دانشمندان بهترین رژیم غذایی برای حفظ سلامت مغز را معرفی کردند

   رژیم‌های غذایی مد روز یکی پس از دیگری می‌آیند و می‌روند، اما به نظر می‌رسد یک الگوی غذایی سالم قرار است ماندگار باشد.

به گزارش انتخاب و به نقل از  sciencealert ؛ پژوهشگران دانشگاه هاروارد در مطالعه‌ای جدید، شش الگوی غذایی مختلف را از نظر ارتباط بلندمدت آن‌ها با سلامت مغز مقایسه کردند.

نتیجه جالب توجه بود؛ اگرچه همه این رژیم‌ها با مزایایی برای سلامتی همراه بودند، اما یک رژیم غذایی به‌طور واضح از بقیه عملکرد بهتری داشت.

و شاید برخلاف انتظار شما، برنده رژیم مدیترانه‌ای نبود.

برنده این رقابت، رژیمی کمتر شناخته‌شده به نام DASH بود؛ مخفف عبارت «رویکردهای غذایی برای توقف فشار خون بالا» (Dietary Approaches to Stop Hypertension).

رژیم DASH؛ فراتر از کنترل فشار خون

همان‌طور که از نام آن پیداست، رژیم DASH در ابتدا برای کاهش فشار خون طراحی شد. امروزه نیز انجمن قلب آمریکا آن را برای افراد مبتلا به فشار خون بالا یا کسانی که سابقه خانوادگی بیماری قلبی دارند، توصیه می‌کند.

اما اکنون شواهد نشان می‌دهد که فواید این رژیم تنها به سلامت قلب محدود نمی‌شود.

مطالعات مشاهده‌ای اخیر نشان داده‌اند که رژیم DASH می‌تواند سلامت قلب و عروق را بهبود بخشد و اکنون نتایج جدید حاکی از آن است که این رژیم ممکن است از مغز در برابر آثار پیری نیز محافظت کند.

تفاوت رژیم DASH با رژیم مدیترانه‌ای چیست؟

رژیم مدیترانه‌ای بر مصرف:

* چربی‌های سالم
* میوه‌ها
* سبزیجات
* غلات کامل

تأکید دارد و در عین حال مصرف مقدار کمی شکر و الکل را نیز مجاز می‌داند.

اما رژیم DASH انعطاف‌پذیری کمتری دارد.

این رژیم که در دهه ۱۹۹۰ طراحی شد، علاوه بر تأکید بر:

* میوه‌ها
* سبزیجات
* مغزها
* انواع توت‌ها

بر رعایت موارد زیر نیز اصرار دارد:

* مصرف کم نمک
* استفاده از لبنیات کم‌چرب
* محدود کردن قندهای افزوده
* محدود کردن گوشت قرمز
* محدود کردن مصرف الکل

بزرگ‌ترین مطالعه در این زمینه چه نشان داد؟

در این پژوهش بلندمدت، اطلاعات ۱۵۹ هزار و ۳۴۷ نفر بررسی شد.

شرکت‌کنندگان طی حدود سه دهه، هر چهار سال یک‌بار رژیم غذایی خود را گزارش کردند و پژوهشگران میزان پایبندی آن‌ها را به شش الگوی غذایی مختلف ارزیابی کردند.

اگرچه همه رژیم‌های مورد بررسی با سلامت بهتر مغز ارتباط داشتند، اما رژیم DASH به‌طور مداوم بهترین نتایج را ثبت کرد.

افرادی که بیشترین پایبندی را به این رژیم داشتند، در مقایسه با کسانی که کمترین پایبندی را داشتند:

* ۴۱ درصد کمتر در معرض افت شناختی ذهنی (Subjective Cognitive Decline) قرار گرفتند.

به عبارت دیگر، احتمال اینکه این افراد احساس کنند حافظه یا توانایی‌های ذهنی‌شان رو به کاهش است، به‌طور قابل‌توجهی کمتر بود.

سایر رژیم‌های غذایی چگونه عمل کردند؟

پس از رژیم DASH، بهترین نتایج مربوط به این دو رژیم بود:

* شاخص رژیم غذایی سالم گیاهی (Healthful Plant-Based Index)
* شاخص رژیم غذایی با بار انسولینی پایین‌تر (Hyperinsulinemia Index)

هر دو رژیم با ۲۴ درصد کاهش خطر افت شناختی ذهنی همراه بودند.

همچنین:

* شاخص سلامت سیاره‌ای (Planetary Health Index) که شباهت زیادی به رژیم مدیترانه‌ای دارد اما محدودیت بیشتری برای مصرف گوشت قرمز قائل است، خطر افت شناختی را ۲۰ درصد کاهش داد.
* رژیمی مشابه مدیترانه‌ای به نام AHEI-2010 نیز با ۱۶ درصد کاهش خطر افت شناختی همراه بود.

