پایگاه خبری تحلیلی انتخاب (Entekhab.ir) : گاردین نوشت: اگر قرار باشد درباره زوجهای رهبری سیاسی قضاوت کنیم، دونالد ترامپ و ولودیمیر زلنسکی را بههیچوجه نمیتوان زوجی ایدهآل دانست.
به گزارش «انتخاب»؛ در ادامه این مطلب آمده است: رابطه آنها فاصله زیادی با صمیمیت، همدلی و همفکریای دارد که زمانی میان رونالد ریگان و مارگارت تاچر وجود داشت؛ یا حتی با رابطه محتاطانه اما عملگرایانهای که ریگان با میخائیل گورباچف برقرار کرد و در نهایت به پایان مؤثر جنگ سرد انجامید.
با این حال، پس از آغازی فاجعهبار که طی آن ترامپ در دیدار انفجاری فوریه ۲۰۲۵، زلنسکی را در برابر دوربینها تحقیر کرد و عملاً او را از کاخ سفید بیرون انداخت، روابط رئیسجمهور آمریکا و همتای اوکراینیاش به شکلی غیرمنتظره رو به گرمی گذاشته است.
این گرم شدن روابط همزمان با جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران رخ داده و به نظر میرسد هرچه ترامپ در پایان دادن به این جنگ با دشواری بیشتری روبهرو شده، این روند سرعت گرفته است.
توافقنامهای که در ماه ژوئن با هدف برقراری آتشبسی ۶۰ روزه امضا شده بود، عملاً بیاثر شده است؛ زیرا درگیریها بر سر وضعیت تنگه هرمز، آبراه راهبردی و حیاتی که ایران از آغاز جنگ عملاً آن را بسته و ثبات اقتصاد جهانی را تهدید کرده است، از سر گرفته شدهاند.
صعود زلنسکی و افول نتانیاهو
چارلز کوپچان، پژوهشگر ارشد شورای روابط خارجی آمریکا و مشاور پیشین کاخ سفید در امور اروپا، میگوید: «تردیدی نیست که ترامپ نسبت به زلنسکی گرمتر شده است. ما از مرحلهای که او زلنسکی را از دفتر بیضیشکل کاخ سفید بیرون میانداخت و به او پشت میکرد، به وضعیتی رسیدهایم که امروز به نظر میرسد رابطه نسبتاً خوبی دارند و اکنون چندین دیدار پیاپی داشتهاند که همگی بهخوبی پیش رفته است.»
این هفته، دو رهبر بار دیگر در کاخ سفید دیدار کردند؛ جایی که زلنسکی برای شرکت در مراسم خاکسپاری لیندسی گراهام، سناتور جمهوریخواهی که در جنگ اوکراین همواره از کییف حمایت کرده بود، به واشنگتن سفر کرده بود؛ آن هم در شرایطی که ترامپ و جنبش «ماگا» تقریباً در کنار ولادیمیر پوتین، رئیسجمهور روسیه، قرار گرفته بودند.
این دیدار پس از ملاقات دیگری در اجلاس ناتو در آنکارا انجام شد؛ جایی که ترامپ به شکلی چشمگیر از زلنسکی، که زمانی او را «دیکتاتور» خوانده بود، تمجید کرد و گفت مجوزهایی صادر خواهد کرد تا اوکراین بتواند رهگیرهای موشکی پاتریوت را در داخل خود تولید کند؛ هرچند او در نشست کابینه روز جمعه درباره اجرای این وعده ابراز تردید کرد.
این تحول همچنین در پی رخدادی حتی شگفتانگیزتر بود: دیدار زلنسکی در کییف با لورا لومر، فعال راست افراطی شبکههای اجتماعی که نفوذ قابلتوجهی بر ترامپ دارد و پیشتر آشکارا از روسیه حمایت میکرد.
لومر پس از دیدار با رئیسجمهور اوکراین گفت که «فریب تبلیغات روسیه را خورده بود» و اعتراف کرد که «بسیاری از چیزهایی که درباره اوکراین باور داشت، نادرست بودهاند». او همچنین گفت پس از این دیدار با ترامپ تلفنی صحبت کرده و تغییر دیدگاهش در حال اثر گذاشتن بر فضای جنبش ماگا است.
اوکراینیها دیگر کمک نمیخواهند، بلکه پیشنهاد کمک میدهند
تریتا پارسی، تحلیلگر ایرانی و معاون مؤسسه کوئینسی، میگوید: «ناگهان اوکراینیها دیگر نزد ترامپ نمیآیند که از آمریکا صدقه یا کمک بخواهند، بلکه آمدهاند تا به او کمک پیشنهاد دهند.»
