پایگاه خبری تحلیلی انتخاب (Entekhab.ir) : تصور کنید وسط تمرین هستید، پاهایتان خسته شدهاند و انجام یک ست دیگر چندان خوشایند به نظر نمیرسد. درست در همین لحظه، بوی شکلات به مشامتان میرسد.اما قرار نیست شکلات بخورید؛ فقط بوی آن را استشمام میکنید.
به گزارش انتخاب و به نقل از ساینس الرت؛ نتایج یک آزمایش کوچک نشان میدهد شاید چنین اثری وجود داشته باشد. مردانی که قبل و هنگام تمرین بوی شکلات را استشمام کردند، در مجموع توانستند تکرارهای بیشتری از حرکت جلوپا با دستگاه انجام دهند؛ بدون اینکه احساس کنند تمرین برایشان سختتر یا آسانتر شده است.
پژوهشگران دانشگاه مالایا در این مطالعه ۲۳ مرد سالم را بررسی کردند که دستکم دو سال سابقه تمرین با وزنه داشتند.
هر شرکتکننده در سه جلسه جداگانه و در ساعات صبح، پس از یک شب ناشتا بودن، آزمایش شد.
در یک جلسه، افراد بوی مادهای حاوی ۹۰ درصد شکلات تلخ را استشمام کردند. در جلسه دوم، ترکیبی از شکلات و شیر که پژوهشگران آن را «شکلات شیری» نامیدند، در اختیارشان قرار گرفت. جلسه سوم نیز مربوط به یک ماده کنترل بر پایه آب بود.
هر فرد هر سه شرایط را تجربه کرد، اما ترتیب آنها برای افراد مختلف متفاوت بود.
شرکتکنندگان هر بار به مدت ۳۰ ثانیه قبل از شروع تمرین و همچنین در زمان استراحت بین ستها بوی ماده موردنظر را استشمام میکردند.
سپس حرکت جلوپا را روی دستگاه، در چندین ست، تا جایی انجام میدادند که دیگر نمیتوانستند تعداد تکرارهای تعیینشده را کامل کنند.
شرکتکنندگان هنگام استشمام بوی شکلات تلخ، بهطور میانگین در مجموع ۱۸ تکرار بیشتر از شرایط کنترل انجام دادند.
در شرایط شکلات شیری نیز تعداد تکرارها بهطور میانگین ۹ تکرار بیشتر بود.
بوی شکلات تلخ همچنین با انجام حدود یک ست بیشتر در مقایسه با دو شرایط دیگر همراه بود.
اما ماجرا فقط به عملکرد ورزشی محدود نمیشد.
پژوهشگران متوجه شدند بوی شکلات تلخ حتی میتواند بر احساس گرسنگی نیز تأثیر بگذارد.
پیس از شروع تمرین، مردان در شرایط شکلات تلخ احساس گرسنگی کمتری داشتند، تمایلشان به خوردن کمتر بود و احساس سیری بیشتری میکردند.
در مقابل، بوی شکلات شیری باعث افزایش تمایل به خوردن نسبت به شرایط کنترل شد، اما تفاوت مشخصی در سایر شاخصهای گرسنگی و سیری ایجاد نکرد. شرکتکنندگان همچنین بوی شکلات شیری را کمی خوشایندتر از بوی ماده کنترل ارزیابی کردند.
پژوهشهای قبلی روی زنان جوان نیز نشان داده بودند که استشمام بوی شکلات تلخ ممکن است با کاهش اشتها مرتبط باشد.
بنابراین پژوهشگران این سؤال را مطرح کردند که آیا کاهش گرسنگی و افزایش احساس سیری میتواند بخشی از دلیل عملکرد بهتر در تمرین باشد؟
هنوز مشخص نیست دلیل اصلی چیست
در افرادی که در این مطالعه بررسی شدند، گرسنگی کمتر و احساس سیری بیشتر با عملکرد بهتر ورزشی همراه بود. اما تحلیلهای بیشتر نتوانست نشان دهد که این تغییرات واقعاً باعث افزایش تعداد تکرارها شدهاند.
