سخنگوی وزارت خارجه ابراز امیدواری کرد که در سال 91 تقابل بی‌منطق غرب با ایران به پایین ترین سطح خود برسد و تصریح کرد: در اوج آمادگی هستیم و هر تهدیدی را حتی با ضریب احتمالی پایین، جدی می‌گیریم.

به گزارش خبرنگار سیاست خارجی خبرگزاری فارس، دستگاه دیپلماسی جمهوری اسلامی ایران در سال 1390 با مسائل متعددی روبرو بود از جمله قطع رابطه تهران و لندن، چالش در روابط تهران و ریاض و همچنین تهران و باکو، انتصاب محمد شریف ملک‌زاده به عنوان معاون اداری و مالی وزارت خارجه که در واکنش به این اقدام مجلسی ها می خواستند علی‌اکبر صالحی را استیضاح کنند و سپس استعفای ملک زاده، تغییر در ساختار وزارت خارجه و ...

در گفت‌وگویی ۲ ساعته با رامین مهمان‌پرست سخنگوی دستگاه دیپلماسی و دستیار ویژه وزیر که بعد از تغییر ساختار علاوه بر این سمت، عهده‌دار ریاست مرکز دیپلماسی عمومی وزارت خارجه نیز شده، تحولات سال ۹۰ در عرصه سیاست خارجی بررسی و برنامه‌های دستگاه دیپلماسی در سال ۱۳۹۱ تشریح شد.

مهمان‌پرست در این گفت وگو بر این باور است که دستگاه دیپلماسی در سالی که گذشت سال پرکاری را پشت سر گذاشت.

وی درباره روابط ایران و اروپا با بیان اینکه سیاست ایران توسعه روابط با همه کشورهای اروپایی است، امیدوار است در سال جدید کمتر شاهد رفتارهای زیاده طلبانه از سوی کشورهای غربی باشیم و آنها واقعیت و اقتدار کشور ما را بپذیرند و به حقوق ملت ما احترام بگذارند.

سخنگوی وزارت خارجه درباره روابط تهران و لندن نیز معتقد است که زمینه برای توسعه روابط با همه کشورهای اروپایی حتی انگلیس، می‌تواند آماده باشد و در عین حال عنوان می کند که شرط یک رابطه خوب و پایدار، احترام گذاشتن به حقوق ملت ایران، عدم پیگیری سیاست دخالت در امور داخلی ایران و احترام به رأی مردم و حقوق ملت ایران برای دسترسی به دانش و پیشرفت است.

آینده روابط تهران و باکو و تهران و ریاض، تمدید مأموریت احمد شهید گزارشگر ویژه سازمان ملل در زمینه حقوق بشر در ایران، انتخابات ریاست جمهوری روسیه و تأثیر آن بر روابط تهران و مسکو، اقدامات مرکز دیپلماسی عمومی وزارت خارجه و ... از دیگر مباحثی بود که در این گفت وگو مطرح شد.

مهمان‌پرست همچنین در ارزیابی از عملکرد هیلاری کلینتون و ویلیام هیگ وزرای خارجه آمریکا و انگلیس معتقد است که عملکرد موفقی در قبال ایران نداشته اند.

سخنگوی وزارت خاجه همچنین گفت که صالحی وزیر خارجه در اداره سیاست خارجی در سال ۹۰ با وجود همه مشکلات، موانع و تحولاتی که رخ داد، موفق بوده است.

مشروح گفت وگوی فارس با سخنگوی وزارت خارجه و رئیس مرکز دیپلماسی عمومی این وزارتخانه؛

فارس: دستگاه دیپلماسی در سال ۹۰ با مسائل متعددی روبرو بود. شما به عنوان سخنگوی وزارت خارجه عملکرد دستگاه دیپلماسی را چگونه ارزیابی می‌کنید؟

مهمان‌پرست: سال ۹۰ به لحاظ فعالیت دستگاه دیپلماسی سالی پرکار بود. در این سال با اوج گرفتن بحث بیداری اسلامی در منطقه و آثار حرکت مردم در کشورهای خاورمیانه، شمال آفریقا و خلیج فارس، می‌طلبید که وزارت خارجه فعال‌تر عمل کند.

بخش مهمی از فعالیت‌های دستگاه سیاست خارجی در سال ۹۰ معطوف به کشورهایی بود که درگیر موج بیداری اسلامی بودند، تحولاتی که در این کشورها صورت می‌گرفت و همراهی جمهوری اسلامی ایران با حرکت مردمی این کشورها.

قطعا به ثمر رسیدن حرکت مردم در این کشورها، می‌تواند معادلات منطقه‌ای را تغییر دهد.

جریان اسلامی در منطقه قدرت قابل توجهی یافته و جهان اسلام در حال رسیدن به نقطه‌ای است که می‌تواند در همه معادلات تأثیرگذار باشد.

هر چقدر کشورهای اسلامی با پشتوانه مردمی، قدرت بیشتری پیدا می‌کنند، دشمنان جهان اسلام به ویژه رژیم صهیونیستی احساس نگرانی و خطر بیشتری می‌کنند. بنابراین، توطئه‌ها و دسیسه‌های زیادی برای ایجاد اختلاف بین کشورهای اسلامی و تضعیف آنها طراحی شد و ممکن است در دستور کار آنها برای آینده نیز باشد. به همین دلیل یک نوع هوشیاری و دقت نظر در بین کشورهای اسلامی برای خنثی کردن این توطئه‌ها لازم است.

در همین سال شاهد اتهام زنی‌هایی از سوی کشورهای غربی به ویژه آمریکایی‌ها بودیم، مثل طرح ترور سفیر عربستان در واشنگتن، که با هدف اصلی ایجاد اختلاف بین ۲ کشور بزرگ منطقه یعنی ایران و عربستان صورت گرفت؛ یا حتی اتهامات دیگری تحت عنوان فعالیت‌های تروریستی در کشورهای منطقه و نسبت دادن آن به ایران.

هدف اصلی طرح این گونه اتهامات، تقویت پروژه ایران هراسی و ایجاد نگرانی نسبت به ایران در روابط با سایر کشورها بود که خوشبختانه با درکی که افکار عمومی ملت‌ها نسبت به کشور ما و توطئه‌های دشمنان دارند این طرح‌ها به نتیجه مورد نظر آنها نرسید.

ما در سال ۹۰ در بحث فعالیت‌های صلح‌آمیز هسته‌ای توفیقات بزرگی داشتیم. به نتیجه رسیدن فعالیت نیروگاه هسته‌ای بوشهر یک دستاورد بسیار بزرگ و نمادی از مقاومت مردم و اصرار ملت ایران بر حقوق خود برای بهره‌مند شدن از این دانش پیشرفته به منظور رشد و توسعه بود.

