بهترین کود برای زعفران یک محصول واحد نیست؛ زیرا این گیاه در مراحل ریشهزایی، رشد برگها، انتقال مواد غذایی و تشکیل بنههای دختری به ترکیبات متفاوتی نیاز دارد. کود مخصوص زعفران، هایپرفس، پتاس بالا، پرایم پلاس، آهن ۶٪ و هیومیک اسید شیمی کشاورز، هرکدام بخش مشخصی از این نیاز را تأمین میکنند.
نکته مهم این است که تعداد گلهای هر فصل تا حد زیادی به اندازه و ذخایر بنههایی وابسته است که در فصل قبل تشکیل شدهاند. بنابراین، برنامه کوددهی اصولی باید علاوه بر حفظ رشد فعلی، بنههای قویتری برای گلدهی سال آینده ایجاد کند.
زعفران بخش عمده ذخایر غذایی خود را در بنه نگهداری میکند. هرچه بنه مادری سالمتر باشد و بنههای دختری مواد غذایی بیشتری ذخیره کنند، ظرفیت مزرعه برای رشد و گلدهی فصل بعد افزایش مییابد.
ریشههای زعفران باید در ابتدای فصل توان کافی برای جذب آب و عناصر غذایی داشته باشند. پس از برداشت گل نیز برگها فعالیت فتوسنتزی خود را ادامه میدهند و مواد تولیدشده را به بنههای جدید انتقال میدهند. کمبود عناصر در این دوره میتواند به تشکیل بنههای کوچکتر و کاهش توان مزرعه در سال بعد منجر شود.
نیاز غذایی زعفران در مراحل مختلف رشد تغییر میکند. فسفر برای ریشهزایی، پتاسیم برای بنهسازی و آهن و ریزمغذیها برای حفظ فعالیت برگها اهمیت دارند.
فسفر به انتقال انرژی، تقسیم سلولی و توسعه ریشه کمک میکند. مصرف آن در ابتدای فعالیت ریشه، بهخصوص در خاکهای آهکی و قلیایی، باعث استقرار بهتر گیاه و جذب مؤثرتر عناصر میشود.
پتاسیم در تنظیم آب و انتقال مواد غذایی از برگ به بنههای دختری نقش دارد. تأمین مناسب آن به تشکیل بنههای قویتر و افزایش مقاومت گیاه در برابر سرما، خشکی و شوری کمک میکند. نقش اصلی پتاسیم حمایت از ظرفیت گلدهی فصل آینده است، نه تحریک فوری گلدهی.
آهن به حفظ سبزینگی و فتوسنتز برگها کمک میکند. روی، منگنز و بور نیز در رشد و فعالیتهای آنزیمی گیاه نقش دارند؛ اما باید براساس نیاز واقعی مزرعه مصرف شوند.
هیومیک اسید با اصلاح ساختمان خاک، افزایش نگهداری آب و بهبود دسترسی ریشه به عناصر غذایی، شرایط مناسبی برای توسعه ریشه فراهم میکند. مصرف آن از طریق کودآبیاری معمولاً مؤثرتر است.
محصولات زیر برای اهداف متفاوتی طراحی شدهاند و نباید جایگزین یکدیگر در نظر گرفته شوند. انتخاب هرکدام باید با مرحله رشد و وضعیت تغذیهای مزرعه هماهنگ شود.
کود مخصوص زعفران شیمی کشاورز دارای ۱۰ درصد فسفر، ۱۰ درصد پتاسیم، ۳ درصد روی، ۳ درصد آهن، ۱۰ درصد فولویک اسید، ۵ درصد هیومیک اسید و ۵ درصد آمینواسید آزاد است.
این فرمول علاوه بر تأمین عناصر اصلی، ترکیبات آلی مؤثر بر جذب و انتقال مواد غذایی را در اختیار گیاه قرار میدهد. جایگاه اصلی آن در برنامه تغذیه، حمایت از فعالیت برگها، تقویت بنههای دختری و تکمیل نیازهای غذایی زعفران است.
