یکی از مباحثی که منتقدین برجام مطرح می‌کنند این است که اتحادیه اروپا «قوانین» تحریمی را لغو نکرده بلکه فقط «آیین‌نامه»‌های اجرایی آنها را لغو کرده است. یعنی تصور می‌کنند که قوانین تحریمی سر جای‌شان می‌مانند و فقط آیین‌نامه‌ها که نقش تسهیل اجرا و تشریح قوانین را دارند لغو خواهند شد.

این سوءبرداشت ناشی از این است که تصور می‌کنند اصطلاح حقوقی Regulation در نظام حقوقی اتحادیه‌ٔ اروپا معادلِ همان Regulation در سایر نظام‌های‌ حقوقی رایج است. به همین خاطر هم آن را «آیین‌ نامه» ترجمه و در همین راستا تحلیل می‌کنند.

در حالی که در اتحادیه‌ٔ اروپا Regulation به قوانینی اطلاق می‌شود که برای همه‌ٔ کشورهای عضو اتحادیه به محض تصویب در سطح اتحادیه لازم‌الاجراست و تاثیر مستقیم (Direct effect) نیز دارد. یعنی Regulation برخلاف نوع دیگری از مصوبات اتحادیه اروپا که Directive نام دارد همزمان در همه کشورها، پس از تصوب در سطح اتحادیه، اجرایی می‌شود و نیازی نیست قوای مقننه در هر یک از کشورها آن را به تصویب خود برسانند.

ضمن اینکه Regulation هم تاثیر افقی دارد و هم تاثیر عمودی. به این معنا که هم بین دولت و شهروندان رابطه حقوقی ایجاد می‌کند و هم بین کشورها با یکدیگر.

دلیلی هم که بسیاری از تحریم‌ها به عنوان Regulation به تصویب اتحادیه اروپا رسیده، این است که اتحادیه اروپا قصد داشت آن‌ها را برای هر ۲۸ عضو خود همزمان لازم‌الاجرا کند، بدون اینکه پارلمان‌های آنها دخل و تصرفی در آن اِعمال کنند.

جا دارد جناب دکتر زاکانی، رئيس‌ محترم کمیسیون برجام، نیز که همواره تاکید فراوان بر لزوم «کارشناسی» بودن مباحث دارند، این نکته را در نظر داشته باشند.

* حقوقدان موسسه عالی مطالعات بین‌المللی ژنو