نیروگاه بوشهر کار خود را آغاز کرد، هر چند که هنوز به حداکثر ظرفیت اسمی خود نرسیده است، ولی طبق آخرین اخبار، این نیروگاه تا ۷۰۰ مگاوات برق تولید می‌کند.

نکته دیگری که در رابطه با فعالیت‌های هسته‌ای قابل توجه می‌باشد، تکمیل فعالیت‌های چرخه سوخت هسته‌ای در کشور است. بعد از اینکه کشورهای غربی مانع تأمین سوخت رآکتور تهران شدند و با توجه به نگرانی‌ نسبت به وضعیت بیمارانی که به تولیدات این رآکتور نیاز داشتند، باعث شد که غنی‌سازی اورانیوم ۲۰درصد را دنبال کنیم.

نقطه قابل توجه ایجاد کارخانه مربوط به تولید صفحه سوخت بود که این کار با همت دانشمندان هسته‌ای کشور انجام شد. شاید این آخرین حلقه‌ای بود که در چرخه سوخت در کشور ما به نتیجه رسید و نمایانگر آن است که این دانش در ایران بومی و کامل شده و اهداف صلح‌آمیز خود را دارد و ما را به یک نقطه قابل توجهی برای توسعه کشور رسانده است.

در کنار فعالیت‌ها و دستاوردهای خوبی که در زمینه هسته‌ای داشتیم، شهدایی را در این زمینه تقدیم کردیم و برخی از دانشمندان و نخبگان علمی ما مورد هدف تروریست‌ها قرار گرفتند. این هم مظلومیت ما را در آن بخش برجسته کرد و هم نشانگر آن بود که کسانی که با پیشرفت کشورمان مخالفند، برای ایجاد مانع در مسیر ملت ما حتی حاضرند دست به ترور بهترین جوانان و نخبگان کشور ما بزنند و آنها از این غافلند که این اقدام آنها ملت ما را با انگیزه، عزم و اراده جدی‌تری در مسیر خود قرار می‌دهد. شاهد بودید که تعداد زیادی از دانشجویان مستعد کشور ما وقتی که متوجه شدند مخالفان این نظام این اقدامات را انجام می‌دهند تا وحشت ایجاد کرده و جوانان به سمت دانش‌های پیشرفته حرکت نکنند، داوطلبانه اعلام کردند که آمادگی دارند در رشته‌های هسته‌ای به تحصیل خود ادامه دهند.

در مباحث بین‌المللی در سال ۹۰ ما موضوعات مختلفی را دنبال کردیم. مقابله با تروریسم و برگزاری اجلاس در این زمینه در تهران، حرکت مناسبی بود که می‌تواند در آینده حمایت تمامی کشورهای مستقل را به همراه داشته باشد و به موجی برای مقابله با فعالیت‌های تروریستی منجر شود.

مقابله با سلاح‌های کشتار جمعی مجددا در سال ۹۰ در دستورکار ما قرار داشت و استقبال بسیار خوبی از این اجلاس صورت گرفت.

جمهوری اسلامی ایران همچنین در موضوعات مختلف بین‌المللی نقطه نظرات خود را بیان می‌کرد و حضور آقای رئیس جمهور در سازمان ملل و طرح‌هایی که ایشان مطرح می‌کرد فضای جدیدی را برای طرح مباحث عمومی و بین‌المللی ما ایجاد کرد.

ما در رابطه با همکاری‌های منطقه‌ای در سال ۹۰، برنامه‌های خود را دنبال و سعی کردیم در رابطه با کشور افغانستان نقش سازنده و مؤثری را ایفا کنیم. ما برای ایجاد ثبات، آرامش و توسعه در عراق تلاش‌های زیادی را انجام دادیم. برای حمایت از جبهه مقاومت در منطقه به ویژه نسبت به فلسطین، جریان مقاومت در لبنان و فتنه‌ای که در رابطه با سوریه دنبال می‌شد، تلاش قابل توجهی داشتیم تا با یک همکاری منطقه‌ای و رایزنی و مشورت با کشورهای مختلف بتوانیم ثبات مورد نظر را در منطقه ایجاد کنیم.

در رابطه با همکاری‌های دوجانبه همان طور که در اولویت‌های سیاست خارجی ما قرار داشت، توسعه روابط با همسایگان، تقویت همکاری‌ها بین کشورهای جهان اسلام و توسعه روابط با کشورهای آسیایی در دستور کار ما قرار داشت و کشورهای آمریکای لاتین و آفریقایی نیز جزو برنامه‌های ما برای توسعه روابط بودند.

در رابطه با اتحادیه اروپا، در پی اقداماتی که دولتمردان انگلستان در خصوص اعمال تحریم‌ها و فشار به ملت ما دنبال می‌کردند شاهد مصوبه قانونی مجلس شورای اسلامی برای کاهش سطح رابطه با این کشور بودیم و حوادثی که به دنبال عصبانیت ملت ایران از اقدامات انگلستان صورت گرفت و اقدام تعدادی از دانشجویان در مقابل سفارت انگلیس، باعث شد که مقامات انگلستان تصمیم عجولانه‌ای را برای خارج کردن همه نیروهایشان از ایران اتخاذ کنند و از دیپلمات‌های ایرانی هم خواستند که کشورشان را ترک کنند.

*توسعه روابط با کشورهای اروپایی

شاید این نکته قابل توجهی در بحث روابط ما با اتحادیه اروپا بود، ولی همانطور که بارها اعلام کرده‌ایم سیاست ما توسعه روابط با همه کشورهای اروپایی است. فکر می‌کنیم ظرفیت‌های بسیار خوبی را برای افزایش همکاری‌ها داریم. توصیه ما به کشورهای اروپایی این است که به جای پیروی کردن از برخی کشورهای خاص به ویژه آمریکا، به دنبال منافع ملی خودشان و موضوعاتی باشند که از طریق توسعه روابط با کشور ما و تعامل جدی با ایران می‌توانند منافع مردم خود را تأمین کنند.  

امیدواریم در سال جدید کمتر شاهد رفتارهای زیاده طلبانه از سوی کشورهای غربی باشیم و آنها واقعیت و اقتدار کشور ما را بپذیرند و به حقوق ملت ما احترام بگذارند.

