ایلنا: انجام «حج»، بیش از همه بر افراد متمکن واجب است و هرکس که امکان حضور در همایش عظیم حج را داشته باشد و بتواند از عهده انجام برنامه ها و هزینه های آن در نهایت سادگی برآید، مکلف به عزیمت به خانه خدا است.

واقع امر این است که همواره کسانی که از تمول و تمکن بیشتری در زندگی شخصی و اجتماعی برخوردارند، بیش از دیگران در معرض آسیب پذیری های رفتاری و کژ روی های اجتماعی قرار می گیرند.

به کلامی دیگر، اگر تمول و تمکن با تزکیه و تهذیب همراه نباشد، می تواند زمینه ای برای تمرد و طغیان شود. انسان متمکن بیش از دیگران تکلیف دارد. آن کس که از نعمت های الهی نصیب بیشتری دارد، از قدرت بدنی، ظرفیت فکری و امکانات اقتصادی بیشتری برخوردار است، بدون تردید می بایست احساس مسؤولیت بیشتری کند و همواره با تهذیب نفس و صفای درون، در ایفای رسالت های فردی و اجتماعی توفیقات افزون تری کسب کند.

از این رو «حج» امری واجب بر انسان های متمکن است تا مبادا این تمکن و برخورداری، در زندگی اجتماعی برای آنان مایه تشخص و تفاخر، خودنمایی و برتری طلبی، تمرد و طغیان گری باشد اما این سفر معنوی در کشور ما به نوعی دستخوش ناسامانی های اقتصادی شده است و افرادی که در سالهای گذشته به انتظار سر رسیدن موعد عزیمت نشسته بودند امروز بحران های متعددی از جمله نرخ ارز باعث شده است تا متحمل هزینه های سنگین تری شوند که دولت به آنها تحمیل می کند.

به گزارش خبرنگار ایلنا طی تحقیقات انجام شده در بین زائران مشخص شد که هدف برخی از زائران مرفه، تنوع طلبی در سفر بوده است و برخی از آنان به سفر حج فقط نگاه سیاحتی داشته‌اند که این نگرش در فضای معنوی کاروان‌ها تاثیرگذار بوده است.

معاون حج سازمان حج و زیارت گفت: هزینه اعزام به تمتع که در سال گذشته حداقل ۴ میلیون و ۵۰۰ هزار تومان و حداکثر ۶ میلیون تومان بود برای سال ۹۲ با ۲ برابر افزایش به حداقل ۹ و حداکثر ۱۲ میلیون و ۶۰۰ هزار تومان افزایش یافت.

غلامرضا رضایی با بیان اینکه حداقل قیمت برای اعزام به تمتع در سال جاری ۹ میلیون و حداکثر ۱۲ میلیون و ۶۰۰ هزار تومان است گفت: این رقم در سال گذشته حداقل ۴ میلیون و ۵۰۰ و حداکثر ۶ میلیون تومان بود.

رضایی تاکید کرد: در سال جاری هیچ تغییری در هزینه‌هایی چون مسکن، تدارکات و تغذیه نداشته‌ایم اما آنچه باعث افزایش نرخ اعزام شده است افزایش بیش از ۲ برابری قیمت ارز، با توجه به تعلق نگرفتن ارز مرجع به سازمان حج بوده است.

وی افزود: سال گذشته دلار را با قیمت هزار و ۲۲۶ تومان تهیه می‌کردیم که امسال قیمت آن ۲ هزار و ۶۰۰ تا ۲ هزار و ۷۰۰ تومان بوده و همین باعث افزایش قیمت اعزام شده است.

معاون حج سازمان حج با بیان اینکه ثبت نام کسانی که تا تاریخ ۲۰ آبان سال ۸۴ برای تمتع ودیعه‌گذاری کرده بودند از روز پنج شنبه آغاز شد و تا بعدازظهر شنبه از مجموع ۵۹ هزار و ۲۸۴ ظرفیتی که در کل کشور اعلام کرده بودیم ۲۹ هزار و ۵۱۲ نفر ثبت نام کردند، گفت: ۲۹ هزار و ۷۷۲ ظرفیت خالی وجود دارد که باید هرچه سریع‌تر نسبت به تکمیل ظرفیت از سوی زائران اقدام شود.

وی تصریح کرد: زائران یک هفته مهلت دارند تا با واریز مبلغ موردنظر نسبت به ثبت نام در کاروان‌ها اقدام کنند در غیر این صورت نام نویسی آن‌ها باطل و ظرفیت‌های جدید برای اعزام اعلام و فراخوان می‌شود.

مردم تاوان سوء مدیریت سازمان حج و زیارت را می‌پردازند

نماینده دشتستان در مجلس نهم در گفت‌و‌گو با خبرنگار ایلنا گفت: مشکلاتی که امروز برای اعزام به حج به وجود آمده است ناشی از سوء مدیریت متولیان حج است و مردم تاوان این سوء مدیریت را پرداخت می کنند.

