پایگاه خبری تحلیلی انتخاب (Entekhab.ir) : آمار مربوط به میزان زمانی که در طول روز صرف خیره شدن به گوشی میکنیم، کمی نگرانکننده است. البته میزان استفاده افراد بسیار متفاوت است، اما اگر کاربری «متوسط» باشید، ممکن است انتظار داشته باشید که روزانه حدود ۶ ساعت با گوشی خود کار کنید و تقریباً هر ساعت دو بار قفل گوشی را باز کنید.
به گزارش انتخاب و به نقل از sciencealert؛ با توجه به پرسشهای روزافزون درباره تأثیر همراهان دیجیتال همیشگی ما بر سلامت و رفاه، مطالعات و آزمایشهای متعددی در حال بررسی راههایی برای کنترل میزان استفاده از گوشی هستند؛ و یکی از مؤثرترین روشها ممکن است در عین حال، یکی از سادهترین روشها باشد.
اکنون پژوهشگران مؤسساتی در هند و اسپانیا که نتایج مطالعه خود را در مجله Social Science & Medicine منتشر کردهاند، دریافتند افرادی که خودشان محدودیت زمانی استفاده از گوشی را تعیین میکنند، احتمال بیشتری دارد که به آن پایبند بمانند.
کاهش بیشتر زمان استفاده از گوشی در گروهی که هدف خود را انتخاب کردند
پژوهشگران مینویسند:
«اجازه دادن به افراد برای انتخاب اهداف شخصی خود میتواند مشارکت آنها را افزایش دهد و به شکلگیری رفتارهای سالمتر در استفاده از فناوریهای دیجیتال کمک کند.»
آنها همچنین میگویند:
«فراهم کردن امکان انتخاب هدف میتواند یک اقدام ساده در برنامههای مداخلهای سلامت دیجیتال و سلامت عمومی باشد که با هدف کمک به افراد برای کاهش استفاده از گوشی هوشمند و بهبود کیفیت زندگی طراحی شدهاند.»
این پژوهش چگونه انجام شد؟
پژوهشگران ۱۴۹ داوطلب را برای یک آزمایش ۳۵ روزه به سه گروه تقسیم کردند:
۵۵ نفر میتوانستند خودشان یکی از اهداف کاهش زمان استفاده از گوشی را انتخاب کنند: ۱۰، ۲۰ یا ۳۰ درصد.
۶۲ نفر بهطور مشخص موظف شدند زمان استفاده از گوشی خود را ۱۴ درصد کاهش دهند.
۳۲ نفر نیز هیچ هدفی برای کاهش استفاده دریافت نکردند، اما زمان استفاده آنها همچنان تحت نظر بود.
افرادی که هدف مشخصی برای کاهش استفاده داشتند، مشوق یکسانی دریافت میکردند: پاداش مالی اندکی برای هر روزی که موفق میشدند به هدف خود برسند.
اطلاعات مربوط به زمان استفاده از گوشی نیز بهطور خودکار توسط خود گوشی ثبت میشد. این پایش پس از پایان دوره اصلی مداخله نیز ۲۸ روز دیگر ادامه پیدا کرد؛ البته در این دوره دیگر پاداش مالی وجود نداشت.
کسانی که هدف خودشان را انتخاب کردند، موفقتر بودند
نتایج نشان داد گروهی که خودشان هدف کاهش استفاده را انتخاب کرده بودند، بهترین عملکرد را داشتند.
آنها بهطور متوسط روزانه ۴۹ دقیقه از زمان استفاده خود کم کردند، در حالی که کاهش زمان استفاده در گروهی که هدف مشخصی از سوی پژوهشگران دریافت کرده بودند، بهطور متوسط ۲۳ دقیقه در روز بود.
همچنین گروهی که اهداف خودشان را انتخاب کرده بودند، ۱۱ درصد بیشتر موفق شدند به اهداف روزانه خود برسند.
در مقابل، میزان استفاده از گوشی در گروه کنترل که هیچ هدفی نداشتند، بهطور متوسط روزانه ۱۱ دقیقه افزایش یافت.
