پایگاه خبری تحلیلی انتخاب (Entekhab.ir) :
سالهاست که نوشیدن یک لیوان شیر گرم پیش از خواب بهعنوان راهی برای آرامش و خواب راحت توصیه میشود. اما آیا این باور قدیمی واقعاً پشتوانه علمی دارد یا فقط یک عادت دلنشین است؟ متخصصان طب داخلی و تغذیه با بررسی شواهد علمی، مزایا و محدودیتهای این عادت را توضیح دادهاند.
به گزارش انتخاب و به نقل از انلی مای هلث؛ دکتر توشار تایال، متخصص طب داخلی، میگوید نوشیدن یک لیوان شیر گرم پیش از خواب تنها یک باور قدیمی نیست و تا حدی از نظر علمی نیز قابل توجیه است.
به گفته او، شیر حاوی تریپتوفان است؛ اسید آمینهای که بدن از آن برای تولید سروتونین و ملاتونین استفاده میکند. این دو ماده نقش مهمی در تنظیم چرخه خواب و بیداری دارند. البته مقدار تریپتوفان موجود در شیر آنقدر زیاد نیست که مانند یک داروی خوابآور عمل کند، اما میتواند اثر ملایمی در بهبود خواب داشته باشد.
او تأکید میکند که فقط ترکیبات شیر نیستند که اهمیت دارند؛ بلکه خودِ عادت نوشیدن یک نوشیدنی گرم در ساعت مشخصی از شب نیز به مغز پیام میدهد که زمان استراحت فرا رسیده است. به گفته متخصصان خواب، داشتن یک برنامه منظم پیش از خواب، نقش مهمی در بهبود کیفیت خواب ایفا میکند.
چه کسانی نباید شبها شیر بنوشند؟
دکتر تایال هشدار میدهد که مقدار و زمان مصرف شیر اهمیت زیادی دارد.
نوشیدن حجم زیادی شیر درست قبل از خواب ممکن است باعث پر شدن مثانه و بیدار شدن در طول شب شود. همچنین افرادی که عدم تحمل لاکتوز دارند، ممکن است دچار نفخ، دلدرد یا ناراحتیهای گوارشی شوند که خود باعث اختلال در خواب خواهد شد.
از سوی دیگر، پویا گوپتا، متخصص تغذیه، میگوید شیر شبانه برای همه مناسب نیست. افراد مبتلا به آلرژی به شیر باید از مصرف آن خودداری کنند و کسانی که ریفلاکس معده دارند نیز ممکن است با نوشیدن مقدار زیاد شیر پیش از دراز کشیدن، علائمشان تشدید شود.
او توصیه میکند اگر قصد دارید شبها شیر بنوشید، شیر ساده و بدون شکر را در مقدار متعادل و حدود ۳۰ تا ۶۰ دقیقه پیش از خواب مصرف کنید و از شیرهای طعمدار و شیرین که کالری اضافی دارند، بپرهیزید.
فواید نوشیدن شیر قبل از خواب
به گفته متخصصان، نوشیدن شیر پیش از خواب میتواند مزایای زیر را به همراه داشته باشد:
* تأمین تریپتوفان، کلسیم و پروتئین که در حفظ خواب طبیعی و ترمیم عضلات در طول شب نقش دارند.
* ایجاد احساس آرامش بهعنوان بخشی از یک روتین منظم قبل از خواب.
* کاهش گرسنگی آخر شب و جلوگیری از ریزهخواری شبانه.
پژوهشها چه میگویند؟
مطالعهای که در سال ۲۰۲۵ در نشریه Cureus منتشر شد، با بررسی نتایج چندین کارآزمایی بالینی نشان داد که مصرف شیر و سایر محصولات لبنی میتواند کیفیت کلی خواب را بهبود ببخشد.
پژوهشگران توضیح دادند که شیر حاوی ترکیباتی مانند تریپتوفان و ملاتونین است. تریپتوفان به تولید مواد شیمیایی آرامبخش در مغز کمک میکند و ملاتونین نیز ساعت زیستی بدن و چرخه خواب و بیداری را تنظیم میکند.
نتایج این بررسی نشان داد افرادی که بهطور منظم شیر یا لبنیات مصرف میکردند، در ارزیابیهای استاندارد پزشکی، کیفیت خواب بهتری نسبت به دیگران داشتند.
همچنین پژوهشگران اشاره کردند که شیر دوشیدهشده در ساعات شب بهطور طبیعی ملاتونین بیشتری دارد و ممکن است به خوابیدن سریعتر کمک کند.
با این حال، متخصصان تأکید میکنند که اثر شیر بر خواب معمولاً خفیف است و از فردی به فرد دیگر تفاوت دارد.
جمعبندی
نوشیدن یک لیوان شیر گرم قبل از خواب میتواند با ترکیبی از اثرات زیستی ملایم و ایجاد یک عادت آرامشبخش شبانه به بهبود کیفیت خواب کمک کند. تریپتوفان و ملاتونین موجود در شیر در تنظیم خواب نقش دارند و روتین منظم نوشیدن شیر نیز به بدن علامت میدهد که زمان استراحت فرا رسیده است.
با این حال، شیر درمان قطعی بیخوابی نیست و برای همه افراد مناسب نیست. کسانی که به عدم تحمل لاکتوز، آلرژی به شیر یا رفلاکس معده مبتلا هستند، باید در مصرف آن احتیاط کنند. اما اگر مشکلی در هضم شیر ندارید، نوشیدن یک لیوان کوچک شیر گرم و ساده، ۳۰ تا ۶۰ دقیقه پیش از خواب میتواند بهعنوان بخشی از یک عادت سالم، به آرامش و خواب بهتر کمک کند.