به گفته او، این تغییر بزرگ ممکن است دلایل متعددی داشته باشد؛ از جمله روحیه غیرقابل پیشبینی ترامپ، تمایلش به حمایت از طرف برنده، یا امتناع سرسختانه پوتین از پذیرش چندین توافق صلح مطلوب، با وجود آنکه ترامپ وعده داده بود جنگ را «در همان روز اول» دوره دوم ریاستجمهوری خود پایان خواهد داد.
اما در میان همه عوامل، یک عامل بیش از همه جلب توجه میکند.
هرچند مقامهای دولت آمریکا توضیحی ارائه نکردهاند، اما سرعت گرفتن آشتی میان ترامپ و زلنسکی همزمان با دشوارتر شدن جنگی بوده که آمریکا و اسرائیل از ۲۸ فوریه علیه حکومت جمهوری اسلامی ایران آغاز کردند.
پارسی میگوید: «وقتی ترامپ درگیر جنگی شده که گزینههای نظامی مناسبی پیش رویش نیست، و ناگهان اوکراینیها به جای درخواست کمک مالی از آمریکا، پیشنهاد کمک میدهند، کاملاً منطقی است که این موضوع یکی از دلایل مهم تغییر محسوس نگرش او باشد.»
دشمن مشترک: پهپادهای شاهد
حملات تلافیجویانه ایران با پهپاد به پایگاههای نظامی آمریکا و زیرساختهای کشورهای عربی متحد واشنگتن در خلیج فارس، منافع مشترک کییف و واشنگتن را برجسته کرده است.
اوکراین نیز از زمان حمله روسیه در سال ۲۰۲۲، بارها هدف حملات پهپادهای شاهد قرار گرفته است؛ پهپادهایی که ایران در مراحل اولیه جنگ در اختیار مسکو گذاشت.
از آن زمان، اوکراین به یکی از پیشگامان جهان در فناوری مقابله با پهپادها تبدیل شده و این توانمندی را به آمریکا و متحدان عرب آن، پس از حملات ایران، عرضه کرده است.
زلنسکی در ماه مارس به نمایندگان پارلمان بریتانیا گفت که ۲۰۰ کارشناس نظامی اوکراینی به ۱۱ کشور حوزه خلیج فارس، از جمله امارات، عربستان سعودی، قطر و کویت اعزام شدهاند تا درباره مقابله با پهپادهای شاهد مشاوره دهند.
اوکراین فقط دریافتکننده نیست، بلکه کمککننده هم هست
آخر هفته گذشته، اوکراین متهم شد که با حمله به یک کشتی تجاری ایرانی در دریای خزر، تلاش کرده دو جنگ را به هم پیوند بزند. کییف این حمله را با این استدلال توجیه کرد که کشتی برای انتقال سلاح به روسیه استفاده میشده است. ایران اعلام کرد این حمله به کشته شدن [شهادت] یک ملوان ایرانی انجامیده و تهدید به تلافی کرد.
زلنسکی نیز پیش از سفر به واشنگتن گفت ایران با ارسال تسلیحات به روسیه، عملاً به اوکراین حمله کرده است.
او در گفتوگو با اسکای نیوز گفت: «از همان سال اول جنگ، ایران فناوریهای جدیدی را به روسیه منتقل کرد. اینها همان پهپادهای شاهد بودند. هزاران فروند از آنها را فرستادند، سپس مجوز تولیدشان را هم صادر کردند. آیا این حمله به ما نبود؟ به نظر من چرا.»
زلنسکی همچنین وعده داد اطلاعاتی را در اختیار آمریکا بگذارد که به گفته او نشان میدهد روسیه به ایران برای هدف قرار دادن مواضع آمریکا کمک میکند.
او در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «از ابتدای ژوئیه، فعالیت گسترده ماهوارههای روسیه در رصد کشورهای خلیج فارس و تأسیسات نظامی آمریکا را ثبت کردهایم. این تصاویر بعداً در اختیار ایران قرار گرفتهاند. میان تصاویر ماهوارهای روسیه و حملات ایران، چه پیش از حملات برای آمادهسازی و چه پس از آن برای ارزیابی خسارات، همبستگی آشکاری وجود دارد.»
زلنسکی، فروشندهای ماهر
کوپچان میگوید زلنسکی توانسته ترامپ را متقاعد کند که اوکراین متحدی ارزشمند است؛ زیرا به جای صرفاً دریافت کمک، خدماتی را ارائه میدهد که آمریکا به آنها نیاز دارد و همین موضوع با روحیه معاملهگر ترامپ سازگار است.