با این حال، رژیم DASH از همه این الگوهای غذایی عملکرد بهتری داشت.

مغز شرکت‌کنندگان جوان‌تر عمل می‌کرد

پژوهشگران دریافتند افرادی که بیشترین پایبندی را به رژیم DASH داشتند، در مقایسه با افرادی که کمترین پایبندی را داشتند:

* در آزمون‌های سنجش عملکرد شناختی، عملکردی معادل ۰٫۷۶ سال جوان‌تر داشتند.
* در آزمون‌های حافظه فعال نیز به‌طور متوسط ۱٫۳۷ سال جوان‌تر ارزیابی شدند.

بهترین زمان برای شروع این رژیم چه زمانی است؟

پژوهشگران می‌نویسند:

«رژیم DASH حتی زمانی که تا ۲۶ سال پیش از ارزیابی‌های شناختی اندازه‌گیری شده بود، همچنان با کاهش خطر افت شناختی ذهنی ارتباط داشت و اثر محافظتی آن در سنین مختلف، به‌ویژه در میانسالی (۴۵ تا ۵۴ سال)، بسیار چشمگیر بود.»

به بیان دیگر، هرچه افراد از میانسالی بیشتر به یک رژیم غذایی سالم پایبند باشند، احتمال حفظ سلامت مغزشان در سال‌های سالمندی بیشتر خواهد بود.

البته این نتایج تنها نشان‌دهنده ارتباط آماری هستند و هنوز ثابت نمی‌کنند که رژیم غذایی مستقیماً علت این اثرات است؛ با این حال، این ارتباط در مطالعات مختلف بارها مشاهده شده است.

رژیم MIND نیز نتایج امیدوارکننده‌ای دارد

مطالعات اخیر در آمریکا نشان داده‌اند که رژیم MIND که ترکیبی از رژیم مدیترانه‌ای و رژیم DASH است، نیز فواید قابل‌توجهی برای مغز دارد.

افرادی که بیشترین پایبندی را به رژیم MIND دارند، هنگام بررسی بافت مغزشان پس از مرگ، در ناحیه‌ای از سیستم عصبی مرکزی که نقش مهمی در حافظه دارد، بافت مغزی سالم‌تری نشان داده‌اند.

آیا رژیم غذایی می‌تواند خطر زوال عقل را کاهش دهد؟

این یافته‌ها از این فرضیه حمایت می‌کنند که انتخاب‌های غذایی سالم ممکن است خطر ابتلا به بیماری‌های عصبی، از جمله بیماری آلزایمر و سایر انواع زوال عقل را کاهش دهند.

البته دانشمندان تأکید می‌کنند که برای اثبات قطعی این موضوع، به مطالعات گسترده‌تر و کارآزمایی‌های بالینی تصادفی نیاز است.

با این حال، مطالعات مشاهده‌ای بارها نشان داده‌اند که میان رژیم غذایی و زوال عقل ارتباط نزدیکی وجود دارد. برای مثال، مصرف زیاد گوشت قرمز فرآوری‌شده یکی از عوامل خطر احتمالی ابتلا به زوال عقل شناخته شده است.

تغییرات کوچک، ماندگارتر هستند

کیتیل بیورنویک، اپیدمیولوژیست دانشگاه هاروارد و نویسنده اصلی این پژوهش، به وب‌سایت Everyday Health گفت:

«اگر کسی قصد دارد رژیم غذایی خود را سالم‌تر کند، بهتر است این تغییرات را به‌آرامی و به‌تدریج انجام دهد؛ زیرا در این صورت احتمال پایبندی به آن‌ها بیشتر خواهد بود.»

او همچنین افزود:

«نکته امیدوارکننده این بود که تقریباً همه الگوهای غذایی سالم نتایج مثبتی برای سلامت شناختی داشتند. این موضوع نشان می‌دهد که تنها یک راه درست برای تغذیه وجود ندارد و الگوهای مختلف غذایی سالم می‌توانند به حفظ عملکرد مغز کمک کنند.»

وی در پایان توصیه کرد:

«به‌طور کلی، هر رژیم غذایی که بر مصرف سبزیجات، ماهی و غلات کامل تأکید داشته باشد و مصرف گوشت قرمز، گوشت‌های فرآوری‌شده، غذاهای سرخ‌شده و نوشیدنی‌های شیرین را محدود کند، با یافته‌های این پژوهش همخوانی دارد و احتمالاً برای سلامت مغز مفید است.»

جمع‌بندی

پیام اصلی این مطالعه روشن است: آنچه برای قلب مفید است، احتمالاً برای مغز نیز مفید خواهد بود. انتخاب یک رژیم غذایی سالم از میانسالی، به‌ویژه رژیم DASH، می‌تواند یکی از مؤثرترین راهکارها برای حفظ عملکرد ذهن و کاهش خطر افت شناختی در سال‌های سالمندی باشد.