سید مهدی موسوی‌نژاد در ارتباط با هزینه‌های تحمیلی به افرادی که برای حج ثبت نام کرده‌اند ظهار داشت: متاسفانه در ارتباط با سفر حج که یک سفر زیارتی و معنوی است، مشکلاتی پیش آمده است و دولت از مردم پول می‌گیرد و این مساله به خاطر مشکلات ارزی کشور و برخی از قوانین در زمینه اقتصادی است.

وی افزود: باید زمینه‌ای فراهم شود تا دولت برای افرادی که ۷ سال پیش برای اعزام به حج ثبت نام کرده‌اند تسهیلاتی قائل شود.

موسوی‌نژاد ادامه داد: ‌ ۷ یا ۸ سال پیش از مردم مبلغ بیش از یک میلیون تومان برای ثبت نام دریافت کردند و امروز برای اعزام به حج چند برابر این مبلغ از افرادی که ثبت نام کرده‌اند دریافت می‌شود و این در حالی است که ارزش مبلغی که ۸ سال پیش از مردم دریافت شد با ارزش پولی امروز قابل مقایسه نیست؛ این پول در حساب دولت بوده است و به همین دلیل دولت باید تسهیلات ویژه‌ای را در نظر بگیرد.

دولت به حجاج ارز مرجع اختصاص دهد

وی تاکید کرد: دولت باید در ارتباط با تخصیص ارز مسافرتی به این افراد ارز مرجع اختصاص دهد چرا که این سفر، سفری واجب برای افراد به حساب می‌آید و یک سفر تفریحی و گردشگری نیست و اگر دولت نخواهد ارز مرجع اختصاص دهد مشکلات زیادی به مردم تحمیل خواهد شد.

نماینده دشتستان با اشاره به سوداگری در زمینه فروش فیش حج گفت‌: دلالان و سوداگران فیش‌های حج، اگر پشتوانه سازمان حج وزیارت را نداشتند امروز نمی‌توانستند از وضعیت پیش آمده سوءاستفاده کنند. چرا که افرادی هستند که توان پرداخت ما به التفاوت سفر حج را ندارند و سوداگران فیش‌های این افراد را خریداری کرده و چند برابر قیمت به افراد ثروتمند می‌فروشند و حتی تا هزینه ۴۰ میلیون تومانی نیز در گزارش‌ها مشاهده کردیم.

این نماینده مجلس با اشاره به اینکه بازار بدی در این ارتباط به وجود آمده است گفت: قطعا مسئولان حج می‌توانند جلوی این فرصت طلبی‌ها را بگیرند و با مدیریت صحیح می‌شود این موضوع را کنترل کرد و اگر کم کاری در این زمینه صورت گیرد مسئول این کم کاری متولیان حج در کشور هستند.

وی اضافه کرد: در زمینه خرید و فروش فیش حج مساله‌ای که وجود دارد این است که مشخصات شناسنامه‌ای و گذرنامه‌ای افراد باید تغییر کند و این تغییر نیازمند همکاری سازمان حج است.

نماینده دشتستان با اشاره به اینکه اعلامیه‌هایی نیز در سطح شهر در زمینه خرید و فروش فیش حج مشاهده می‌شود گفت: این اقدام کار ناشایستی است و فقط افراد متمول می‌توانند از این فرصت بهره‌مند شوند و همین امر زمینه را برای بروز و ظهور نوعی بی‌عدالتی فراهم خواهد کرد.

عدم تخصیص ارز مرجع قیمت حج تمتع را دوبرابر کرد

مدیر گروه مطالعات اجتماعی پژوهشکده حج و زیارت گفت: با توجه به گرانی هزینه‌های تشرف به حج شاهد افزایش خرید و فروش فیش حج بوده‌ایم و نباید فراموش کنیم که این عمل از نظر اخلاقی و شرعی درست نیست و به بعد اعتقادی و فرهنگی جامعه ضربه خواهد زد.

محسن محمدی در گفت‌و‌گو با خبرنگار ایلنا درباره بحث اقتصادی و اجتماعی حج، گفت: نگرش به زائران در دو نگرش زیارتی و توریستی تقسیم می‌شود که نگرش توریستی به عنوان یک پدیده نیمه غربی و زائر به عنوان یک پدیده اسلامی شناخته می‌شود.

مدیر گروه مطالعات اجتماعی پژوهشکده حج و زیارت ادامه داد: بدون شک افزایش قیمت و فشار اقتصادی ناشی از افزایش قیمت خرید فیش حج بر بحث‌های فرهنگی و اجتماعی حج بی‌تاثیر نیست و زمانی که این قیمت‌ها افزایش پیدا می‌کند اقشار مختلفی از جامعه نمی‌توانند به حج مشرف شوند و این اتفاق شامل حال بسیاری از افرادی که مدت‌ها پیش ثبت نام کرده‌ بودند نیز می‌شوند چرا که توان مالی لازم برای تامین ما به تفاوت تغییر قیمت‌ها را ندارند.