او میگوید: «زلنسکی بسیار خوب به ترامپ منتقل کرده که قرار است در موضوع ایران به او کمک کند. او به کشورهای خلیج فارس رفت و گفت: "من در مقابله با ایران و پهپادها به شما کمک میکنم، چون خودمان این تجربه را داشتهایم."»
کوپچان ادامه داد: «این یک سرمایهگذاری روی روابطش با ترامپ و همچنین اروپا است، زیرا ارزش اوکراین را بهعنوان یک متحد نشان میدهد. ترامپ که همیشه نگاه معاملهمحور دارد، ممکن است اکنون حاضر شود کمک بیشتری به اوکراین کند، چون اوکراین زمانی که آمریکا در جنگ با ایران در موقعیت دشواری قرار گرفته، به کمک واشنگتن آمده است.
اکنون استدلال برای حمایت از اوکراین حتی قویتر شده، زیرا اوکراین نشان داده که فقط دریافتکننده کمک نیست، بلکه خودش هم کمک میکند.»
اما خطرهایی نیز وجود دارد
با این حال، تردید ترامپ درباره وعده تولید موشکهای پاتریوت نشان میدهد که جلب حمایت او همیشه به خلقوخوی غیرقابل پیشبینیاش وابسته است.
برخی تحلیلگران هشدار میدهند که اوکراین با «ادغام میدانهای نبرد» ممکن است دو جنگ منطقهای را به یک درگیری جهانی تبدیل کند و در نتیجه، تهران را به گسترش دامنه اقدامات تلافیجویانه خود ترغیب کند.
سینا توسی، پژوهشگر مرکز سیاست بینالملل، میگوید: «دخالت اوکراین این برداشت را در تهران تقویت کرده که جنگ روسیه و اوکراین و رویارویی ایران و آمریکا در حال تبدیل شدن به یک منازعه واحد و بههمپیوسته هستند.
گرمتر شدن روابط ترامپ و زلنسکی نیز این تصور را تقویت میکند. احتمالاً پیامد فوری آن حمله موشکی به اوکراین نخواهد بود، بلکه گسترش دامنه مکانهایی است که تهران تصور میکند میتواند بهطور مشروع در آنها برای آمریکا هزینه ایجاد کند.»
به نظر میرسد همین نگرانی باعث شد آندری سیبیها، وزیر خارجه موقت اوکراین، بلافاصله پس از دیدار اخیر زلنسکی و ترامپ با عباس عراقچی، وزیر خارجه ایران، تماس بگیرد.
سیبیها در شبکههای اجتماعی نوشت: «تأکید کردم که هدف ما جلوگیری از تشدید غیرضروری تنشها است. همه اقدامات اوکراین صرفاً برای دفاع از کشورمان در برابر تجاوز روسیه انجام میشود و هرگز با هدف حمله به کشتیهای غیرنظامی یا افراد غیرنظامی نبوده است.»
آیا این به سود اوکراین تمام میشود؟
پارسی معتقد است دخالت اوکراین میتواند جنگ با ایران را از نو تعریف کند؛ به گونهای که دیگر صرفاً در راستای اهداف اسرائیل دیده نشود، بلکه بهعنوان اقدامی برای دفاع از اوکراین نیز تلقی شود.
این روایت شاید برای کشورهای اروپایی و دموکراتهای آمریکا که با جنگ ایران مخالف اما حامی اوکراین هستند جذاب باشد، اما حتی با تغییر موضع لورا لومر نیز بعید است پایگاه اجتماعی ترامپ را تحت تأثیر قرار دهد.
کوپچان میگوید: «هسته اصلی جنبش ماگا همچنان نسبت به جنگهای خارجی و ارسال مبالغ هنگفت به اوکراین بدبین است و فکر نمیکنم این موضوع تغییر کند.»
در همین حال، مت داس، معاون مرکز سیاست بینالملل، هشدار داد که تلاش زلنسکی برای نزدیک شدن به ترامپ از مسیر جنگ ایران ممکن است در نهایت به زیان اوکراین تمام شود.
او گفت: «تلاش برای نزدیک شدن به اسرائیل در جنگ علیه ایران، بخشی از استدلال اخلاقی اوکراین را تضعیف میکند؛ زیرا اسرائیل عملاً همان کاری را با فلسطینیها انجام میدهد که روسیه تلاش کرده با اوکراینیها انجام دهد؛ یعنی حذف آنها بهعنوان یک ملت. این مسئله ممکن است حمایت دوحزبی نسبتاً گستردهای را که تاکنون از اوکراین در آمریکا وجود داشته، تضعیف کند.»