پایگاه خبری تحلیلی انتخاب (Entekhab.ir) : نوشابه خنک ممکن است بیضرر به نظر برسد، بهخصوص اگر گاهی مصرف شود. اما نوشیدن روزانه نوشابههای شیرین میتواند مقدار زیادی قند وارد رژیم غذایی شما کند و بهمرور روی سلامت کبد تأثیر بگذارد.
بهگزارش انتخاب و به نقل از انلی مای هلث؛ کبد وظایف مهمی از جمله پردازش مواد مغذی، تنظیم سوختوساز بدن و ذخیره انرژی را بر عهده دارد. وقتی بدن بهطور مداوم قند بیشتری از نیاز خود دریافت میکند، بهویژه به شکل نوشیدنی، کبد مجبور میشود این مقدار اضافی را پردازش کند.
مصرف مکرر نوشیدنیهای شیرین در طول زمان میتواند به تجمع چربی در کبد کمک کند و خطر مشکلات متابولیک را افزایش دهد.
کبد باید قند اضافی را پردازش کند
بسیاری از نوشابههای معمولی حاوی مقدار زیادی قند افزوده هستند. پس از نوشیدن آنها، قند بهسرعت وارد جریان خون میشود.
بدن بخشی از این قند را برای تأمین انرژی فوری مصرف میکند. اما وقتی مقدار قند دریافتی بیشتر از نیاز بدن باشد، کبد میتواند بخشی از این قند اضافی را به چربی تبدیل کند.
بنابراین مصرف مکرر مقادیر زیادی نوشیدنی شیرین میتواند به تجمع چربی در کبد منجر شود.
بر اساس مطالعهای که در World Journal of Gastroenterology منتشر شده، این موضوع یکی از دلایلی است که مصرف نوشیدنیهای شیرین با افزایش خطر ابتلا به کبد چرب مرتبط دانسته شده است؛ بیماریای که امروزه اغلب با عنوان بیماری کبد چرب مرتبط با اختلال عملکرد متابولیک (MASLD) شناخته میشود.
متخصص گوارش و جراح میگوید: «مصرف گاهبهگاه نوشابه به این معنا نیست که حتماً به کبد چرب مبتلا میشوید. نگرانی اصلی، مصرف منظم و طولانیمدت نوشابه است؛ بهویژه زمانی که این عادت با رژیمی سرشار از قند افزوده و کالری اضافی همراه باشد.»
مصرف قند مایع میتواند بهراحتی بیش از حد شود
یکی از مشکلات نوشابه این است که کالری وارد بدن میکند، بدون اینکه مانند یک وعده غذایی جامد احساس سیری ایجاد کند.
بهراحتی ممکن است مقدار زیادی قند را تنها در چند دقیقه بنوشید. سپس بدون اینکه میزان غذای مصرفی خود را کاهش دهید، وعدههای غذایی، میانوعدهها و سایر خوراکیهای معمول خود را نیز مصرف کنید.
در طول زمان، این مسئله میتواند باعث دریافت بیش از حد کالری و افزایش وزن شود. چربی اضافی بدن، بهخصوص چربی اطراف شکم، ارتباط نزدیکی با مشکلات متابولیک دارد که میتوانند بر کبد نیز تأثیر بگذارند.
بنابراین مصرف روزانه نوشابه میتواند هم بهطور مستقیم، از طریق دریافت بیش از حد قند، و هم بهطور غیرمستقیم، از طریق افزایش کالری دریافتی و وزن بدن، سلامت کبد را تحت تأثیر قرار دهد.
ممکن است خطر کبد چرب را افزایش دهد
کبد چرب زمانی اتفاق میافتد که مقدار زیادی چربی در سلولهای کبد تجمع پیدا کند.
در مراحل اولیه، کبد چرب ممکن است علائم واضحی ایجاد نکند. به همین دلیل ممکن است فرد متوجه تغییراتی که در کبدش در حال رخ دادن است نشود.
اگر مشکلات متابولیک زمینهای ادامه پیدا کنند، در برخی افراد التهاب و آسیب کبدی ایجاد میشود. در طول زمان، این وضعیت میتواند به فیبروز، یعنی ایجاد بافت اسکار در کبد، منجر شود. در مراحل پیشرفته، ایجاد اسکار شدید در کبد میتواند به سیروز کبدی پیشرفت کند.
البته کبد چرب در همه افراد به مراحل پیشرفتهتر نمیرسد. اصلاح رژیم غذایی، افزایش فعالیت بدنی و کنترل سایر عوامل خطر متابولیک میتواند به کاهش چربی کبد و پایین آوردن خطر آسیب بیشتر کمک کند.
نوشابه میتواند مقاومت به انسولین را تشدید کند
مصرف منظم نوشیدنیهای شیرین میتواند روی نحوه تنظیم قند خون توسط بدن نیز تأثیر بگذارد.