محمد نصرالدین بن ناهرالدین، فیزیولوژیست ورزشی دانشگاه مالایا و نویسنده ارشد مطالعه، به ScienceAlert گفت که اشتها میتواند یکی از توضیحهای احتمالی باشد، اما این مطالعه نمیتواند رابطه علت و معلولی را ثابت کند.
نتیجه مربوط به شکلات شیری نیز این موضوع را پیچیدهتر میکند؛ زیرا تعداد تکرارها افزایش یافته بود، در حالی که این بو بهطور ثابت باعث کاهش اشتها نمیشد.
پژوهشگران احتمال میدهند عوامل دیگری مانند انتظار فرد، انگیزه و ارتباطی که ذهن میان بو و غذا ایجاد کرده است نیز در این نتیجه نقش داشته باشند.
این مطالعه هورمونها یا فعالیت مغز را اندازهگیری نکرد؛ بنابراین نمیتوان با اطمینان گفت چه مکانیسم زیستیای پشت این اثر احتمالی قرار دارد.
شاید ذهن هم در این میان نقش داشته باشد
جدا کردن اثر واقعی بو از تأثیر انتظار افراد کار دشواری است.
برای کاهش این مشکل، یکی از کارکنانی که در آزمایشها حضور نداشت، ترکیبات را آماده و کدگذاری کرد. نه شرکتکنندگان و نه افرادی که تعداد تکرارها را میشمردند، نمیدانستند هر بار کدام ماده استفاده شده است.
با این حال، ماده کنترل هیچ بوی شکلاتی نداشت.
وقتی بعداً از مردان خواسته شد حدس بزنند در کدام شرایط قرار گرفته بودند، آنها توانستند شرایط کنترل را بسیار راحتتر از دو شرایط شکلاتی تشخیص دهند.
به گفته ناهرالدین، ممکن است برخی شرکتکنندگان متوجه شده باشند که در شرایط کنترل قرار دارند و در نتیجه انتظار متفاوتی از تأثیر آن بر عملکردشان داشته باشند.
البته او تأکید میکند که این موضوع فقط یک محدودیت پژوهش است و نمیتوان از آن نتیجه گرفت که انتظار افراد دلیل اصلی افزایش عملکرد بوده است.
در مطالعات آینده میتوان از یک ماده کنترل دارای بوی مشابه استفاده کرد تا مشخص شود آیا واقعاً خود بوی شکلات باعث تغییر عملکرد میشود یا انتظارات ذهنی افراد نیز در آن نقش دارند.
آیا تمرین با بوی شکلات آسانتر احساس شد؟
پژوهشگران بعد از هر ست از شرکتکنندگان خواستند میزان فشار و سختی تمرین را ارزیابی کنند.
طبیعی بود که با پیشرفت تمرین، احساس خستگی و فشار بیشتر شود؛ اما تفاوت مشخصی بین سه شرایط دیده نشد.
این موضوع البته بهطور کامل نشان نمیدهد که بو بر انگیزه یا سایر جنبههای خستگی تأثیری نداشته است؛ زیرا این عوامل مستقیماً اندازهگیری نشده بودند.
هنوز برای توصیه به بوییدن شکلات زود است
این آزمایش محدودیتهای مهمی دارد: فقط ۲۳ مرد جوان در آن شرکت کردند، همه سابقه تمرین مقاومتی داشتند و آزمایش نیز پس از یک دوره ناشتا بودن و تنها با یک نوع حرکت ورزشی انجام شد.
بنابراین مشخص نیست آیا همین نتیجه در تمرینهای دیگر، زنان، افراد مسنتر یا کسانی که بهطور منظم ورزش نمیکنند نیز دیده خواهد شد یا نه.
نویسنده ارشد مطالعه تأکید کرده است که بهتر است این یافتهها را فعلاً شواهد اولیه و آزمایشی در نظر گرفت، نه توصیهای برای استفاده از بوی شکلات بهمنظور افزایش عملکرد ورزشی.