وی به روش‌های مختلف کشورهای اسلامی در اعزام حجاج اشاره کرد و افزود: در برخی از کشورهای اسلامی نظیر افغانستان، هر سال به تعداد ظرفیت کشور در حج و بنا بر نرخ سال، زائر به سرزمین وحی مشرف می‌شوند و پرونده اعزام زائر در‌‌ همان سال بسته می‌شود که این روش باعث می‌شود تا حجاج در صف‌های انتظار قرار نگیرند و فشار روانی بر حجاج وارد نشود.

محمدی ادامه داد: در بعضی از کشورهای دیگر، نظیر عراق اعزام زائران سرزمین وحی به شرکت‌های خصوصی واگذار شده است و دولت در این زمینه ورورد نمی‌کند که در سفرهای خانه‌ خدا بار‌ها مشاهده شده که زائران این دسته از کشور‌ها به صورت انفرادی به خانه خدا مشرف شده‌اند و در اجرای اعمال اغلب با مشکل رو به رو می‌شوند که همین مشکل از نکات منفی این روش محسوب می‌شود.

مدیر گروه مطالعات اجتماعی پژوهشکده حج و زیارت درباره روش ایران در اعزام حجاج، تصریح کرد: در بین تمام کشورهای اسلامی ایران دارای مدون‌ترین برنامه برای اعزام زائران است و در این روش نظم و پشتوانه فرهنگی خوبی در کاروان‌ها و نحوه اعزام حجاج برقرار است ولی به دلیل زمان طولانی انتظار برای اعزام، هزینه‌های سنگینی در نظر گرفته می‌شود که این هزینه با توجه به وقفه طولانی ابهاماتی را بوجود می‌آورد.

وی ادامه داد: باید برای رفع ابهامات برنامه‌های اعزام تغییر پیدا کند تا این سفر‌ها از لحاظ فرهنگی با مشکل روبه‌رو نشود که اعزام به اندازه و کاهش هزینه می‌تواند بهترین روش در این زمینه باشد.

فیش‌های حج به اوراق بهادار تبدیل شده است

محمدی به بحث نگران‌کننده صکوک حج اشاره کرد و گفت: متاسفانه برخی از افراد به فیش‌های حج همچون اوراق بهادار نگاه می‌کنند و به خرید و فروش این فیش‌ها می‌پردازند که خرید و فروش فیش حج عمره به لحاظ اخلاقی و فرهنگی اشتباه است چراکه در جامعه تاثیر منفی و نامطلوبی می‌گذارد و خرید و فروش حج واجب از همه جهات و حتی شرعی اشتباه است مگر آنکه زائر تا فبل از سفر فوت کند که آن نیز شرح و شرایط خاص خود را دارد.

مدیر گروه مطالعات اجتماعی پژوهشکده حج و زیارت گرانی فیش حج و زیارت را یک عامل مهم در افزایش خرید و فروش فیش حج عنوان کرد و افزود: این خرید و فروش در گذشته بنا بود که به صورت علنی انجام شود ولی اکنون به صورت غیر علنی انجام می‌گیرد که با توجه به این گرانی‌ها شاهد افزایش این خرید و فروش‌ها بوده‌ایم و نباید فراموش کنیم که این عمل از نظر اخلاقی و شرعی درست نیست و تنها در مواردی خاص افراد می‌توانند دست به چنین کاری بزنند.

وی با بیان این‌که اقشار ضعیف جامعه اغلب بعد معنوی بالاتری از افراد مرفه جامعه دارند، تاکید کرد: این گرانی فیش‌ها باعث شده است تا بیشتر زائران حج را اقشار مرفه جامعه تشکیل بدهند و در طی تحقیقات انجام شده در بین زائران مشخص شد که هدف برخی از زائران مرفه تنوع طلبی در سفر بوده است و برخی از آنان به سفر حج فقط نگاه سیاحتی داشته‌اند که این نگرش در فضای معنوی کاروان‌ها تاثیرگذار بوده است.

مدیر گروه مطالعات اجتماعی پژوهشکده حج و زیارت ادامه داد: فضای معنوی حج عمره در مقایسه با حج تمتع تنزل داشته است و حتی گاهی دیده شده است که بیش از ۷۰ درصد تعداد زائران کاروان به یک خانواده تعلق دارد که این تعداد بالا کنترل کاروان را به دست خود گرفته و حتی برخی از کلاس‌ها یا قوانین را تحریم کرده‌اند.

وی تصریح کرد: حج تمتع به مراتب از نظم و فضای معنوی بهتری در مقایسه با حج عمره برخوردار است ولی گران شدن فیش‌های حج می‌تواند زمینه‌های تنزل کیفیت حج را فراهم کند که وظیفه مسئولان کاروان‌ها و همراهان کاروان نقش مهمی در ارتقای فضای معنوی بیش از پیش افزوده می‌شود.