پایگاه خبری تحلیلی انتخاب (Entekhab.ir) : تا به حال فکر کردهاید که پوشیدن جوراب هنگام خواب واقعاً میتواند به بهتر خوابیدن کمک کند؟ یک متخصص درباره ارتباط میان دمای بدن، گشادشدن عروق و سریعتر به خواب رفتن توضیح میدهد و همچنین میگوید چه افرادی بهتر است در استفاده از این روش احتیاط کنند.
به گزارش انتخاب و به نقل از انلی مای هلث؛ اگر شبها به سختی خوابتان میبرد، شاید راهحل به سادگی پوشیدن یک جفت جوراب باشد. شاید این کار شبیه همان عادت قدیمی باشد که از پدربزرگها و مادربزرگها به ما رسیده، اما واقعاً پشت آن شواهد علمی وجود دارد.
متخصصان خواب میگویند گرم نگه داشتن پاها پیش از خواب میتواند روی سرعت آماده شدن بدن برای استراحت و به خواب رفتن تأثیر بگذارد.
اگر برایتان جالب است بدانید یک جفت جوراب ساده چگونه میتواند روی فرایندی پیچیده مثل خواب تأثیر بگذارد، در ادامه نظر یک پزشک متخصص درباره ارتباط میان گرم بودن پاها و خواب بهتر را میخوانید.
چرا پوشیدن جوراب هنگام خواب روی خواب تأثیر میگذارد؟
به خواب رفتن فقط به این بستگی ندارد که چقدر خسته باشید؛ دمای بدن هم نقش مهمی دارد.
دکتر ساندیپ دوشی، متخصص طب داخلی در بیمارستان کوکیلابن دیروبهائی آمبانی (KDAH) در بمبئی، میگوید:
«بله، برای بسیاری از افراد میتواند مفید باشد. این موضوع فقط به احساس راحتی مربوط نمیشود، بلکه پایهای فیزیولوژیک دارد و به نحوه تنظیم دمای بدن برای به خواب رفتن مرتبط است.»
به گفته دکتر دوشی، شروع خواب ارتباط نزدیکی با کاهش دمای مرکزی بدن دارد.
وقتی با پوشیدن جوراب پاهایتان را گرم میکنید، رگهای خونی اندامهای انتهایی بدن گشاد میشوند؛ فرایندی که به آن گشادشدن عروق یا وازودیلاسیون (Vasodilation) گفته میشود.
این اتفاق باعث میشود گرما از طریق دستها و پاها راحتتر از بدن خارج شود و در نتیجه، دمای مرکزی بدن سریعتر کاهش پیدا کند. این کاهش دما به بدن پیام میدهد که زمان خواب فرا رسیده است.
به زبان ساده: پاهای گرمتر، دمای مرکزی پایینتر و در نتیجه خواب سریعتر.
شواهد علمی درباره خوابیدن با جوراب چه میگویند؟
طبق مطالعهای که در Journal of Physiological Anthropology منتشر شده، پوشیدن جوراب مخصوص خواب میتواند واقعاً به بهتر شدن خواب کمک کند.
پژوهشگران شش مرد جوان را بررسی کردند که در یک اتاق خنک، یک بار با جوراب و یک بار بدون جوراب، به مدت هفت ساعت خوابیدند.
نتایج نشان داد:
* زمان لازم برای به خواب رفتن ۷.۵ دقیقه کمتر شد.
* مدت زمان کلی خواب ۳۲ دقیقه بیشتر شد.
* تعداد بیدار شدنها در طول شب کاهش یافت.
* بازده خواب ۷.۶ درصد افزایش پیدا کرد.
* دمای پاها هنگام پوشیدن جوراب حدود ۱.۳ درجه سانتیگراد گرمتر بود.
با این حال، دمای مرکزی بدن، ضربان قلب و میزان احساس راحتی افراد تغییر قابلتوجهی نداشت.
به زبان ساده، گرم بودن پاها میتواند به بدن کمک کند سریعتر آرام شود. در نتیجه، به خواب رفتن آسانتر میشود و خواب نیز ممکن است در طول شب پیوستهتر باقی بماند.
البته این مطالعه تنها روی شش نفر انجام شده است؛ بنابراین برای رسیدن به نتایج قطعیتر، تحقیقات بیشتری لازم است. با این حال، همین پژوهش شواهد علمی قابلتوجهی برای این عادت قدیمی فراهم میکند.
پاهای گرم چگونه باعث میشوند سریعتر به خواب برویم؟
دکتر دوشی این فرایند را اینطور توضیح میدهد:
* گرم شدن پاها باعث گشادشدن سریعتر رگهای خونی میشود و روند طبیعی خنک شدن بدن را که برای شروع خواب ضروری است، سرعت میبخشد.
* ممکن است مدت زمان لازم برای به خواب رفتن را کاهش دهد، زیرا بدن سریعتر به دمای مناسب پیش از خواب میرسد.
