اختاپوس‌ها از آینه برای یافتن طعمه‌هایی استفاده می‌کنند که دیده نمی‌شوند

زومیت: پژوهشگران برای نخستین بار نشان داده‌اند اختاپوس‌ها قادرند بازتاب طعمه در آینه را تفسیر کنند و از تصویر، مستقیم به محل واقعی آن برسند.

اگر خرچنگی پشت مانعی پنهان شده باشد، اختاپوس می‌تواند با کمک آینه محل واقعی آن را پیدا کند. پژوهشی تازه نشان می‌دهد این جانوران پس از کمی تمرین یاد می‌گیرند از بازتاب آینه برای جهت‌یابی استفاده کنند.

در مطالعه‌ای جدید، دانشمندان رفتار سه اختاپوس دوخال کالیفرنیایی را بررسی کردند. هدف پژوهش این بود که مشخص شود آیا این جانوران می‌توانند اطلاعاتی را که فقط از طریق بازتاب در آینه دیده می‌شود تفسیر و از آن برای حل مسئله استفاده کنند یا خیر.

به گزارش ساینس‌نیوز، پژوهشگران ابتدا سه اختاپوس صیدشده از طبیعت را به حضور آینه در مخزن عادت دادند. حیوانات اجازه داشتند آزادانه مخزن را بررسی کنند، پشت آینه بروند و حتی در مقابل آن غذا بخورند تا دیگر به دیدن انعکاس خود واکنش غیرعادی نشان ندهند. پس از این مرحله، آزمایش اصلی آغاز شد. دانشمندان ظرف حاوی یک خرچنگ را در نقطه‌ای قرار دادند که اختاپوس نمی‌توانست آن را مستقیماً ببیند و فقط از طریق تصویر بازتابی در آینه از محل آن آگاه می‌شد.

اختاپوس‌ها پس از حدود ۱۰ تا ۱۲ بار تمرین، یاد گرفتند بدون نزدیک شدن به آینه مستقیماً به سمت محل واقعی خرچنگ حرکت کنند

در نخستین تلاش‌ها، اختاپوس‌ها به سمت آینه حرکت می‌کردند، مدتی به بازتاب خرچنگ نگاه می‌کردند و سپس برمی‌گشتند تا مسیر واقعی را پیدا کنند. اما پس از حدود ۱۰ تا ۱۲ بار تکرار، هر سه جانور الگوی رفتاری خود را تغییر دادند. آن‌ها دیگر نیازی به نزدیک‌شدن به آینه نداشتند و مستقیماً به سمت محل واقعی خرچنگ حرکت می‌کردند؛ نشانه‌ای از اینکه رابطه میان تصویر بازتابی و موقعیت واقعی طعمه را یاد گرفته بودند.

گروه پژوهشی برای اطمینان از اینکه اختاپوس‌ها محل طعمه را از روی بوی خرچنگ یا سایر نشانه‌های غیر‌بصری پیدا نمی‌کنند، آزمایش دشوارتری طراحی کردند. در این مرحله، خرچنگ واقعی به‌طور کامل حذف شد و به‌جای آن، ویدئویی از حرکت یک خرچنگ روی نمایشگری در پشت مخزن پخش شد و اختاپوس‌ها به‌طور مستقیم قادر به دیدن نمایشگر نبودند.

اختاپوس‌ها داخل محفظه‌ای قرار گرفتند که تنها آینه روبه‌روی مخزن در میدان دیدشان قرار داشت. در نتیجه، تنها راهی که می‌توانستند از محل خرچنگ باخبر شوند، دیدن بازتاب تصویر آن در آینه بود. اگر آن‌ها بازتاب را صرفاً یک تصویر معمولی می‌پنداشتند، به سمت آینه حرکت می‌کردند؛ اما برای دریافت پاداش باید از محفظه خارج می‌شدند و به سمت محل واقعی نمایشگر، یعنی جایی که تصویر خرچنگ در واقع پخش می‌شد می‌رفتند. به این ترتیب، موفقیت در آزمایش تنها زمانی ممکن بود که اختاپوس‌ها رابطه میان تصویر بازتابی در آینه و موقعیت واقعی آن را در فضای اطراف درک کرده باشند.

نتایج این مرحله نیز چشمگیر بود. اختاپوس‌ها در حدود ۷۳ درصد آزمایش‌ها مسیر درست را انتخاب کردند. جالب‌تر اینکه در بیش از نیمی از پاسخ‌های صحیح، آن‌ها حتی به سمت آینه نرفتند و با بالارفتن از دیواره‌های محفظه، مستقیم به سمت محل واقعی طعمه حرکت کردند. این رفتار نشان می‌دهد اختاپوس‌ها صرفاً جذب تصویر بازتابی نمی‌شوند، بلکه از آینه به‌عنوان ابزاری برای تعیین موقعیت واقعی یک جسم در فضا استفاده می‌کنند.

به گفته پژوهشگران، این یافته فراتر از ترفندی ساده برای شکار است. نتایج نشان می‌دهد اختاپوس‌ها می‌توانند مفهوم بازنمایی فضایی در آینه را بیاموزند، اطلاعات بصری را تفسیر کنند و براساس آن راهبرد حرکتی خود را تغییر دهند؛ قابلیتی که پیش از این بیشتر در برخی پستانداران و پرندگان باهوش شناخته شده بود.

دانشمندان امیدوارند این کشف راه را برای انجام آزمایش‌های پیشرفته‌تر ازجمله بررسی این موضوع هموارتر کند که آیا اختاپوس‌ها می‌توانند تصویر خود را نیز در آینه تشخیص دهند یا خیر.