بر اساس مطالب منتشرشده در American Journal of Clinical Nutrition، مصرف مکرر مقادیر زیادی قند افزوده میتواند در برخی افراد به مقاومت به انسولین کمک کند.
مقاومت به انسولین یعنی سلولهای بدن حساسیت کمتری نسبت به انسولین پیدا میکنند؛ هورمونی که به انتقال گلوکز از خون به داخل سلولها کمک میکند.
مقاومت به انسولین ارتباط زیادی با مشکلات متابولیک دارد و میتواند خطر ابتلا به دیابت نوع ۲ را افزایش دهد. همچنین ارتباط نزدیکی با بیماری کبد چرب دارد.
در نتیجه، یک چرخه نگرانکننده ایجاد میشود: تغییرات متابولیک میتوانند تجمع بیشتر چربی در کبد را افزایش دهند و از طرف دیگر، چربی اضافی کبد نیز میتواند عملکرد طبیعی سوختوساز بدن را مختلتر کند.
آیا نوشابههای رژیمی یا بدون قند سالم هستند؟
نوشابههای رژیمی و بدون قند مانند نوشابههای معمولی حاوی همان مقدار قند افزوده نیستند، بنابراین تأثیر آنها بر کبد نیز یکسان نیست.
با این حال، جایگزین کردن تمام نوشیدنیهای شیرین با مقادیر زیادی نوشابه رژیمی لزوماً بهترین انتخاب برای سلامت عمومی نیست. تأثیر آنها میتواند به رژیم غذایی کلی و وضعیت سلامت هر فرد بستگی داشته باشد.
آب همچنان سادهترین انتخاب برای تأمین آب مورد نیاز بدن است. نوشیدنیهای بدون قند نیز میتوانند در یک رژیم غذایی متعادل جای داشته باشند.
اگر روزانه چند نوشابه مینوشید، کاهش تدریجی مقدار مصرف ممکن است نسبت به قطع ناگهانی آن راحتتر باشد.
آیا نوشیدنیهای با طعم میوه بهتر از نوشابه هستند؟
لزوماً نه.
بسیاری از نوشیدنیهای میوهای بستهبندیشده، نوشیدنیهای گازدار و آبمیوههای شیرینشده نیز میتوانند مقدار قابلتوجهی قند افزوده داشته باشند. اینکه روی بستهبندی کلمه «میوه» نوشته شده باشد، بهطور خودکار به معنای سالمتر بودن نوشیدنی نیست.
بررسی جدول ارزش غذایی میتواند به شما کمک کند میزان قند افزوده و اندازه هر وعده را متوجه شوید.
میوه کامل با نوشیدنی شیرین تفاوت دارد، زیرا حاوی فیبر است و نیاز به جویدن دارد؛ در نتیجه میتواند احساس سیری بیشتری ایجاد کند.
چگونه میتوان تأثیر نوشابه بر کبد را کاهش داد؟
لازم نیست یکشبه رژیم غذایی خود را کاملاً تغییر دهید. تغییرات کوچک میتوانند میزان دریافت قند افزوده را کاهش دهند.
سعی کنید در بعضی وعدههای غذایی، نوشابه روزانه خود را با آب جایگزین کنید. اگر آب ساده برایتان جذاب نیست، میتوانید برای طعم بهتر، آب خنک را با لیمو، نعناع یا طعمدهندههای طبیعی دیگر مصرف کنید.
نوشیدنیهای شیرین را به مصرف گاهیاوقات محدود کنید و اجازه ندهید به یک عادت روزانه تبدیل شوند.
همچنین به رژیم غذایی کلی خود توجه داشته باشید و سبزیجات، میوهها، حبوبات، غلات کامل و منابع مناسب پروتئین را در برنامه غذایی خود بگنجانید.
فعالیت بدنی منظم نیز میتواند به سلامت متابولیک و کبد کمک کند.
حرف آخر
نوشیدن روزانه نوشابه میتواند کبد را بهطور مداوم در معرض مقدار اضافی قند و کالری قرار دهد. در طول زمان، این وضعیت ممکن است به تجمع چربی در کبد، مقاومت به انسولین، افزایش وزن و افزایش خطر ابتلا به کبد چرب منجر شود.
البته میزان خطر به مقدار نوشابه مصرفی و همچنین رژیم غذایی و سبک زندگی کلی فرد بستگی دارد.
مصرف گاهبهگاه نوشابه معمولاً آسیب قابلتوجهی ایجاد نمیکند، اما تبدیل کردن نوشیدنیهای شیرین به یک عادت روزانه میتواند بهمرور بر سلامت متابولیک و کبد تأثیر منفی بگذارد.