پایگاه خبری تحلیلی انتخاب (Entekhab.ir) : بررسیهای علمی نشان میدهد قرص اورژانسی در همه شرایط مؤثر نیست و در برخی موارد ممکن است بارداری رخ دهد. به گزارش منابع پزشکی معتبر، این قرص عمدتاً با به تاخیر انداختن تخمکگذاری عمل میکند و اگر تخمکگذاری قبلاً انجام شده باشد، تقریباً بیاثر خواهد بود.
همچنین، میزان اثربخشی این قرص بسته به زمان مصرف متفاوت است. اگر ظرف ۲۴ ساعت اول بعد از رابطه محافظتنشده مصرف شود، اثربخشی آن به حدود ۹۰ تا ۹۵ درصد میرسد، اما با گذشت زمان کاهش پیدا میکند و بعد از ۷۲ ساعت به شکل محسوسی کمتر میشود.
عوامل دیگری هم میتوانند اثربخشی را کاهش دهند؛ از جمله وزن بالا (بهویژه در قرصهای حاوی لوونورژسترول)، استفراغ ظرف ۲ تا ۳ ساعت بعد از مصرف و تداخل با برخی داروها.
متخصصان هشدار میدهند اگر پریود بعد از مصرف قرص اورژانسی بیشتر از یک هفته به تأخیر افتاد، حتماً تست بارداری انجام دهید. همچنین درصورتیکه علائمی مثل درد شدید یکطرفه شکم، خونریزی غیرطبیعی، سرگیجه یا غش را همراه با تاخیر پریود تجربه کردید، باید فوراً به پزشک مراجعه کنید؛ چون این علائم میتوانند نشانه بارداری خارج از رحم باشند.
کارشناسان تأکید میکنند که عوارض خود قرص مانند تهوع، خستگی و حساسیت سینه میتواند شبیه علائم اولیه بارداری باشد، بنابراین نباید فقط به این علائم اکتفا کرد و در صورت تاخیر پریود حتماً باید آزمایش داد.
از کجا بفهمیم قرص اورژانسی اثر کرده است؟
برای پاسخ به سؤال از کجا بفهمیم قرص اورژانسی اثر کرده است، باید به تاریخ قاعدگیتان توجه کنید. بعد از مصرف قرص اورژانسی، معمولاً پریود با چند روز تا حداکثر یک هفته تاخیر رخ میدهد. اگر بعد از ۳ تا ۴ هفته پریود نشوید، احتمال بارداری وجود دارد و باید تست بارداری خانگی (بیبیچک) یا آزمایش خون بارداری (تست بتا) انجام دهید.
در چه صورت قرص اورژانسی اثر نمیکند؟
مهمترین عاملی که میزان تأثیر قرص اورژانسی را تعیین میکند، زمان مصرف آن است. اگر این قرص را ظرف ۲۴ ساعت بعد از رابطه محافظتنشده مصرف کنید، اثربخشی آن به حدود ۹۰ تا ۹۵ درصد میرسد. هرچه زمان بگذرد، این عدد کاهش مییابد و بعد از ۴۸ تا ۷۲ ساعت بهطور محسوسی افت میکند.
علاوهبر زمان مصرف، عوامل دیگری هم میتوانند اثر قرص اورژانسی را کم کنند؛ مثل اضافهوزن بالا، استفراغ تا ۲ الی ۳ ساعت بعد از مصرف، تداخل دارویی و نزدیکی به زمان تخمکگذاری. یک مطالعه علمی نشان میدهد قرصهای اولیپریستال استات و لوونورژسترل در افرادی که BMI بالای ۳۰ دارند، اثرگذاری کمتری داشتهاند.
توجه داشته باشید که اگر بارداری قبل از مصرف قرص اورژانسی رخ داده باشد، این قرص دیگر اثری ندارد و نمیتواند بارداری را خاتمه دهد.
عوارض و درصد خطای قرص اورژانسی
از عوارض قرص اورژانسی میتوانیم به احساس تهوع، سردرد، خستگی، حساسیت سینه و بینظمی موقت قاعدگی اشاره کنیم که شبیه علائم اولیه بارداری نیز هستند. توصیه میکنیم علائم بارداری بعد از مصرف قرص اورژانسی را جدی بگیرید و اگر بهمدت چند روز متوالی تجربهشان کردید، حتماً آزمایش بارداری انجام دهید؛ بهخصوص اگر دچار تاخیر در پریود هستید.
اگر قرص اورژانسی را بهموقع و درست مصرف کنید، درصد خطای آن بسیار پایین خواهد بود؛ هرچند باید شرایط بدنی، مرحله چرخه قاعدگی و نوع قرص را هم در نظر بگیرید. بهعنوان نمونه، یک بررسی علمی درصد خطای قرص اولیپریستال استات را حدود ۱.۲ درصد و قرص لوونورژسترول را حدود ۱.۲ تا ۲.۱ درصد گزارش کرده است.
علائم بارداری بعد از مصرف قرص اورژانسی
اگر تخمکگذاری رخ نداده باشد، مصرف قرص اورژانسی میتواند احتمال بارداری را تا حد زیادی کاهش دهد؛ اما فراموش نکنید که هیچ قرصی با اطمینان ۱۰۰ درصد موثر نیست. کارشناسان توصیه میکنند اگر بعد از مصرف قرص اورژانسی پریود شما بیشتر از یک هفته از زمان عادی به تاخیر افتاد یا خونریزی بسیار سبکتر از همیشه (در حد لکهبینی) بود، حتماً تست بارداری خانگی یا آزمایش انجام دهید.
عقبافتادن پریود، حساس یا دردناکشدن سینهها، تهوع، خستگی، خوابآلودگی و تکرر ادرار از شایعترین نشانههای بارداری هستند. نکته مهم این است که بعضی عوارض قرص اورژانسی مانند تهوع، حساسیت سینه، لکهبینی یا تغییر زمان پریود نیز میتوانند شبیه علائم اولیه بارداری باشند. به همین دلیل، متخصصان تأکید میکنند فقط با مشاهده علائم درباره بارداری یا عوارض قرص قضاوت نکنید و با استفاده از بیبیچک یا انجام آزمایش بارداری از اثربخشی قرص اورژانسی مطمئن شوید.