پایگاه خبری تحلیلی انتخاب (Entekhab.ir) : دانشمندان دانشگاه علوم پزشکی پیتسبورگ با شناسایی یک عامل ژنتیکی کلیدی، معمای دیرینهای را حل کردهاند که توضیح میدهد چگونه سلولهای ملانوما میتوانند عملا «نامیرا» شوند. این کشف میتواند مسیرهای تازهای برای درمانهای هدفمند سرطان و مهار یکی از مهمترین سازوکارهای بقای تومورهای سرطانی ایجاد کند.
دانشمندان در دانشگاه علوم پزشکی پیتسبرگ پنسیلوانیا یک قطعه مهم و گمشده از معمای طولانیمدت چگونگی فرار تومورهای ملانوما از مرگ سلولی و ادامه رشد آنها را شناسایی کردهاند.
در مقالهای که این هفته در مجله «ساینس» منتشر شده است، جاناتان آلدر و همکارانش مجموعهای از تغییرات ژنتیکی را توصیف کردهاند که به سلولهای ملانوما( از انواع سرطان پوست) اجازه میدهد طول عمر خود را به شکل چشمگیری افزایش دهند و همزمان رشد سریع تومور را تقویت کنند. به گفته پژوهشگران، این یافته میتواند درک علمی از ملانوما را دگرگون کرده و به توسعه راهبردهای درمانی جدید منجر شود.
تلومرها چگونه عمر سلول را کنترل میکنند؟
تلومرها ساختارهای محافظی هستند که در انتهای کروموزومها قرار دارند و از تخریب دیانای جلوگیری میکنند. هر بار که یک سلول سالم تقسیم میشود، طول تلومرهای آن کمی کوتاهتر میشود. در نهایت، این تلومرها به حدی کوتاه میشوند که سلول دیگر قادر به تقسیم نخواهد بود.
حفظ طول مناسب تلومرها برای سلامت بدن حیاتی است. کوتاه شدن بیش از حد آنها با اختلالاتی مرتبط با پیری زودرس و مرگ زودهنگام در ارتباط است. در مقابل، تلومرهای غیرعادی و بلند معمولا با بروز سرطان مرتبط هستند.
دانشمندان مدتهاست میدانند که تومورهای ملانوما دارای تلومرهایی بهطور غیرمعمول بلند بهویژه در مقایسه با بسیاری از انواع دیگر سرطان هستند.
آلدر در اینباره گفت:«بین ملانوما و سازوکار حفظ تلومرها یک ارتباط خاص وجود دارد. برای اینکه یک ملانوسیت (سلول تولیدکننده رنگدانه در پوست، مو، و چشم) به سلول سرطانی تبدیل شود، یکی از بزرگترین موانع این است که باید نامیرا شود. وقتی این توانایی را به دست آورد، عملا در مسیر سرطانزایی قرار گرفته است.»
عامل ژنتیکی گمشده در ملانوما چیست؟
آنزیم «تلومراز» مسئول افزایش طول تلومرهاست و از تخریب کروموزومها و مرگ سلولی جلوگیری میکند. در بیشتر سلولهای سالم، این آنزیم غیرفعال است. اما در بسیاری از سرطانها، تلومراز از طریق جهش در ژنی به نام «TERT» فعال میشود و به سلولهای سرطانی اجازه میدهد به تقسیم خود ادامه دهند.
ملانوما بهطور ویژه به این سازوکار وابسته است. حدود ۷۵ درصد از تومورهای ملانوما دارای جهشهای «TERT» هستند که باعث افزایش تولید و فعالیت تلومراز میشود.
با این حال یک پرسش باقی مانده بود و آن که حتی زمانی که پژوهشگران جهشهای «TERT» را به سلولهای ملانوسیت وارد میکردند، نمیتوانستند طول غیرعادی تلومرهای مشاهدهشده در تومورهای ملانوما را بازسازی کنند. این موضوع نشان میداد عامل مهم دیگری نیز در کار است.
پاترا چوناون پزشک متخصص داخلی و پژوهشگر دکتری در آزمایشگاه آلدر، بررسی این عامل گمشده را آغاز کرد.
آلدِر در اینباره گفت: «نکته جالب این داستان زمانی بود که پاترا به آزمایشگاه من پیوست. او گفت علاقهمند به مطالعه سرطان است. من به او گفتم که من روی تلومرهای کوتاه کار میکنم نه تلومرهای بلند. اما او هرگز از شنیدن پاسخ من که نه بود، دست برنداشت.»
تریپپتیدیل پپتیداز ۱؛ قطعه نهایی پازل
پژوهشهای پیشین آزمایشگاه آلدر، جهشهای مکرر در یک پروتئین متصل به تلومر به نام «تریپپتیدیل پپتیداز ۱/TPP1» را در پایگاههای داده جهشهای سرطانی شناسایی کرده بود.
پاترا دریافت که این جهشها شباهت زیادی به جهشهای «TERT» دارند. این جهشها در ناحیه پروموتر جدید ژن «TPP1» رخ میدهند و باعث افزایش تولید این پروتئین میشوند. این یافته برای پژوهشگران اهمیت زیادی داشت، زیرا پیشتر مشخص شده بود که «TPP1» فعالیت تلومراز را تقویت میکند.
آلدر توضیح داد: «زیستشناسان شیمی بیش از یک دهه پیش نشان داده بودند که TPP1 در آزمایشگاه فعالیت تلومراز را افزایش میدهد، اما ما نمیدانستیم که این اتفاق در بدن بیماران نیز رخ میدهد.»
در ادامه، پاترا نسخههای جهشیافته «TERT» و «TPP1» را بهطور همزمان به سلولها وارد کرد. نتیجه این بود که این دو عامل در کنار هم، تلومرهایی بهطور غیرعادی بلند ایجاد کردند؛ همان ویژگی که در تومورهای ملانوما دیده میشود.
این نتایج نشان داد که «TPP1» همان عامل گمشدهای است که مدتها در برابر دید دانشمندان پنهان مانده بود.
این یافتهها توضیح تازهای درباره نحوه شکلگیری و بقای ملانوما ارائه میدهند. همچنین یک سازوکار اختصاصی برای حفظ تلومر در این سرطان را شناسایی میکنند که میتواند بهعنوان هدفی امیدوارکننده برای درمانهای آینده مورد استفاده قرار گیرد.
منبع: یورونیوز