یافته جدید: خمیازه مادران باردار حتی به جنین آن‌ها هم سرایت می‌کند

زومیت: پژوهشگران با بررسی رفتار جنین‌ها در رحم به نتیجه‌ای جالب رسیده‌اند: هرچه مادر بیشتر خمیازه بکشد، احتمال خمیازه کشیدن جنین نیز بیشتر می‌شود.

نوزادان ممکن است حتی پیش از تولد نیز به خمیازه کشیدن مادر خود واکنش نشان دهند. پژوهشگران دریافته‌اند زمانی که زنان باردار خمیازه می‌کشند، جنین آن‌ها نیز اغلب اندکی بعد همان رفتار را تکرار می‌کند؛ یافته‌ای که می‌تواند نشانه‌ای از آغاز شکل‌گیری تعاملات اجتماعی انسان در رحم باشد.

دانشمندان مدت‌هاست می‌دانند جنین در رحم تنها موجودی منفعل نیست. پژوهش‌های مختلف نشان داده‌اند که نوزادان پیش از تولد می‌توانند صداهای بیرونی را بشنوند، به صدای مادر واکنش نشان دهند، طعم غذاهای مصرفی مادر را از طریق مایع آمنیوتیک احساس کنند و حتی لمس‌های بیرونی روی شکم را تشخیص دهند. در مراحل پیشرفته‌تر بارداری نیز جنین قادر است حرکت کند، سکسکه کند و خمیازه بکشد.

خمیازه معمولاً با خواب‌آلودگی و خستگی مرتبط دانسته می‌شود، اما دانشمندان می‌گویند این رفتار جنبه‌ اجتماعی نیز دارد. به همین دلیل، دیدن یا شنیدن خمیازه فردی دیگر اغلب باعث می‌شود خود ما نیز خمیازه بکشیم؛ پدیده‌ای که به آن «خمیازه واگیردار» گفته می‌شود. این رفتار در برخی جانوران اجتماعی مانند شامپانزه‌ها و سگ‌ها نیز مشاهده شده و بعضی پژوهشگران آن را با همدلی و هماهنگی اجتماعی مرتبط می‌دانند.

به‌گزارش ساینتیفیک آمریکن، در پژوهش جدید، محققان رفتار ۳۸ زن باردار و جنین‌ آن‌ها را بررسی کردند. نتایج نشان داد پس از خمیازه کشیدن مادر، احتمال خمیازه کشیدن جنین افزایش پیدا می‌کند. همچنین دفعات خمیازه کشیدن جنین زنانی که بیشتر خمیازه می‌کشیدند، معمولاً بیشتر بود.

به گفته پژوهشگران، نتایج آن‌ها نشان می‌دهد رفتار جنین فقط مجموعه‌ای از حرکات خودکار و غیرارادی نیست. آن‌ها می‌گویند مادر و جنین از نظر زیستی ارتباط بسیار نزدیکی با هم دارند و تغییراتی مانند خمیازه کشیدن، استرس یا وضعیت جسمی مادر می‌تواند بر رفتار جنین نیز تأثیر بگذارد.

پژوهش‌های پیشین نشان داده بودند که جنین‌ها از حدود هفته یازدهم بارداری می‌توانند حرکاتی شبیه خمیازه انجام دهند. البته سال‌ها میان دانشمندان بحث وجود داشت که آیا این حرکات واقعاً خمیازه هستند یا فقط باز و بسته شدن دهان. بررسی‌های جدیدتر با استفاده از سونوگرافی چهاربعدی نشان داده‌اند که خمیازه واقعی الگوی حرکتی مشخصی دارد و می‌توان آن را از سایر حرکات دهان تشخیص داد.

دانشمندان هنوز دقیقاً نمی‌دانند چرا خمیازه واگیردار است. برخی نظریه‌ها می‌گویند این رفتار ممکن است به تنظیم فعالیت مغز، تغییر سطح هوشیاری یا حتی خنک شدن مغز کمک کند. پژوهش‌های تازه‌تر همچنین نشان داده‌اند که هنگام خمیازه، الگوهای جریان خون و مایع مغزی تغییر می‌کند؛ موضوعی که نشان می‌دهد خمیازه احتمالاً نقشی پیچیده‌تر از یک واکنش ساده به خستگی دارد.

یافته‌های جدید می‌تواند به درک بهتر رشد عصبی و اجتماعی انسان کمک کند. برخی مطالعات حتی نشان داده‌اند که جنین به وضعیت احساسی و جسمی مادر نیز واکنش نشان می‌دهد و تغییراتی مانند استرس یا هیجان مادر می‌تواند بر ضربان قلب و رفتار جنین اثر بگذارد. به همین دلیل، دانشمندان معتقدند تعامل میان مادر و جنین ممکن است بسیار عمیق‌تر و پیچیده‌تر از تصورات پیشین باشد.

محققان بر این موضوع نیز تأکید می‌کنند که هنوز مشخص نیست آیا «واگیردار بودن» خمیازه در رحم دقیقاً همان سازوکاری را دارد که در کودکان و بزرگسالان دیده می‌شود یا نه. با‌این‌حال، نتایج پژوهش اخیر این احتمال را تقویت می‌کند که برخی پایه‌های رفتار اجتماعی انسان شاید مدت‌ها پیش از تولد و زمانی که مغز جنین هنوز در حال ساخت ابتدایی‌ترین شبکه‌های ارتباطی خود است، شکل بگیرند.