۲ حادثه بسیار قابل تأمل در اواخر سال ۹۰ داشتیم، یکی راهپیمایی ۲۲ بهمن ملت در همه نقاط کشور که به معنای حمایت مجدد و تجدید بیعت با نظام و رهبری بود و پیام خود را برای مخاطبان غربی داشت و بعد از آن هم انتخابات نهمین دوره مجلس شورای اسلامی بود که میزان مشارکت مردم، علی‌رغم جنگ تبلیغاتی و روانی که مخالفان نظام ما به راه انداخته بودند، نشانگر حمایت قاطع ملت ما از نظام و رهبری است و اینکه ملت ایران از استقلال خود دفاع می‌کند و در تعیین سرنوشت خود مشارکت دارد.

همه کشورها به ویژه غربی ها که با شاخص‌های دموکراسی و میزان مشارکت مردم، وضعیت کشورها را ارزیابی می‌کنند باید به نظر اکثریت ملت‌ها احترام بگذارند و دست از دشمنی و کینه‌ورزی بردارند.

* ایران به دنبال قطع روابط نبود

فارس: آیا در سال ۹۱ شاهد بهبود روابط تهران و لندن خواهیم بود؟ آیا مقامات انگلیسی در این مدت پالس مثبتی برای برقراری مجدد روابط دیپلماتیک ارسال کرده‌اند؟

مهمان‌پرست: این بستگی به مقامات انگلیسی دارد. آن چیزی که تصمیم قانونی مجلس شورای اسلامی بود و دستگاه سیاست خارجی هم با این مصوبه همراهی می‌کند، بحث کاهش سطح روابط بود. بنابراین ما به دنبال قطع روابط نبودیم و فکر می‌کنیم توسعه روابط کشورهای اروپایی با ایران می‌تواند به نفع هر ۲ طرف باشد. ولی آن چیزی که در رفتار برخی از کشورها در اروپا مشاهده می‌شود، این است که خارج از دایره منافع ملی خود به دنبال برخی اهداف سیاسی هستند که به نظر ما این اقدامات منافع ملت و شرکت‌های وابسته به آنها را محدود می‌کند.

از نظر ما زمینه برای توسعه روابط با همه کشورهای اروپایی حتی انگلیس، می‌تواند آماده باشد. شرط یک رابطه خوب و پایدار، احترام گذاشتن به حقوق ملت ما، عدم پیگیری سیاست دخالت در امور داخلی ما و احترام به رأی مردم و حقوق ملت ایران برای دسترسی به دانش و پیشرفت است.

فارس: آقای صالحی وزیر خارجه در سال ۹۰ در اولین سفر اروپایی به اسلوونی و سپس اتریش رفت و در آن زمان عنوان شد که روابط ایران و اروپا وارد فاز جدیدی شده است، اما پس از آن شاهد تحولی در این زمینه نبودیم و با تحریم‌های اتحادیه اروپا نیز مواجه شدیم. آیا دستگاه دیپلماسی در سال ۹۱ نیز در راستای توسعه روابط با اروپا گام خواهد برداشت و قطار روابط به مسیر خود ادامه خواهد داد؟

مهمان‌پرست: آن چیزی که در حال حاضر مانع توسعه روابط می‌شود، فشاری است که به بهانه فعالیت‌ صلح‌آمیز هسته‌ای ما از طریق برخی کشورها به اتحادیه اروپا وارد می‌شود. جمهوری اسلامی ایران در فعالیت صلح‌آمیز هسته‌ای خود با شفافیت و صداقت رفتار می‌کند و همه فعالیت‌های ما با همکاری آژانس صورت گرفته و در همان چارچوب نیز کار را پیگیری می‌کنیم.

هیئت‌هایی که از طرف آژانس به ایران سفر کردند و مذاکراتی که انجام شد، نشانگر آن است که ما (جمهوری اسلامی) آماده همکاری با آژانس هستیم. به همان میزانی که به تعهدات خود پایبند هستیم بر دستیابی به حقوقمان نیز اصرار داریم. امیدواریم این بهانه با درک درستی از واقعیت‌های فعالیت‌های هسته‌ای صلح‌آمیز ما کنار گذاشته شود.

با توجه به اینکه کشورهای زیادی در اتحادیه اروپا تمایل به گسترش روابط با جمهوری اسلامی ایران دارند امیدواریم بتوانند با کنار گذاشتن این بهانه‌ها از ظرفیت‌های خود برای رابطه استفاده کنند.

ما به دنبال توسعه هر چه بیشتر روابط خود با همه کشورها به ویژه اروپایی‌ها هستیم، به شرط اینکه آنها شرایط و واقعیات کشور ما و حرکت مقتدرانه ملت ما را بپذیرند و قبول کنند و با احترام به حقوق ملت ما، زمینه را برای ارتقای روابط فراهم کنند.

*نظر واحدی در درون اتحادیه اروپا نیست

فارس: با توجه به اقدامات اتحادیه اروپا و تشدید تحریم‌ها علیه ایران، از جمله اقدام اخیر این اتحادیه در قرار دادن نام ۱۷ نفر از مسئولان ما در فهرست تحریم‌ها به نظر می‌رسد که اروپایی‌ها کماکان به اقدامات قبلی خود ادامه می‌دهند.

مهمان‌پرست: در درون اتحادیه اروپا نظر واحدی وجود ندارد. کشورهای مختلفی وجود دارند که احساس می‌کنند روابط خوب با جمهوری اسلامی می‌تواند منافع آنها را تأمین کند و زمینه‌ای برای دشمنی بین ملت خودشان و ملت ما پیدا نمی‌کنند. آنچه مشخص است این است که فشاری سیاسی به این کشورها تحمیل می‌شود و آنها را وادار به حرکت‌هایی می‌کند که شاید خواست خیلی از آنها نباشد که نمونه آن را در تحریم نفت ایران مشاهده کردیم. بسیاری از کشورهای اروپایی مخالف بودند و احساس می‌کردند این تصمیمی سیاسی است و وارد شدن به این حیطه می‌تواند مشکلات جدی برای آنها ایجاد کند و شرکت‌های زیادی در اروپا متضرر می‌شدند؛ ولی تصمیمی سیاسی بود که به صورت غیرمنطقی اتخاذ و دنبال شد و نتیجه آن نیز این شد که بعد از مدت کوتاهی در تصمیماتشان تجدیدنظر کردند.

بحث تحریم یک جنبه ظاهری سیاسی کوتاه مدت دارد و یک جنبه اقتصادی استراتژیک بلندمدت. کسانی که سعی می‌کنند از موضوع تحریم به عنوان یک ابزار سیاسی برای اعمال فشار به کشور ما استفاده کنند، به دنبال منافع کوتاه مدت هستند که فکر می‌کنند با این روش‌ها می‌توانند فشاری را وارد سازند تا مردم ایران دست از حقوقشان بردارند. ولی پشت این اهداف سیاسی، نکته‌ای بسیار قابل توجه به لحاظ اقتصادی وجود دارد و آن این است که کشورهایی که در آ‌ینده جزو قدرت‌های نوظهور محسوب می‌شوند و رقبای جدی آمریکا در زمینه پیشرفت اقتصادی هستند، از سوی آمریکایی‌ها تحت فشار قرار می‌گیرند تا به صورت پایدار و بلندمدت به منابع انرژی دسترسی نداشته باشند.

