«ورود جمعيت ايران به دوران ميانسالي». اين خبري بود که دو سه روز پيش تمامي خبرگزاري ها و روزنامه هاي کشور آن را پوشش دادند.

به گزارش سرویس اجتماعی "انتخاب"؛ اکنون اگر عبارت «ميانسالي جمعيت» را در موتور جستجوي گوگل، جستجو کنيد، مي بينيد که صحبتهاي مديرکل دفتر آمار، اطلاعات جمعيتي و مهاجرت سازمان ثبت احوال کشور که اين خبر را در آستانه روز جهاني جمعيت اعلام کرده بود، نزديک به 400 هزار بار در سايتها و پايگاههاي خبري بازتاب داشته است.بله! اين رخداد به اين معني است که رسيدن به «ميانسالي» براي جامعه ايراني بسيار مهم جلوه کرده است. جامعه اي که تا يک هفته پيش هنوز خود را «جوان» مي پنداشت، اکنون ناگهان با اين واقعيتِ ناگزير که شايد واقعيتي تلخ هم باشد، روبرو شده و انگار شوکه شده است.


جواني هم بهاري بود و بگذشت!

تا چند سال پيش مسؤولان کشور با افتخار هر جا مي نشستند و برمي خاستند مي گفتند که ما يکي از جوانترين کشورهاي دنيا هستيم که تعداد جوانانمان بيش از ساير گروه هاست، غافل از اينکه به قول باباطاهر، « جواني هم بهاري بود و بگذشت! ». حالا انگار ديگر دوران جواني جامعه ايراني سپري شده و «جامعه ايراني» بايد نگاهي به پشت سرش بيندازد و ببيند که از دوران جواني اش چه قدر توشه برداشته و چگونه استفاده کرده است؟مسؤولان محترمي هم که تا چندي پيش تنها و تنها به جوان بودن اين جامعه افتخار مي کردند بايد پاسخ دهند که از نيروي «جواني» در سالهاي گذشته چه استفاده اي شده و آيا اين ذخيره بزرگ و ارزشمند خدادادي به بهره برداري درست رسيده يا اينکه بخش زيادي از آن هرز رفته است؟

گذشته ها گذشته؟

همه افرادي که از سن 40 سالگي عبور کرده اند مي دانند که اين رخداد در زندگي هر انساني، به خصوص اگر اندکي اهل تأمل باشد، مهم و حتي تکان دهنده است. شايد اين موضوع را شما هم از زبان بسياري از آنها که براي دومين بار در عمرشان به سن «چلچلي» رسيده اند، شنيده باشيد. 40 سالگي، مرز حساسي در زندگي انسانهاست، زيرا سن ورود به دوران پختگي و ميانسالي و به بيان ديگر، سن عبور از دوران خامي و جواني است.به همين دليل هم هست که حتي در روايات، به حساسيت 40 سالگي اشاره و گفته شده که حساب خداوند با آنها که از مرز اين سن عبور کرده اند جور ديگري است و خداوند بر آنها خيلي سخت تر مي گيرد زيرا ديگر دوران آزمون و خطا و هوا و هوس جواني را پشت سر گذاشته اند.حالا مي توان با اين مسأله که جامعه ايراني وارد ميانسالي شده به دو گونه برخورد کرد. نخست اينکه بگوييم: گذشته ها گذشته، بي خيالش! آينده هم مي آيد و مي گذرد! ديگر اينکه بگوييم، درست است که گذشته ها گذشته اما بايد از روزهاي رفته و تجربياتش براي آينده اي که در پيش روست، درس بگيريم و در راه درست گام برداريم.

از «تجربه اندوزي» تا «تجربه مندي»

