشرفته برای اسکورت همچنین میتواند باعث تحلیل رفتن نیروهای نظامی آمریکا شود. کاروانهای اسکورت میتوانند واحدهای نظامی ارزشمند را از کمپین هوایی آمریکا و اسرائیل و حفاظت از سایر نیروها در منطقه منحرف کنند.
و از آنجایی که ایران هم در خلیج فارس و هم در دریای عمان به کشتیها حمله کرده است، کشتیها پس از عبور از تنگه نیز همچنان به حفاظت نیاز خواهند داشت که این امر برای داراییهای نظامی کاری طولانیمدت است.
خانم تالمج گفت: «من فکر میکنم تا زمانی که تهدید باقیمانده ایران نسبت به تنگه وجود داشته باشد، تأثیری بر ترافیک خواهیم دید. برای بازگشت واقعی اوضاع به حالت عادی، یک راهحل دیپلماتیک و سیاسی لازم است.»