جمهوری اسلامی ایران یکی از مهمترین تأمین کنندگان انرژی دنیا در زمینه نفت و گاز است. بنابراین کشورهایی که به دنبال رشد اقتصادی بالایی هستند و در حال تبدیل شدن به قدرت‌های نوظهور می‌باشند، نیاز دارند که به صورت بلندمدت به انرژی دسترسی پیدا کنند و این دسترسی پایدار و باثبات باشد.

اگر قرار باشد که بحث تحریم منجر به کاهش واردات آنها شود و منابع دیگری به جای منابع نفت و گاز ایران را جایگزین کنند، می‌تواند کلیه برنامه‌های طراحی شده برای پیشرفت اقتصادی و جهش سریع را تحت الشعاع قرار دهد.

خیلی از کشورهای جایگزین هم امکان تأمین منابع نفت و گاز را در این حجم و یا به صورت بلندمدت ندارند که همین مسئله می‌تواند برنامه‌ریزی بلندمدت را دچار مشکل کرده و آنها را وادار به طراحی برنامه‌های مقطعی کند و این بزرگترین خطر برای کشوری است که به دنبال اهداف بزرگ اقتصادی می‌باشد.

*مقامات سعودی متوجه خصومت ورزی رژیم صهیونیستی و غرب باشند

فارس: در سال ۹۰ در پی ادعای مطرح شده مبنی بر دست داشتن ایران در طراحی ترور سفیر عربستان در واشنگتن، شاهد افزایش تنش بین تهران و ریاض بودیم. آیا تنش بین ۲ کشور در سال ۹۱ نیز ادامه خواهد یافت؟

مهمان‌پرست: عربستان کشوری مهم در جهان اسلام است و موضوعی که باید مورد توجه قرار گیرد این است که ایجاد اختلاف و فاصله بین کشورهای اسلامی در شرایطی که بیداری اسلامی به وجود آمده و موج این بیداری کشورهای منطقه را با اقتداری که ناشی از روی کار آمدن مردم و مشارکت و حمایت آنها از نظام مورد نظرشان روبرو می‌کند، تنها تأمین کننده منافع دشمنان منطقه است.

هر فتنه‌ای که در منطقه به دنبال ایجاد اختلاف، فاصله و تنش بین کشورهای اسلامی به خصوص کشورهای بزرگی چون جمهوری اسلامی ایران و عربستان شود، تأمین کننده منافع رژیم صهیونیستی و حامیان آن است. باید با درایت متوجه ریشه فتنه‌ها بود و با اقدامات مؤثر و مدبرانه جلوی این فتنه‌ها را گرفت.

امیدواریم مقامات کشور عربستان متوجه ریشه‌های خصومت ورزی رژیم صهیونیستی و کشورهای غربی باشند و اجازه ندهند که بین کشورهای اسلامی در منطقه شکاف ایجاد شود. پیشنهاد ما این است که با همکاری کشورهای منطقه بتوانیم زمینه‌های ثبات، امنیت، رشد و توسعه این کشورها را فراهم کنیم. هر اقدامی که بتواند پای کشورهای خارجی را برای مداخله در امور داخلی کشورهای منطقه باز کند، خطری جدی برای امنیت و ثبات منطقه می‌دانیم و هر نوع دخالت در کشورهای دیگری که مواجه با موج بیداری اسلامی هستند را حلال مشکلات نمی‌دانیم بلکه منجر به ایجاد زخم‌های عمیقی در منطقه می‌دانیم.

انتظار ما از کشورهای مختلف مثل عربستان این است که با رایزنی و مشورت و همکاری‌های منطقه‌ای زمینه‌ تحقق مطالبات مردمی را فراهم کنند. هر نوع سرکوب و برخورد نامناسب با ملت‌های منطقه را درست نمی‌دانیم و ما را از اهداف اصلی که می‌تواند به نفع جهان اسلام باشد، دور می‌کند.

*روابط تهران و باکو/مراقب تحرکات باشیم

فارس: با توجه به سوءتفاهماتی که بین ایران و جمهوری آذربایجان در سال ۹۰ رخ داد، فکر می‌کنید روابط تهران و باکو به کدام سمت می‌رود؟

مهمان‌پرست: زمینه‌های فراوانی برای اشتراک نظر و همسویی سیاست‌ها بین ایران و آذربایجان وجود دارد. ما ریشه‌های تاریخی، فرهنگی، تمدنی و اعتقادی مشترکی با یکدیگر داریم. باید بدانیم نزدیک بودن ملت ما و ملت آذربایجان حتما برخی از دشمنان منافع ما را ناراضی کرده و آنها به دنبال طراحی موضوعاتی هستند که به اختلاف بین ایران و آذربایجان منجر شود. باید با دقت مراقب تحرکات باشیم. ما اعتقاد جدی داریم که توسعه روابط ما و آذربایجان می‌تواند به نفع ۲ ملت و منطقه باشد. برای حداکثر شدن این زمینه‌های همکاری کاملا آمادگی داریم. برادران ما در آذربایجان حتما در سایه یک روابط خوب و گسترده می‌توانند قدم‌های بلندتر و سریع‌تری را برای پیشرفت بردارند.

*خواست ایران برقراری امنیت و ایجاد ثبات در افغانستان

فارس: ایران در موضوع افغانستان همواره فعال بوده از جمله شرکت در ۲ نشست بن و استانبول در خصوص افغانستان در سال گذشته، پیش از این ایران از برگزاری نشستی با حضور همسایگان افغانستان در تهران خبر داده بود، آیا این موضوع هنوز در دستور کار قرار دارد؟

مهمان‌پرست: ما به عنوان جمهوری اسلامی ایران تمام ظرفیت‌هایی که می‌تواند به افغانستان کمک کند تا ثبات و زمینه‌ای برای رشد اقتصادی پیدا کند را به کار می‌گیریم. به همین جهت در هر اجلاسی که احساس کنیم نقطه نظرات ما می‌تواند تأثیرگذار باشد و زمینه همکاری‌های منطقه‌ای را فراهم کند و به بومی کردن اداره کشور از سوی مقامات افغان منجر شود، حتما حضور جدی خواهیم داشت، فرقی نمی‌کند که این اجلاس‌ها در ایران باشد و یا در کشورهای دیگر.