مقدار مصرف عمومی این محصول ۱۰ تا ۲۰ لیتر در هکتار از طریق کودآبیاری یا ۲ تا ۳ لیتر در هکتار بهصورت محلولپاشی است.
کود مایع فسفر بالا هایپرفس با داشتن ۶۰ درصد فسفر، ۵ درصد نیتروژن، ۳ درصد منیزیم و مقادیری از آهن، منگنز، بور و ماده آلی، برای مراحل افزایش نیاز گیاه به فسفر طراحی شده است.
هایپرفس در شروع فعالیت ریشه به تأمین انرژی موردنیاز رشد و توسعه ریشهها کمک میکند. حضور منیزیم و ریزمغذیها نیز از فعالیت اولیه گیاه حمایت میکند، اما مصرف آن باید با مقدار فسفر قابلجذب خاک هماهنگ شود.
مقدار مصرف آن برای محصولات زراعی ۵ تا ۱۰ لیتر در هکتار از طریق کودآبیاری یا ۲ لیتر در هکتار بهصورت محلولپاشی است.
کود مایع پتاس بالا شیمی کشاورز منبع غلیظ پتاسیم برای مراحل افزایش نیاز زعفران به این عنصر است. وجود ماده آلی، منیزیم، آهن، روی، بور و ترکیباتی مانند آمینواسید و فولویک اسید، فرمول این محصول را کاملتر کرده است.
مصرف پتاس بالا در دوره فعالیت برگها، انتقال مواد فتوسنتزی به بنههای جدید را تقویت میکند و به ذخیره بهتر مواد غذایی کمک میرساند. این محصول در برنامه زعفران از طریق کودآبیاری و یک نوبت محلولپاشی زمستانه استفاده میشود.
پرایم پلاس شیمی کشاورز دارای فرمول ۱۵-۱۵-۱۵، مجموعهای از ریزمغذیها، ۱۵ درصد ماده آلی، فولویک اسید، آمینواسید و آلژنیک اسید است.
این محصول زمانی کاربرد دارد که مزرعه علاوه بر عناصر اصلی، به ریزمغذیها و ترکیبات آلی نیز نیاز داشته باشد. پرایم پلاس در دوره رشد برگها از تغذیه متعادل، حفظ سطح سبز و ادامه فتوسنتز حمایت میکند.
مقدار مصرف آن برای محصولات زراعی ۲ تا ۳ لیتر در هکتار بهصورت محلولپاشی یا ۵ تا ۸ لیتر در هکتار از طریق کودآبیاری است.
کود آهن پودری ۶٪ شیمی کشاورز با عامل کلاتکننده EDDHA تولید شده است. این فرم در خاکهای آهکی و قلیایی پایداری بیشتری دارد و آهن را برای مدت مناسبتری در دسترس ریشه قرار میدهد.
این محصول برای رفع کمبود آهن کاربرد دارد و نباید بدون مشاهده علائم یا بررسی وضعیت خاک در تمام مزارع مصرف شود. مقدار پیشنهادی آن برای زعفران یک کیلوگرم در هکتار همراه آب اول است.
کود مایع هیومیک اسید هیوما دارای ۱۲ درصد هیومیک اسید، ۳ درصد فولویک اسید، ۳ درصد پتاسیم، یک درصد آهن و ۵ درصد جلبک دریایی است.
هیوما با بهبود شرایط فیزیکی خاک و محیط اطراف ریشه، کارایی جذب آب و عناصر غذایی را افزایش میدهد. این محصول بهویژه در خاکهای فشرده، کمماده آلی یا مزارعی که فعالیت ریشه محدود شده است، اهمیت بیشتری پیدا میکند.
مقدار مصرف پیشنهادی آن در برنامه زعفران ۳۰ لیتر در هکتار و روش مناسب استفاده، کودآبیاری است.