آیا این تأثیر بعد از پایان آزمایش هم ادامه داشت؟
بله. پژوهشگران دریافتند کاهش استفاده از گوشی پس از پایان دوره اصلی آزمایش نیز تا حدی ادامه پیدا کرد.
آنها مینویسند:
«کاهش استفاده از گوشی در هر دو گروه مداخلهای، در دوره پس از پایان مداخله نیز ادامه داشت.»
افرادی که خودشان هدف را انتخاب کرده بودند، در این دوره همچنان حدود ۱۶ دقیقه کمتر از ابتدای مطالعه از گوشی استفاده میکردند.
در گروهی که هدف از سوی پژوهشگران تعیین شده بود نیز میزان استفاده حدود ۱۱ دقیقه کمتر از ابتدای مطالعه باقی ماند.
در مقابل، استفاده از گوشی در گروه کنترل حدود ۲ دقیقه بیشتر از میزان اولیه شد.
کاهش استفاده از گوشی با بهبود حال روحی همراه بود
بر اساس پرسشنامههایی که شرکتکنندگان تکمیل کردند، موفقیت در رسیدن به اهداف کاهش زمان استفاده از گوشی با بهبود امتیازهای مربوط به سلامت و رفاه روانی نیز ارتباط داشت.
البته فقط ۹۳ نفر از شرکتکنندگان این بخش از مطالعه را تکمیل کردند و تفاوت میان گروهی که اهداف خودشان را انتخاب کرده بودند و گروهی که اهداف از پیش تعیینشده داشتند، از نظر آماری معنادار نبود.
پژوهشگران تأکید میکنند که نتایج مربوط به سلامت روان باید با احتیاط تفسیر شود، اما جهت و میزان تغییرات مشاهدهشده با این احتمال سازگار است که کاهش مدت زمان استفاده از گوشی هوشمند ممکن است در برخی افراد با بهبود سلامت روان و احساس بهتر همراه باشد.
چرا انتخاب هدف شخصی ممکن است مؤثرتر باشد؟
پژوهشگران چند احتمال را مطرح کردهاند.
یکی از آنها این است که وقتی افراد خودشان هدف را تعیین میکنند، احساس مالکیت بیشتری نسبت به آن هدف دارند و همین موضوع میتواند انگیزه و تعهد آنها را افزایش دهد.
احتمال دیگر این است که انتخاب شخصی باعث میشود هدف واقعبینانهتر و دستیافتنیتر باشد.
برای مثال، ممکن است فردی بداند که کاهش ۳۰ درصدی زمان استفاده برایش دشوار است، اما کاهش ۱۰ درصدی را کاملاً عملی بداند؛ بنابراین خودش هدفی را انتخاب میکند که احتمال پایبندی به آن بیشتر است.
البته برای مشخص شدن علت دقیق این موضوع، به پژوهشهای بیشتری نیاز است.
پژوهشگران مینویسند:
«بسیاری از افراد احساس میکنند بیشتر از میزانی که دوست دارند از گوشی خود استفاده میکنند، اما برای کاهش این میزان با مشکل مواجه هستند. این مطالعه نشان میدهد که اجازه دادن به افراد برای تعیین اهداف شخصی خود میتواند به شکلگیری عادات سالمتر در استفاده از فناوریهای دیجیتال کمک کند.»
آیا این روش واقعاً میتواند اعتیاد به گوشی را حل کند؟
هنوز نمیتوان چنین نتیجهای گرفت.
این مطالعه نسبتاً تعداد شرکتکنندگان کمی داشت و در مدت نسبتاً کوتاهی انجام شد. بنابراین برای تأیید نتایج، مطالعات بزرگتر و با شرکتکنندگانی از گروهها و جوامع متنوعتر مورد نیاز است.
با این حال، یافتههای این پژوهش یک نکته جالب را مطرح میکنند: شاید برای کاهش زمان استفاده از گوشی، همیشه به برنامههای پیچیده یا ابزارهای خاص نیاز نداشته باشیم.
یک روش ساده و رایگان میتواند این باشد که بهجای اینکه دیگران برایمان تعیین کنند چقدر باید از گوشی استفاده کنیم، خودمان یک هدف واقعبینانه انتخاب کنیم و به آن پایبند بمانیم.
این پژوهش در مجله Social Science & Medicine منتشر شده است.