پایگاه خبری تحلیلی انتخاب (Entekhab.ir) : آیاکاهش وزن قابل‌توجه و پایدار می‌تواند به بهبود بسیاری از مشکلات سلامتی کمک کند. یکی از مهم‌ترین تأثیرات آن، بهبود کنترل قند خون و حتی رسیدن برخی افراد مبتلا به دیابت نوع ۲ به مرحله فروکش بیماری (Remission) است.
به گزارش انتخاب و به نقل از انلی‌مای‌هلث؛ دیابت نوع ۲ معمولاً یک بیماری مزمن در نظر گرفته می‌شود که به کنترل مداوم قند خون و گاهی مصرف دارو نیاز دارد. با این حال، تحقیقات نشان داده‌اند که برخی افراد می‌توانند با کاهش وزن قابل‌توجه، قند خون خود را به محدوده غیر دیابتی برسانند.
اضافه‌وزن چگونه خطر ابتلا به دیابت نوع ۲ را افزایش می‌دهد؟
انسولین هورمونی است که توسط لوزالمعده تولید می‌شود و به ورود قند خون به سلول‌ها برای تأمین انرژی کمک می‌کند.
در افراد مبتلا به دیابت نوع ۲، بدن به انسولین پاسخ مناسبی نمی‌دهد یا نمی‌تواند به اندازه کافی انسولین تولید کند.
چربی اضافی بدن، به‌ویژه چربی احشایی که اطراف اندام‌های داخلی و در ناحیه شکم تجمع پیدا می‌کند، باعث مقاومت به انسولین می‌شود.
تجمع چربی در کبد می‌تواند تولید قند را افزایش دهد و چربی اطراف لوزالمعده نیز ممکن است عملکرد سلول‌های تولیدکننده انسولین را مختل کند.
به گفته متخصصان، کاهش چربی اضافی بدن می‌تواند حساسیت به انسولین را بهبود دهد و به کنترل بهتر قند خون کمک کند.
نکته مهم این است که حتی افراد با وزن طبیعی نیز ممکن است چربی شکمی و مشکلات متابولیک داشته باشند. بنابراین، علاوه بر شاخص توده بدنی (BMI)، اندازه دور کمر، قند خون و چربی خون نیز اهمیت دارند.
آیا کاهش وزن می‌تواند دیابت نوع ۲ را وارد مرحله فروکش کند؟
بله. برخی افراد مبتلا به دیابت نوع ۲ می‌توانند با کاهش وزن قابل‌توجه و حفظ آن، به مرحله فروکش بیماری برسند.
البته این موضوع به عوامل مختلفی بستگی دارد، از جمله:
- مدت‌زمان ابتلا به دیابت
- میزان کاهش وزن
- توانایی لوزالمعده برای تولید انسولین
کاهش چربی اطراف کبد و لوزالمعده می‌تواند مقاومت به انسولین را کاهش دهد و به تنظیم بهتر قند خون کمک کند.
بر اساس نظر متخصصان، کاهش حدود ۱۰ تا ۱۵ درصد از وزن اولیه بدن می‌تواند در برخی افراد تأثیر قابل‌توجهی بر سلامت متابولیک داشته باشد و احتمال فروکش دیابت را افزایش دهد.
این نتیجه به‌ویژه در افرادی که مدت زیادی از تشخیص دیابت آن‌ها نگذشته است، محتمل‌تر است؛ زیرا ممکن است سلول‌های تولیدکننده انسولین در لوزالمعده هنوز عملکرد مناسبی داشته باشند.
منظور از فروکش دیابت چیست؟
فروکش دیابت (Diabetes Remission) با درمان قطعی بیماری تفاوت دارد.
بر اساس معیارهای پزشکی بین‌المللی، زمانی می‌توان گفت دیابت وارد مرحله فروکش شده است که:
- میزان HbA1c کمتر از ۶.۵ درصد باشد.
- این وضعیت حداقل سه ماه ادامه داشته باشد.
- فرد در این مدت داروی کاهنده قند خون مصرف نکرده باشد.
آزمایش HbA1c میانگین قند خون فرد را در حدود سه ماه گذشته نشان می‌دهد.
نکته مهم این است که رسیدن به مرحله فروکش به معنای درمان همیشگی دیابت نیست. قند خون ممکن است دوباره افزایش پیدا کند، به‌خصوص اگر فرد مجدداً وزن اضافه کند.
همچنین، کاهش یا قطع داروهای دیابت باید فقط با نظر پزشک انجام شود. حتی پس از فروکش بیماری نیز بررسی منظم قند خون ضروری است.
آیا جراحی چاقی می‌تواند به کنترل دیابت کمک کند؟
برای افرادی که علاوه بر دیابت نوع ۲، چاقی دارند و با روش‌های معمول درمان به نتیجه مطلوب نرسیده‌اند، جراحی متابولیک یا جراحی چاقی می‌تواند یکی از گزینه‌ها باشد.
روش‌هایی مانند بای‌پس معده و اسلیو معده با ایجاد کاهش وزن قابل‌توجه، می‌توانند به بهبود قند خون و کاهش نیاز به داروهای دیابت کمک کنند.
مطالعات بلندمدت نیز نشان داده‌اند که جراحی متابولیک در برخی بیماران می‌تواند به کاهش وزن پایدارتر و کنترل بهتر قند خون منجر شود.
البته این جراحی برای همه مناسب نیست و تصمیم‌گیری درباره آن باید پس از ارزیابی تخصصی و با در نظر گرفتن شرایط فرد انجام شود. پیگیری پزشکی و تغذیه‌ای پس از جراحی نیز ضروری است.
بهترین و ایمن‌ترین روش کاهش وزن برای افراد مبتلا به دیابت چیست؟
کاهش وزن باید تدریجی، اصولی و پایدار باشد. متخصصان توصیه می‌کنند:
- مصرف کربوهیدرات‌های تصفیه‌شده و قندهای ساده کاهش یابد.
- اندازه وعده‌های غذایی کنترل شود.
- مصرف پروتئین کافی، سبزیجات و مواد غذایی پرفیبر افزایش پیدا کند.
- فعالیت بدنی منظم در برنامه روزانه قرار بگیرد.
- از رژیم‌های بسیار سخت، گرسنگی طولانی‌مدت و کاهش وزن سریع پرهیز شود.
همچنین، افراد مبتلا به دیابت نباید به‌صورت خودسرانه داروهای خود را قطع کنند یا دوز آن‌ها را تغییر دهند؛ زیرا ممکن است کنترل قند خون مختل شود.
جمع‌بندی
کاهش وزن قابل‌توجه و پایدار می‌تواند سلامت متابولیک را بهبود دهد و در برخی افراد مبتلا به دیابت نوع ۲، به فروکش بیماری منجر شود. این احتمال به‌ویژه در افرادی که به‌تازگی به دیابت مبتلا شده‌اند، بیشتر است.
با این حال، فروکش دیابت به معنای درمان قطعی و همیشگی نیست و احتمال بازگشت بیماری وجود دارد.
هدف اصلی باید رسیدن به وزن سالم، حفظ آن، تغذیه مناسب، فعالیت بدنی منظم و کنترل مستمر قند خون باشد. با این رویکرد می‌توان در بسیاری از موارد کنترل دیابت را بهبود داد، نیاز به دارو را کاهش داد و خطر عوارض بلندمدت بیماری را کمتر کرد.