برای ما هدف بهتر شدن وضعیت افغانستان، برقراری امنیت، ایجاد ثبات سیاسی در این کشور و اداره افغانستان توسط مقامات افغان و همکاری همه کشورها برای ایجاد زمینه فعالیت اقتصادی در این کشور است تا ریشه‌های فقر و بیکاری را از بین ببرد. وقتی مردم با مشکل فقر و بیکاری روبرو نباشند، زمینه گرایش به تولید مواد مخدر و یا گروه‌های افراطی از بین خواهد رفت. ما تلاش جدی در این مسیر داریم و یکی از اقدامات اساسی برنامه‌ریزی جدی برای توجه همه کشورها به مسائل اقتصادی افغانستان است.

طبیعی است کشور ما به عنوان همسایه مهم و بزرگ افغانستان تأثیر زیادی در پرورش نیروهای جوان و تحصیلکرده افغانستان داشته که می‌توانند در آینده تأثیرگذار باشند. وجود شرکت‌های مختلف فنی مهندسی در کشور ما که آ‌مادگی دارند فعالیت‌های زیادی را در افغانستان دنبال کنند، زمینه‌ای برای همکاری سه جانبه بین ما، افغانستان و کشورهای دیگر را فراهم می‌کند که مایلند تحرک جدی در افغانستان داشته باشند، ولی به همکاری جمهوری اسلامی ایران نیازمندند.

برگزاری ششمین اجلاس اقتصادی افغانستان در ایران یکی از مهمترین موضوعاتی است که می‌تواند در خصوص افغانستان تأثیرگذار باشد و منافاتی با جلساتی که به بحث‌های سیاسی و ثبات سیاسی در افغانستان منجر می‌شود ندارد، ما آماده برگزاری نشست‌های مختلف در ایران هستیم.

*افق درخشان روابط تهران و مسکو

فارس: در سال ۹۰ شاهد برگزاری انتخابات ریاست جمهوری در روسیه و پیروزی ولادیمیر پوتین بودیم. با ‌آمدن پوتین، آیا شاهد تغییری در مناسبات کنونی تهران و مسکو خواهیم بود؟

مهمان‌پرست: روابط ما و روسیه در حال حاضر روابطی استراتژیک و راهبردی است. ما ۲ همسایه بزرگ و قدرتمند در خزر هستیم و زمینه‌های همکاری فراوانی بین ما و روسیه وجود دارد. اشتراک نظرات فراوانی در مسائل سیاسی، منطقه‌ای و مسائل بین‌المللی وجود دارد. سطح روابط در بالاترین حد خود تعریف شده و تماس‌های خوب و صمیمانه‌ای بین رؤسای ۲ کشور وجود دارد که نوید‌دهنده آن است که بتوانیم در سال ۹۱ با توجه به انتخاباتی که در روسیه برگزار و پوتین مجدد بر سر کار آمد، جهشی را در روابط خوب ۲ کشور شاهد باشیم.

از طرف دیگر به نظر می‌آید با توجه به تحولاتی که در منطقه صورت گرفته و موضوعات مهمی که در سطح بین‌المللی دنبال می‌شود، روسیه از ظرفیت بالایی برای تأثیرگذاری بیشتر نسبت به گذشته برخوردار شده است.

نقش روسیه می‌تواند به ایجاد تعادل در بین کشورهای مختلفی که در منطقه و عرصه بین‌المللی تأثیرگذار هستند، منجر شود. ما از رایزنی بین مقامات روسی و مشارکت در موضوعات مختلف منطقه‌ای و بین‌المللی استقبال می‌کنیم و معتقدیم ظرفیت جدیدی در روسیه در حال ایجاد شدن است.

ما همکاری و مشارکت همه کشورهای مستقل را برای داشتن دنیایی بهتر دنبال می‌کنیم و معتقدیم این زمینه می‌تواند در بین همه کشورها ایجاد شود. قطعا ایران و روسیه می‌توانند یکی از مؤثرترین کشورها برای ایجاد این زمینه به منظور مشارکت عمومی و جهانی در اداره جهان باشند.

ما افق روابط با روسیه را درخشان می‌بینیم و معتقدیم در سال ۹۱ سطح روابط ما با روسیه با رشد قابل توجهی روبرو خواهد شد.

*در اوج آمادگی هستیم و هر تهدیدی را جدی می‌گیریم

فارس: در سالی که گذشت بیشترین تهدید به حمله نظامی از سوی رژیم صهیونیستی و آمریکا علیه کشورمان مطرح شد، آیا به اعتقاد شما این تهدید در سال ۹۱ عملی خواهد شد؟

مهمان‌پرست: تهدید به حمله نظامی یک زمان به خاطر اهداف تبلیغاتی دنبال می‌شود و یک زمان ممکن است از بعد عملیاتی صورت گیرد. به اعتقاد ما رژیم صهیونیستی و مقامات آن و برخی از کشورهای غربی به تبلیغات جنگ روانی نیاز جدی داشتند، آنها با مشکلات مختلفی در داخل کشورشان روبرو هستند و به همین دلیل به خاطر اینکه افکار عمومی را متوجه مسئله دیگری کنند، بحث حمله به ایران را در دستور کار قرار داده بودند.

یکی از اهداف جنگ روانی علیه ایران در این مدت تأثیرگذاری بر ملت ایران بود. فکر می‌کردند با ایجاد نگرانی و تشویش در بین ملت می‌توانند حمایت مردم را از نظام کاهش دهند. شاید عدم مشارکت ملت ما در انتخابات نهمین دوره مجلس شورای اسلامی یکی از اهداف این جنگ تبلیغاتی و روانی بود.

آنها به خاطر عدم شناخت واقعی از ملت ما متوجه نیستند که هر زمان مردم ما را تهدید کنند مردم ما با انگیزه مضاعفی وارد صحنه می‌شوند و نتیجه آن را نیز شاهد بودیم که ملت ایران مشارکت قابل توجهی در انتخابات داشتند.

ما این اظهارات را بیشتر در قالب جنگ روانی ارزیابی می‌کنیم. از بعد عملیاتی اگر کشوری آمادگی دفاع از خودش را نداشته باشد، میزان جدی بودن این تهدیدات افزایش می‌یابد.