برنامه زیر جایگاه هر محصول را مشخص میکند؛ با اینحال، مقدار نهایی باید با توجه به سن مزرعه، شوری آب و خاک، بافت خاک و نتیجه آزمون تنظیم شود. هنگام مصرف همزمان چند محصول نیز انجام آزمون اختلاط ضروری است.
در شروع فصل، هدف اصلی فعالشدن ریشهها و فراهمشدن شرایط جذب عناصر است. هیومیک اسید هیوما با مقدار ۳۰ لیتر در هکتار از طریق کودآبیاری مصرف میشود تا محیط مناسبتری برای فعالیت ریشه ایجاد کند.
هایپرفس نیز با مقدار ۵ تا ۱۰ لیتر در هکتار همراه آب آبیاری در برنامه قرار میگیرد تا فسفر مورد نیاز ریشهزایی را تأمین کند. کود آهن ۶٪ نیز در صورت نیاز و با مقدار یک کیلوگرم در هکتار همراه آب اول مصرف میشود.
کوددهی در آبگل نمیتواند تعداد گلهای همان فصل را بهصورت فوری افزایش دهد؛ زیرا جوانههای گل پیش از این مرحله در بنه شکل گرفتهاند. هدف اصلی این مصرف، حمایت از آغاز رشد و حفظ توان گیاه برای ادامه فصل است.
پس از برداشت گل و آغاز فعالیت کامل برگها، پرایم پلاس میتواند برای تأمین متعادل عناصر اصلی، ریزمغذیها و ترکیبات آلی استفاده شود. این محصول با مقدار ۲ تا ۳ لیتر در هکتار محلولپاشی یا ۵ تا ۸ لیتر در هکتار کودآبیاری میشود.
محلولپاشی باید در هوای آرام، بدون احتمال یخبندان و زمانی انجام شود که برگها سالم و فعال باشند. مصرف پرایم پلاس پس از شروع زردی برگها، تأثیر قابلتوجهی بر ذخیرهسازی بنه ایجاد نمیکند.
پس از برداشت گل، کود مخصوص زعفران با مقدار ۱۰ تا ۲۰ لیتر در هکتار از طریق کودآبیاری مصرف میشود. این محصول فسفر، پتاسیم، روی، آهن و ترکیبات آلی مورد نیاز ادامه رشد را تأمین میکند.
پتاس مایع نیز در زاجآب با مقدار ۲۰ لیتر در هکتار از طریق کود آبیاری استفاده میشود. برای جلوگیری از افزایش غلظت محلول غذایی، بهتر است کود مخصوص زعفران و پتاس بالا در نوبتهای جداگانه مصرف شوند؛ مگر آنکه سازگاری آنها و شرایط آب و خاک بررسی شده باشد.
در سبزآب دیماه میتوان پتاس مایع را با مقدار ۲۰ لیتر در هکتار از طریق کودآبیاری مصرف کرد. این مرحله از انتقال مواد فتوسنتزی و ذخیرهسازی آنها در بنههای دختری حمایت میکند.
در برنامه محلولپاشی زمستانه نیز یک نوبت پتاس مایع با مقدار ۵ لیتر در هکتار استفاده میشود. کود مخصوص زعفران یا پرایم پلاس نیز بر اساس نیاز مزرعه و در نوبتی جداگانه محلولپاشی میشوند.
با آغاز زرد شدن طبیعی برگها باید کوددهی متوقف شود؛ زیرا توان جذب برگی کاهش مییابد و ادامه مصرف، کارایی اقتصادی مناسبی ایجاد نمیکند.
افزایش گلدهی زعفران نتیجه مصرف یک کود جادویی در آبگل نیست. تعداد گلها به وزن بنه، سلامت جوانههای گل، تراکم بنهها، شرایط دمایی و مقدار مواد غذایی ذخیرهشده در فصل قبل وابسته است.
کود مخصوص زعفران، هایپرفس، پرایم پلاس و پتاس بالا هرکدام در زمان مشخصی به این فرایند کمک میکنند. هایپرفس ریشهزایی را تقویت میکند، پرایم پلاس فعالیت برگها را حفظ میکند، پتاس انتقال مواد غذایی را بهبود میدهد و کود مخصوص زعفران تغذیه این مراحل را تکمیل میکند.
