کارشناسان می گویند نوعی 'جنگ دستور کار' میان ایران و آژانس درگرفته است.

به گزارش انتخاب به نقل از ایران هسته ای ، علی اصغر سلطانیه نماینده ایران در آژاتس بین المللی انرژی اتمی اعلام کرد بازرسان آژانس بین المللی انرژی اتمی اواخر ژانویه 2011 (اوایل بهمن 1390) به ایران خواهند آمد.

نماینده ایران در آژانس بین المللی انرژی اتمی در گفت‌وگو با شبکه تلویزیونی سی سی تی وی چین نیز گفت که ایران دو بار نامه‌هایی را برای مقامات آژانس فرستاده است تا دعوت ماه اکتبرش را برای سفر بازرسان آژانس به ایران تکرار کند و تاریخ این نامه‌ها 9 دسامبر و 14 دسامبر(18 و 23 آذر ماه) بوده است.

سلطانیه درباره هدف این سفر گفته است: مایلیم سفر بازرسان به ایران تضمین کند که اشتباهات قبلی تکرار نمی‌شوند و این پروسه بی پایان، یک بار برای همیشه پایان یابد.

ایران پیش از این در ماه اکتبر بازرسان آژانس را برای سفر به ایران دعوت کرده بود اما یوکیا آمانو که دستور انتشار گزارشی خصمانه علیه ایران در سفر به واشینگتن به وی ابلاغ شده بود، به دلیل ترس از دشوار شدن انتشار این گزارش، از سفر بازرسان به ایران جلوگیری کرد.

به نظر می رسد دعوت فعلی تکرار دعوت ماه اکتبر باشد.

در عین حال واکنش غربی ها به این دعوت متفاوت بوده است.

دولت امریکا در واکنش به این خبر اعلام کرد واشینگتن می خواهد مطمئن شود این سفر «کامل» خواهد بود. ویکتوریا نولند، روز پنج شنبه دراین باره به خبرگزاری فرانسه گفت: «بازرسان باید به همه سایت‌هایی که می‌خواهند بروند و بتوانند با هر کسی که می خواهند گفت‌وگو کنند و همه سوابقی را که نیاز دارند بررسی کنند، زیرا این استانداردی است که ما مایلیم ایران آن را اجرا کند».

گیل تودور، سخنگوی آژانس بین‌المللی انرژی اتمی روز چهارشنبه (30 آذر 1390)، در پاسخ به سوال روزنامه لبنانی دیلی استار در این باره گفت: «ما در حال کار بر روی یک سفر احتمالی هستیم». وی به جزئیات بیشتری اشاره نکرد.
اما در کنار این واکنش های رسمی اظهارات دیپلمات های ناشناس غربی درباره این سفر دارای بار منفی بیشتری بوده است.

یکی از این دیپلمات‌ها که خواست نامش فاش نشود، روز پنج شنبه در گفت‌وگو با خبرگزاری فرانسه گفت: به نظر ما این کار همیشگی ایران است که بدون ارائه چیز قابل توجهی سعی کند آژانس را راضی نگه دارد.

یک دیپلمات برجسته غربی دیگر روز چهارشنبه 30 آذر 1390 فردریک دال، خبرنگار خبرگزاری رویترز در وین گفت: در پیشنهاد ایران برای گفت وگو هیچ تعهدی مبنی بر پرداختن به موضوعات مورد اشاره آژانس در گزارش هشتم نوامبر داده نشده است. ایرانی ها به روشنی از مقامات آژانس دعوت کرده اند ولی این پیشنهاد بخشی از موضع تدافعی مبتدی آنان است؛ همانند تحرکات قبلی، هیچ نشانی از همکاری در این گفت وگوها مشاهده نمی شود.

سومین دیپلمات هم با رویتز گفت وگو کرده است. وی در روز چهارشنبه به این خبرگزای می گوید: آمانو احتمالا فقط با فرستادن مقامات خود به تهران به منظور مذاکرات اختصاصی درباره نگرانی از کاربردهای نظامی برنامه هسته ای، موافقت خواهد کرد. من فکر نمی کنم آنها بخواهند در باره موضوعاتی که سفیر ایران، عنوان کرده، گفت وگو کنند.

این اظهارات به خوبی نشان دهنده آن است که نوعی اختلاف نظر میان ایران و آژانس درباره دستور کار مذاکرات آتی وجود دارد. آژانس اصرار دارد که فقط درباره موضوع PMD (ابعاد احتمالی نظامی) با ایران گفت وگو خواهد کرد یعنی همان موضوعی که یک ضمیمه 60 پاراگرافی درآژانس به آن اختصاص یافته است ولی ایران علاقه ای به منحصر شدن موضوع گفت وگو ها به این مسئله از خود نشان نمی دهد.

ایران پیش از این اعلام کرده بود به شرطی که آژانس به تعهدات خود عمل کرده و مدالیته اوت 2007 را کامل اعلام کند، آمادگی دارد برای تدوین یک مدالیته جدید درباره موضوع ابعاد احتمالی نظامی وارد مذکره شود. یوکیا آمانو این ایده را ماه ها پیش رد کرد.

استدلال اصلی ایران است که سابقه رفتار آژانس بویژه در دوران مدیریت آمانو نشان می دهد این آژانس دارای استقلال رای نیست و بنابراین هیچ تضمینی وجود ندارد که حتی در صورت همکاری ایران آژانس قادر به حل مسائل مورد متاقشه باشد. ایران خواستار تضمین هایی است که استقلال آژانس را ثابت کند.