ما در اوج آمادگی هستیم و هر تهدیدی را حتی با ضریب احتمالی پایین، جدی می‌گیریم. به خاطر اینکه از تمامیت ارضی و منافع ملی خود با قدرت دفاع خواهیم کرد. بنابراین حتی اگر این تهدیدات با اهداف تبلیغاتی صورت گرفته و از دید کارشناسان سیاسی و نظامی جنبه کاملا غیرمنطقی و غیرعقلانی داشته باشد، ولی ما به خاطر اینکه زمینه هر نوع تهدیدی را از کشور دور کنیم، بسیار جدی برای مقابله با هر نوع تهدیدی آماده شدیم و به لحاظ عملیاتی در نقطه‌ای هستیم که اگر در این زمینه اقدامی چه به صورت مقطعی و چه نقطه‌ای و چه به صورت گسترده بخواهد صورت گیرد، در اوج آمادگی پاسخ قاطعی را خواهیم داد.

فکر می‌کنم طرف مقابل نسبت به این آمادگی اطلاع مناسبی پیدا کرده و به هر میزانی که آنها از آمادگی ما اطلاعات دقیق‌تری داشته باشند، انگیزه کمتری را برای دست زدن به یک اقدام غیرمنطقی ایجاد می‌کند.

* نقض حقوق بشر در کشورهای مدعی  

فارس: در سال ۹۰ شاهد تعیین گزارشگر ویژه سازمان ملل در زمینه حقوق بشر برای ایران و انتشار گزارش توسط احمد شهید بودیم و چندی پیش نیز بار دیگر مأموریت احمد شهید تمدید شد. ارزیابی شما در این خصوص چیست؟

مهمان‌پرست: اقدامی که در زمینه حقوق بشر راجع به کشورمان دنبال می‌شود به عنوان حرکت سیاسی بدون توجه به واقعیت‌های کشور ما و بدون داشتن اطلاعاتی دقیق صورت می‌گیرد. متأسفانه منبع اصلی تأمین کننده این اطلاعات برای احمد شهید گروه‌های تروریستی به ویژه منافقین بودند یا کسانی که خودشان بیشترین تخلف را در رابطه با منافع ملی داشتند.

به باور ما استفاده بیش از حد از موضوع حقوق بشر در راستای اهداف سیاسی، می‌تواند اصل این موضوع را لوث کند و حتی کارایی خود را در زمینه‌های دیگر از بین ببرد. مردم در دنیا بیدار شده‌اند و افکار عمومی متوجه می‌شوند که قدرت‌های بزرگ برای سرکوب کشورهای مستقل و ایجاد مانع در جلوی راه کشورهایی که با انقلاب مردمی وابستگی خود را به این قدرت‌ها قطع کرده‌اند از هر نوع ابزاری استفاده می‌کنند. یکی از این اقدامات استفاده از موضوع حقوق بشر است و نکته‌ای که برای افکار عمومی دنیا روشن شده و می‌تواند تعیین کننده باشد، این است که متأسفانه حقوق بشر در همین کشورهای مدعی در سطح بسیار وسیعی نقض می‌شود. هنوز زندان گوانتانامو به فعالیت خود ادامه می‌دهد. جنایاتی که نیروهای کشورهای غربی در کشورهای مختلف مثل افغانستان، عراق و سایر کشورهای دیگر دنبال می‌کنند، ادامه دارد و هیچ اقدامی برای متوقف کردن این جنایات و شکنجه‌ها صورت نمی‌گیرد. در داخل کشورهای غربی مدعی حقوق بشر شاهد نقض حقوق بشر نسبت به حقوق اقلیت‌ها هستیم. نسبت به حقوق مردم بومی هیچ اقدامی صورت نمی‌گیرد تا آنها بتوانند از حقوق خود بهره‌مند شوند.

جنبش‌هایی که در این کشورها به راه افتاده مثل جنبش عدالت‌خواهانه وال ‌استریت نشانگر آن است که موضوع حقوق بشر در داخل این کشورها در حال نقض شدن است و کسانی که در داخل کشور خودشان توانایی برقراری حقوق ملت را ندارند با متوسل شدن به موضوع حقوق بشر، سعی می‌کنند موضوعات سیاسی را علیه کشور ما مطرح کنند.

*تهران میزبان شانزدهمین اجلاس "نم" /دعوتنامه‌ها در حال آماده شدن و ارسال

فارس: ایران در سال ۹۱ میزبان شانزدهمین نشست سران جنبش عدم تعهد می‌باشد. در راستای برگزاری این نشست تاکنون چه اقداماتی صورت گرفته است؟

مهمان‌پرست: این اجلاس در شهریور ۹۱ در تهران برگزار می‌شود و اقدامات مختلفی از سوی بخش‌های مختلف با جدیت در حال انجام است. این اجلاس از اهمیت بسیار بالایی برخوردار است و کشورهای عضو جنبش ظرفیت بسیار بالایی برای تأثیرگذاری در عرصه‌های سیاسی و بین‌المللی دارند و حضور سران این کشورها در تهران می‌تواند به تصمیمات خوبی برای تأثیرگذاری در صحنه‌های مختلف سیاسی منجر شود.

دعوتنامه رؤسای کشورها در حال آماده شدن و ارسال به کشورهای عضو است. برگزاری این اجلاس موضوعی ملی است و مشارکت همه بخش‌ها و سازمان‌ها را می‌طلبد و امیدواریم این اجلاس در بهترین شکل خود برگزار شود و حتما آثار و تبعات فراوانی به همراه خواهد داشت.

کشورهای زیادی در سطوح مختلف در این اجلاس شرکت می‌کنند و تعداد قابل توجهی از رؤسای کشورها در این اجلاس حضور خواهند داشت.

*تغییر ساختار وزارت خارجه

فارس: وزارت خارجه در سال ۹۰ شاهد تغییر ساختار بود. آیا این تغییر ساختار ضرورت داشت و در طی این مدت چقدر پیشرفت داشته است؟

مهمان‌پرست: شاید تجدیدنظر در ساختار وزارت خارجه هر چند سال یک بار موضوعی طبیعی و ضروری باشد. با توجه به تغییراتی که در صحنه‌های منطقه‌ای و بین‌المللی شاهد بودیم ساختار وزارت خارجه مورد تجدیدنظر قرار گرفت و تغییراتی در آن ایجاد شد. معتقدیم این تغییرات می‌تواند به تحرک بیشتر دستگاه سیاست خارجی منجر شود و توانایی دستگاه سیاست خارجی را به ویژه برای فعالیت بیشتر اقتصادی فراهم کند.

در ساختار قدیم ما یک معاونت اقتصادی با ۲ اداره کل داشتیم که یک اداره کل فعالیت‌های اقتصادی چند جانبه را دنبال می‌کرد و اداره کل دیگر فعالیت اقتصادی دوجانبه را برای همه دنیا. در ساختار جدید اداره کل همکاری‌های چندجانبه را در معاونت بین‌الملل حفظ کردیم و به جای یک اداره کل دوجانبه اقتصادی، در حال حاضر ۱۰ اداره کل سیاسی و اقتصادی در وزارت خارجه فعالیت‌های اقتصادی و سیاسی را با هم دنبال می‌کنند.