بنا به گفته «علي اکبر محزون» مديرکل دفتر آمار، اطلاعات جمعيتي و مهاجرت سازمان ثبت احوال، «ترکيب جمعيت ايران از سال 75 تا 89 در مرحله جواني بوده است. مرحله ميانسالي، سنين 30 تا 64 سال جمعيت کشور است که اين گروه، جمعيت مولد است و بار رشد اقتصادي کشور را بر دوش مي کشد و ما از سال 90 وارد اين مرحله شده ايم». معني اين گزاره ها چيست؟اکنون جامعه ايراني در حساس ترين دوران چرخه جمعيتي خود قرار گرفته است، يعني اين که بيشترين جمعيت کشور در گروهي قرار دارند که گروه کار، انديشه و توليد هستند. افراد 30 تا 64 ساله يعني کساني که از مرحله «تجربه اندوزي» وارد مرحله «تجربه مندي» شده اند. اين گروه سني، هم انديشه و تجربه لازم را دارند و هم توان بدني کافي را. بنابراين اگر از اين مرحله «ميانسالي» که اينک در آغاز آن، يعني دوره طلايي اش قرار داريم هم درست استفاده نکنيم، ديگر در آينده و دوران «کهنسالي» هيچ اندوخته اي براي استفاده نداريم! اين سخنان به هيچ وجه، معادله پيچيده اي نيست! هست؟

متولدان دهه 60 ، بازوان پرتوان جامعه

به باور صاحبنظران، به «جمعيت» بايد به عنوان نيرويي ديناميک و فعال نگاه کرد. در اين نگاه، بيش از آنکه نگراني مربوط به تعداد جمعيت يا حتي گروه سني غالب باشد، اين نگراني مربوط به چگونگي به کارگيري نيروي بزرگي به نام «جمعيت» است. اگرچه به هيچ وجه نمي توان از توانايي هاي فراوان جمعيتي که در سنين 30 تا 60 سال قرار دارند چشم پوشي و آن را با جمعيتي در محدوده 50 تا 70 سال مقايسه کرد. اکنون اگرچه نرخ 1/8 درصدي افزايش جمعيت در کشور نگراني هايي را درباره کاهش تدريجي جمعيت در سالهاي آينده به وجود مي آورد، اما بر اساس آمارهاي موجود، نرخ پيشرفت اقتصادي و رفاه در جوامع گوناگون، هيچ نسبت مستقيمي با افزايش جمعيت ندارد.
آنچه مشخص است اينکه، بسيار بعيد است در آينده شاهد نرخ جهشي افزايش جمعيت در کشور باشيم، مشابه آن چيزي که در نيمه اول دهه 60 رخ داد، اما واقعيت موجود آن است که نرخ بالاي مواليد در اواخر دهه 50 و در دهه 60 ، امروز نيروي کار و ظرفيتي را براي کشور به ارمغان آورده که استفاده نکردن درست از آن، اين فرصت را به تهديد تبديل
کرده و کشور را از يکي از تاريخي ترين دوره هاي طلايي جمعيتي اش محروم مي کند. متولدان دهه 60 ، امروز بازوان پرتوان کشور هستند که به سرعت در حال نزديک شدن به دوره ميانسالي هستند و هدر رفتن توان آنها در آينده جبران ناپذير خواهد بود.

از بهار کودکي تا زمستان پيري

اگر دوران کودکي را به «بهار»، دوران جواني را به «تابستان»، دوران ميانسالي را به «پاييز» و دوران پيري و کهنسالي را به «زمستان» تشبيه کنيم شايد نزديک ترين تشبيه را بين زندگي انسان و چرخه زندگي در طبيعت داشته باشيم.اکنون با توجه به اينکه آمارها داد مي زنند که جامعه ايراني کم کم دارد به صورت ناگزير از تابستان جواني به پاييز پيري وارد مي شود، آيا نبايد صداي اين آمارها را شنيد؟ هرچند خوشبختانه بازهم بر اساس همين آمارها، هنوز تا چندين سال ديگر، کشور ما از نعمت وجود جوانان بهره مند است اما واقعيت اين است که اين جوانها هم به زودي به ميانسالي مي رسند پس بايد براي زمستان پيري هم فکري کنند.سرتان را درد نياورم، بچه که بوديم هر وقت کار خوبي انجام مي داديم بزرگترها، به خصوص پيرمردها و پيرزنها مي گفتند: «خدا پيرت کنه! » و ما در دلمان هميشه اندوهگين مي شديم که چرا خدا جوانمان نکند و پيرمان کند؟! حالا که بزرگتر شده ايم معني آن حرف را مي فهميم و ما هم به بچه هايمان مي گوييم: «خدا پيرت کنه فرزندم! ». اما نمي دانم، آيا امروز آنها مفهوم اين کلام را درک مي کنند؟