بنابراین، بهترین کود برای زعفران محصولی است که در جایگاه صحیح یک برنامه کامل مصرف شود.
برای درشتشدن بنه، ابتدا باید ریشه فعال و سطح برگ سالم ایجاد شود. هیومیک اسید و هایپرفس در ابتدای فصل از رشد ریشه حمایت میکنند و پرایم پلاس در دوره رشد، عناصر مورد نیاز برگها را تأمین میکند.
در ادامه، پتاس بالا و کود مخصوص زعفران با تقویت انتقال و ذخیره مواد غذایی، به تشکیل بنههای دختری قویتر کمک میکنند. در نتیجه، بنهسازی مطلوب به مجموعه این مراحل وابسته است و تنها با افزایش پتاسیم یا فسفر ایجاد نمیشود.
هیومیک اسید همراه آب اول یا زاجآب و بهصورت کودآبیاری مصرف میشود. هدف از استفاده آن، بهبود شرایط خاک و افزایش کارایی فعالیت ریشه است.
کود آهن ۶٪ نیز در صورت تایید کمبود، همراه آب اول و با مقدار یک کیلوگرم در هکتار استفاده میشود. زردی برگ بهتنهایی برای تشخیص کمبود آهن کافی نیست و شوری، سرمای شدید، ضعف ریشه و اختلال زهکشی نیز باید بررسی شوند.
انتظار افزایش فوری گل با مصرف کود در آبگل، زمان واقعی تشکیل جوانه گل را نادیده میگیرد.
مصرف بیشازحد نیتروژن، رشد برگ را افزایش میدهد اما الزاماً بنهسازی و گلدهی را تقویت نمیکند.
استفاده همزمان از چند کود بدون آزمون اختلاط، خطر رسوب یا افزایش غلظت محلول را بالا میبرد.
مصرف آهن بدون تشخیص کمبود، هزینه برنامه را افزایش میدهد و تعادل عناصر را برهم میزند.
محلولپاشی هنگام باد، یخبندان یا تابش شدید، جذب را کاهش میدهد و احتمال آسیب برگ را افزایش میدهد.
ادامه کود دهی پس از زرد شدن برگها، کارایی پایینی دارد و باید متوقف شود.
اجرای یک نسخه ثابت برای تمام مزارع، تفاوت خاک، شوری، سن مزرعه و تراکم بنه را نادیده میگیرد.
محصولات شیمی کشاورز تمام مراحل رشد زعفران را پوشش میدهند. هیوما و هایپرفس در آمادهسازی خاک و ریشهزایی، پرایم پلاس و آهن در حفظ فعالیت برگها، کود مخصوص زعفران در تغذیه هدفمند و پتاس بالا در انتقال مواد غذایی و تقویت بنهها نقش دارند.
این محصولات جایگزین یکدیگر نیستند و هرکدام باید بر اساس هدف مصرف و مرحله رشد انتخاب شوند. برای مشاهده مشخصات فنی، انتخاب محصول و دریافت راهنمایی متناسب با وضعیت مزرعه میتوانید از فروشگاه اینترنتی دکتر کشاورز استفاده کنید.
بهترین برنامه تغذیه زعفران از آمادهسازی خاک و تقویت ریشه آغاز میشود، در دوره رشد برگها ادامه پیدا میکند و پیش از زردشدن برگها با انتقال مواد غذایی به بنههای دختری تکمیل میشود.
هیومیک اسید، هایپرفس، پرایم پلاس، آهن ۶٪، کود مخصوص زعفران و پتاس بالا هرکدام وظیفه مشخصی در این برنامه دارند. هماهنگکردن این محصولات با آزمون خاک، مرحله رشد و شرایط مزرعه، زمینه تشکیل بنههای قویتر و حفظ ظرفیت گلدهی زعفران در فصل آینده را فراهم میکند.