باتوجه به ارتباط بین موضوعات سیاسی و اقتصادی، معتقدیم روابط سیاسی و اقتصادی ما می‌توانند بر هم تأثیرگذار باشند. 

*مرکز دیپلماسی عمومی وزارت خارجه

فارس: در خصوص دیپلماسی عمومی و مرکزی که شما ریاست آن را عهده‌دار هستید، چه اقداماتی صورت گرفته و چه برنامه‌هایی را در سال ۹۱ در دستور کار دارید؟

مهمان‌پرست: حرکتی که صورت گرفت و منجر به ایجاد مرکز دیپلماسی عمومی و رسانه‌ای در سطح معاونت وزیر خارجه شد گامی بسیار مثبت و قابل توجه بود و از حمایت همه بخش‌های مختلف در کشور برخوردار است. همه به این نیاز رسیده بودند و متناسب با واقعیات موجود در جهان سیاست نیز این کار ضروری به نظر می‌رسید. میزان تأثیرگذاری در موضوعات سیاسی به مقدار قابل توجهی به دیپلماسی عمومی و تأثیرگذاری بر افکار عمومی مردم بستگی دارد و این مرکز جدید در دستگاه سیاست خارجی به دنبال تکمیل فعالیت‌های سیاسی رسمی ما برای آگاه کردن افکار عمومی از واقعیت‌ها و رفع ابهامات و مشارکت همه اقشار مختلف مردم در دفاع از سیاست‌های کشور، اصول و مبانی نظام و دفاع از حقوق ملت و منافع ملی می‌باشد.

پیش از این ما در اکثر نمایندگی‌های ایران در خارج از ایران کارشناسانی را داشتیم که فعالیت‌های رسانه‌ای را دنبال می‌کردند. الان فعالیت آنها با تعریف جدید گسترده‌تر خواهد شد و کارشناسان دیپلماسی عمومی ما همه موضوعات مربوط به بحث‌های رسانه‌ای و فعالیت‌های دیپلماسی عمومی غیررسانه‌ای را دنبال خواهند کرد. فعالیت‌هایی مثل به کارگیری ظرفیت‌های دانشگاهی، مراکز مطالعاتی و تحقیقاتی، سازمان‌های غیردولتی، فعالیت‌های فرهنگی و هنری، انجمن‌های دوستی، فعالیت‌های ورزشی و موضوعات مختلفی که در این زمینه قابل تعریف است.

با توجهی که رئیس جمهور به موضوع دیپلماسی عمومی در وزارت خارجه داشتند، مقرر شد تا بودجه قابل توجهی برای این کار اختصاص یابد.

با حمایت ریاست جمهور و دولت و همین طور مجلس شورای اسلامی از فعالیت دیپلماسی عمومی در وزارت خارجه، امیدواریم در سال ۱۳۹۱ بتوانیم نسبت به تبیین واقعیت‌های کشور و معرفی ارزش‌ها، اصول و مبانی نظام توفیقات بیشتری داشته باشیم و همین طور در خنثی کردن توطئه‌ها، اتهامات و جنگ روانی که علیه ملت ما صورت می‌گیرد، بتوانیم افکار عمومی مردم دنیا را بیشتر از گذشته روشن کنیم.

* تقابل بی منطق غرب با ایران به پایین ترین حد برسد

فارس: قدری در خصوص برنامه‌های وزارت خارجه در سال ۹۱ بفرمایید.

مهمان‌پرست: سال ۹۱ را با گام‌های مستحکمی برای دیپلماسی به ویژه دیپلماسی فرهنگی آغاز کردیم. جشن جهانی نوروز در حال تبدیل شدن به موجی است که ریشه در فرهنگ و آداب و رسوم کشورهایی دارد که به نوروز به عنوان محوری برای همکاری‌های بیشتر و دنبال کردن صلح، ثبات و شادمانی ملت‌ها نگاه می‌کنند.

جمهوری اسلامی ایران به عنوان کشوری است که نقشی جدی در جهانی کردن جشن نوروز دارد و این آیین و سنت‌ها را از ایران به سایر کشورها ارائه کرده و این فرهنگ در حال حاضر در بسیاری از کشورها مورد توجه قرار گرفته است، در سال ۹۱ نیز با برگزاری جشن جهانی نوروز در تاجیکستان و حضور قابل توجه کشور ما در برگزاری این جشن و حضور رئیس جمهور گام قابل توجهی برداشته شد و سال ۹۱ با دیپلماسی فرهنگی در زمینه نوروز آغاز شد. در حاشیه این اجلاس دیپلماسی فعالی در رابطه با ۴ کشور ایران، افغانستان، پاکستان و تاجیکستان دنبال شد.

بحث‌های ۳جانبه بین ایران، افغانستان و تاجیکستان به عنوان سه کشور فارسی زبان برگزار و مباحث دوجانبه بین ایران و تاجیکستان نیز پیگیری شد. بحث مربوط به افغانستان و زمینه‌های توجه بیشتر به مسائل اقتصادی افغانستان دنبال شد که ایران حضوری فعال و جدی داشت.

هیئت‌هایی که به ایران وارد می‌شوند از جمله سفر رجب طیب اردوغان نخست وزیر ترکیه نشانگر سالی پرتحرک در فضای دیپلماسی کشور خواهد بود. ضمن اینکه شاهد برخی از تصمیمات توسط کشورهای اروپایی بودیم که در رابطه با بحث تحریم نفتی و تحریم بیمه کشتی‌های حامل نفت تجدیدنظر کردند.

معتقدیم واقعیات مربوط به نیاز کشورهای اروپایی به منابع انرژی ایران و حقانیت کشور ما در ادامه فعالیت‌های صلح‌آمیز هسته‌ای می‌تواند زمینه بداخلاقی‌های برخی کشورهای غربی را از بین ببرد.

امیدواریم سال ۹۱ سالی در مسیر تعامل و همکاری کشورهای مختلف باشد و تقابل بی‌منطق برخی از کشورها در غرب با ایران به پایین‌ترین سطح خود برسد.

