پایگاه خبری تحلیلی انتخاب (Entekhab.ir) : حدود ۲ درصد از جمعیت جهان با ریزش شدید مو و فشارهای روانی ناشی از آلوپسی آرهآتا (Alopecia areata) زندگی میکنند؛ بیماریای که در آن سیستم ایمنی بدن به اشتباه به فولیکولهای مو حمله میکند.
به گزارش انتخاب و به نقل از ساینس الرت؛ فولیکولهای مو در این بیماری بهطور دائمی آسیب نمیبینند و امکان برگشت رشد مو وجود دارد، اما مشکل اصلی این است که بتوان واکنش اشتباه سیستم ایمنی را متوقف کرد.
در حال حاضر گزینههای درمانی برای این بیماری محدود هستند، بهویژه برای نوجوانان، و این درمانها نیز همیشه مؤثر نیستند.
به دلیل شباهتهایی که اوپاداسیتینیب (Upadacitinib) با برخی داروهای مورد استفاده برای درمان آلوپسی آرهآتا دارد، این داروی ضدالتهاب و درمان آرتریت در یک مطالعه جدید مورد بررسی قرار گرفت. این پژوهش شامل دو کارآزمایی بالینی فاز سوم بود که بهصورت همزمان انجام شدند.
نتایج کارآزماییها
اوپاداسیتینیب در هر دو کارآزمایی بهطور قابلتوجهی بهتر از دارونما عمل کرد.
تیم بینالمللی پژوهشگران که نتایج مطالعه آنها در مجله JAMA Dermatology منتشر شده است، معتقد است این یافتهها میتواند اوپاداسیتینیب را به یک گزینه درمانی واقعی برای آلوپسی آرهآتا تبدیل کند؛ درمانی که بالقوه میتواند زندگی میلیونها نفر را بهبود دهد.
پژوهشگران در مقاله خود نوشتهاند:
«در این دو کارآزمایی بالینی تصادفیسازیشده و موازی فاز سوم، اوپاداسیتینیب در بزرگسالان و نوجوانان مبتلا به آلوپسی آرهآتای شدید، نسبت سود به خطر مطلوبی نشان داد.»
آنها افزودند:
«اوپاداسیتینیب میتواند یک گزینه درمانی بالقوه مؤثر برای این گروه از بیماران باشد.»
در مجموع، ۱۳۹۹ نفر در هر دو کارآزمایی شرکت کردند. سن شرکتکنندگان بین ۱۲ تا ۶۴ سال بود و ۱۱۸ نفر از آنها نوجوان بودند.
همه شرکتکنندگان در مقیاس استاندارد SALT (ابزار سنجش شدت آلوپسی)، حداقل امتیاز ۵۰ داشتند؛ یعنی دستکم ۵۰ درصد از موهای سر خود را از دست داده بودند.
شرکتکنندگان طی یک دوره ۲۴ هفتهای هر روز یک قرص دریافت کردند که حاوی یکی از این موارد بود:
* ۳۰ میلیگرم اوپاداسیتینیب
* ۱۵ میلیگرم اوپاداسیتینیب
* دارونما
بازگشت قابلتوجه موها
میزان موفقیت درمان با استفاده از امتیاز SALT ارزیابی شد و رسیدن به امتیاز ۲۰ یا کمتر بهعنوان معیار موفقیت در نظر گرفته شد؛ یعنی حدود ۸۰ درصد پوشش مو روی پوست سر.
این هدف در دو کارآزمایی:
* با دوز ۱۵ میلیگرم، بهترتیب در ۴۵.۲ و ۴۴.۶ درصد از بیماران
* با دوز ۳۰ میلیگرم، در ۵۵ و ۵۴.۳ درصد از بیماران
* و در گروه دارونما، تنها در ۱.۵ و ۳.۴ درصد از بیماران
محقق شد.
به نظر میرسد این دارو همانطور که انتظار میرود عمل میکند؛ یعنی با مهار پیامرسانی سیستم ایمنی که در حمله به فولیکولهای مو نقش دارد، از ادامه این حمله جلوگیری میکند.
نکته مهم این است که تفاوت بین دارو و دارونما خیلی زود در طول مطالعه مشاهده شد.
پژوهشگران مینویسند:
«تفاوت با دارونما مدت کوتاهی پس از شروع درمان مشاهده شد و هر دو دوز اوپاداسیتینیب از هفته هشتم توانستند معیار اصلی، یعنی رسیدن به امتیاز SALT برابر با ۲۰ یا کمتر، را محقق کنند.»
در برخی بیماران تمام موهای سر دوباره رشد کرد
نتایج مثبت دیگری نیز به دست آمد. بسته به دوز دارو و نوع کارآزمایی، بین ۱۳ تا ۲۲.۵ درصد از بیمارانی که اوپاداسیتینیب دریافت کرده بودند، تمام موهای سر خود را دوباره به دست آوردند.
از نظر ایمنی کوتاهمدت نیز نتایج امیدوارکننده بود. عوارض جانبی جدی تنها در بخش کوچکی از شرکتکنندگان مشاهده شد و کیفیت زندگی بیماران نیز بهبود پیدا کرد.
پژوهشگران نوشتند:
«بیمارانی که هر دو دوز اوپاداسیتینیب را دریافت کردند، بهبود قابلتوجهی در ارزیابی شخصی خود از تغییرات وضعیتشان و همچنین در چندین جنبه از کیفیت زندگی مرتبط با سلامت نشان دادند.»
آنها تأکید کردند که در بیماریای که اغلب با فشار روانی و عاطفی قابلتوجه همراه است، صرفاً رشد مجدد مو کافی نیست و بهبود وضعیت روحی و کیفیت زندگی بیمار نیز اهمیت زیادی دارد.
اما هنوز چند نکته مهم وجود دارد
با وجود نتایج امیدوارکننده، این مطالعه محدودیتهایی نیز دارد.
کارآزماییها فقط ۲۴ هفته ادامه داشتند؛ بنابراین هنوز مشخص نیست که تأثیر دارو در بلندمدت چگونه خواهد بود و مصرف طولانیمدت آن چه پیامدهایی برای سلامت بیماران دارد.
از طرف دیگر، هزینه مطالعه توسط شرکت داروسازی AbbVie تأمین شده و این شرکت در طراحی پژوهش نیز مشارکت داشته است؛ ضمن اینکه برخی از پژوهشگران نیز از کارکنان این شرکت هستند.
البته حمایت مالی شرکتهای داروسازی از کارآزماییهای بزرگ موضوع غیرمعمولی نیست و این مطالعه نیز بهصورت مستقل داوری علمی شده است. با این حال، برای تأیید کامل اثربخشی اوپاداسیتینیب، به پژوهشهای بیشتری نیاز است؛ بهخصوص مطالعاتی که این دارو را علاوه بر دارونما، با درمانهای فعلی آلوپسی آرهآتا نیز مقایسه کنند.
پژوهشگران در پایان مینویسند:
«سرعت و میزان قابلتوجه پاسخ به درمان میتواند اوپاداسیتینیب را به گزینهای ارزشمند برای بیماران مبتلا به آلوپسی آرهآتای شدید تبدیل کند.»
نتایج این پژوهش در مجله JAMA Dermatology منتشر شده است.