* برای برخی افراد میتواند تعداد بیدار شدنهای شبانه را کاهش دهد، زیرا سرد بودن پاها ممکن است بهطور نامحسوس پیوستگی خواب را مختل کند.
* افزایش گردش خون در پاها میتواند ناراحتی و احساس ناخوشایندی را کاهش دهد؛ ناراحتیای که در غیر این صورت ممکن است باعث بیقراری شود.
البته این بدان معنا نیست که جوراب یک راهحل جادویی برای مشکلات خواب است. اما برای افرادی که پاهایشان معمولاً سرد است، بهخصوص در طول شب، همین تغییر ساده میتواند تفاوت قابلتوجهی در سرعت به خواب رفتن و کیفیت خواب ایجاد کند.
خوابیدن با جوراب چه فوایدی دارد؟
به گفته دکتر دوشی، مزایای این کار فقط به احساس گرما و راحتی محدود نمیشود.
از جمله فواید احتمالی آن میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
* سریعتر به خواب رفتن
* کاهش بیدار شدنهای شبانه ناشی از احساس سرما
* بهبود گردش خون، بهویژه برای افرادی که دستها و پاهایشان بهطور طبیعی سرد است
* روشی ساده، ارزان و کمخطر برای کمک به خواب در مقایسه با برخی روشهای دیگر
مورد آخر اهمیت ویژهای دارد. برخلاف مکملها، داروهای خوابآور یا وسایل و گجتهای مخصوص خواب، جوراب ارزان، در دسترس و برای بیشتر افراد سالم تقریباً بدون خطر است.
چه کسانی بهتر است با جوراب نخوابند؟
البته این روش برای همه مناسب نیست. دکتر دوشی توصیه میکند برخی افراد در استفاده از آن احتیاط بیشتری داشته باشند.
افراد مبتلا به دیابت یا نوروپاتی محیطی باید مراقب باشند، زیرا کاهش حس در پاها ممکن است باعث شود متوجه نشوند جوراب بیش از حد تنگ است یا در طول شب باعث آسیب و تحریک پوست شده است.
افرادی که گردش خون ضعیفی دارند یا به بیماریهایی مانند رینود (Raynaud’s disease) مبتلا هستند نیز بهتر است ابتدا با پزشک مشورت کنند، زیرا جنس و اندازه مناسب جوراب برای این افراد اهمیت بیشتری دارد.
همچنین افرادی که شبها بیش از حد عرق میکنند ممکن است با پوشیدن جوراب احساس ناراحتی بیشتری داشته باشند. جوراب میتواند رطوبت را در اطراف پا حبس کند و احتمال تحریک پوست را افزایش دهد.
اگر در یکی از این گروهها قرار دارید، بهتر است پیش از تبدیل کردن پوشیدن جوراب به بخشی از برنامه شبانه خود، با پزشک مشورت کنید.
برای خواب بهتر چه جورابی انتخاب کنیم؟
هر جورابی برای خواب مناسب نیست.
دکتر دوشی توصیه میکند از جورابهای تمیز، قابلتنفس و با اندازه مناسب استفاده کنید و از جورابهای بیش از حد تنگ یا کاملاً مصنوعی دوری کنید.
جورابهای خیلی تنگ ممکن است گردش خون را محدود کنند. همچنین برخی الیاف مصنوعی میتوانند گرما را بهطور نامتناسب در پا حبس کنند و باعث شوند پاها به جای اینکه به شکل مطلوب گرم باشند، بیش از حد عرق کرده و مرطوب شوند.
چند نکته کاربردی:
* پارچههای طبیعی و قابلتنفس مانند پنبه یا ترکیبهای حاوی پشم را انتخاب کنید.
* از جورابهایی که کش آنها دور مچ پا بیش از حد سفت است، استفاده نکنید.
* هر شب یک جفت جوراب تمیز بپوشید و جورابهای استفادهشده را دوباره نپوشید.
* اگر پاهایتان خیلی سریع گرم میشوند، یک جفت جوراب نازکتر و آزادتر انتخاب کنید.
نتیجهگیری
خوابیدن با جوراب درمان بیخوابی نیست، اما این عادت یک پایه فیزیولوژیک واقعی دارد.
گرم نگه داشتن پاها با تحریک گشادشدن عروق و کمک به کاهش دمای مرکزی بدن میتواند بدن را برای خواب آماده کند و باعث شود کمی سریعتر به خواب بروید.
برای بیشتر افراد سالم، خوابیدن با جوراب یک عادت ساده و کمخطر است که ارزش امتحان کردن دارد؛ بهخصوص در شبهای سرد.
با این حال، افرادی که مشکلات گردش خون، آسیب عصبی یا تمایل به گرم شدن و عرق کردن بیش از حد دارند، بهتر است با احتیاط بیشتری عمل کنند و پیش از استفاده منظم از این روش با پزشک مشورت کنند.