*دفاع از حقوق ایرانیان در سراسر دنیا

فارس: وزارت خارجه در سال ۹۰ در قبال ایرانیان زندانی در زندان‌های آمریکا چه اقداماتی را صورت داد و چه برنامه‌هایی در سال ۹۱ در دستور کار این وزارتخانه قرار دارد؟

مهمان‌پرست: دفاع از حقوق ایرانیان یکی از وظایف اصلی وزارت خارجه است که هیچگاه کنار گذاشته نخواهد شد و متناسب با فعالیت‌هایی که مقامات آمریکایی برای تحت فشار قرار دادن ملت ما و دامگذاری برای برخی افراد در کشورهای مختلف دنبال کرده‌اند، فعالیت ما نیز برای دفاع از آنها افزایش یافت و از طرق مختلف تلاش کردیم تا اطلاع رسانی مناسب نسبت به این نوع رفتار در دنیا صورت گیرد. اقدامات سیاسی و کنسولی لازم را انجام دادیم و این تلاش را تا آزادی همه آنها و رهایی‌شان دنبال می‌کنیم.

قطعا در سال ۹۱ با تمام توان برای دفاع از حقوق ایرانیان تلاش می‌کنیم و امیدواریم همه اتباع ایرانی دربند که بیگناه و به خاطر مسائل سیاسی و تله‌گذاری‌ها به دام افتاده‌اند، هرچه سریع‌تر آزاد و به آغوش خانواده بازگردند و کشورهایی که این روش‌های غیرانسانی را دنبال می‌کنند، دست از این رفتار خود بردارند.

فارس: پس از برگزاری انتخابات مجلس شورای اسلامی و شرکت تعدادی از سفرای جمهوری اسلامی ایران در این انتخابات، سفرای ایران در مالزی، ونزوئلا و واتیکان موفق به راهیابی به مجلس شدند. آیا وزارت خارجه برای این افراد جایگزین‌هایی را مشخص کرده است؟

مهمان‌پرست: نهمین دوره مجلس شورای اسلامی ۷ خرداد آغاز به کار می‌کند. در خصوص افرادی که قبلا رئیس نمایندگی ایران در خارج از کشور بودند و در انتخابات شرکت و رأی لازم را به دست آوردند، برنامه ریزی‌ها به شکلی است که بتوانند در افتتاح مجلس شورای اسلامی در نهمین دوره حضور یابند. طبیعی است که وزارت خارجه با توجه به تغییر و تحولاتی که هر ساله برای تعیین رؤسای نمایندگی‌ها دنبال می‌کند برای نمایندگی‌هایی که با توجه به انتخابات مجلس نیاز به افراد جایگزین دارد اقدامات و پیش بینی‌های لازم را دنبال می‌کند و احتمالا ما در این جابه‌جایی‌ها دچار وقفه‌ای برای اداره نمایندگی‌ها نخواهیم بود.

فارس: مأموریت تعدادی از رؤسای نمایندگی‌های ما در خارج از کشور رو به پایان است و هنوز هم برای سفارت ایران در ژاپن سفیر مشخص نشده، در این زمینه چه اقداماتی را صورت داده‌اید؟

مهمان‌پرست: تقریبا برای همه نمایندگی‌هایی که به تازگی مدت مأموریت سفرا به اتمام رسیده یا در سال ۹۱ به اتمام می‌رسد فکر شده و افرادی پیشنهاد شده‌اند که امیدواریم با تأیید مسئولان مربوطه در موعد مناسب خود این افراد معرفی شوند و بتوانند در نمایندگی‌ها مستقر شوند.

*ارزیابی سخنگو از انتخابات ریاست جمهوری در فرانسه و آمریکا

فارس: در سال ۹۱ شاهد برگزاری انتخابات ریاست جمهوری در فرانسه و آمریکا خواهیم بود. ارزیابی شما از این انتخابات چیست و آیا بر این باور هستید که سارکوزی و اوباما بار دیگر پیروز شوند؟ در صورت پیروزی آنها آیا تغییری در روابط پاریس و تهران و واشنگتن و تهران رخ خواهد داد؟

مهمان‌پرست: معتقدم اگر در انتخابات‌هایی که در کشورهای مختلف از جمله آمریکا و فرانسه برگزار می‌شود، کاندیداهایی که مطرح هستند تبلیغات خود را در مسیری دنبال و در آینده به آن عمل کنند که نشانگر دوری از جنگ طلبی و روابط سلطه‌طلبانه با سایر کشورها باشد و بیشتر سیاست همکاری با کشورهای مختلف و احترام گذاشتن به سایر ملت‌ها را دنبال کنند، از شانس توفیق بالاتری برخوردار خواهند بود.

مداخله‌های غیرمنطقی غربی‌ها در امور داخلی سایر کشورها، مردم را در کشورهایی چون آمریکا، فرانسه و کشورهای اروپایی با مشکلات اقتصادی و اجتماعی زیادی رو برو کرده که می تواند در آینده انتخابات تأثیرگذار باشد.

ما از هر نوع دموکراسی واقعی به دور از تبلیغات و جنجال‌های رسانه‌ای که نقطه نظرات مردم را محقق سازد و خواسته‌های ملت‌ها و ثبات، امنیت و رفاه را برای آنها و سایر کشورها تأمین کند، استقبال می‌کنیم و امیدواریم دموکراسی واقعی در کشورهای غربی حاکم شود و افرادی انتخاب شوند که نسبت به معادلات غیرعادلانه کنونی بتوانند عکس العمل مناسبی نشان داده و تلاش کنند تا این روابط ناعادلانه تغییر کند و به سمت نقطه‌ای حرکت کنند تا شاهد جهانی به دور از تنش‌ها و درگیری‌های خسارت آور باشیم.

احتمالا افکار عمومی نسبت به وضعیت کنونی رضایت چندانی ندارند. مگر اینکه افکار عمومی احساس کنند که با آمدن افراد جدید و یا ماندن کاندیداهای فعلی امیدی به تغییر جدید و تأثیرگذار وجود داشته باشد. اگر احساس مردم این باشد که انتخاب مجدد این افراد ادامه سیاست‌هایی است که وضعیت داخلی این کشورها را نمی‌تواند به نقطه مطلوب برساند و بیشتر فعالیت‌هایی را دنبال می‌کنند که هم در مناطق مختلف منجر به درگیری می‌شود و هم منافع مردم خودشان را به خطر می‌اندازند، احتمالا استقبال زیادی از این افراد نخواهند داشت.

*عملکرد ناموفق کلینتون

فارس: شما عملکرد خانم کلینتون را در سال ۹۰ چگونه ارزیابی می‌کنید و به کارنامه‌اش چه نمره‌ای می‌دهید؟

مهمان‌پرست: خانم کلینتون عضوی از مجموعه سیستم حکومتی ایالات متحده آمریکاست که آن سیاست‌ها را دنبال می‌کند. ما باید به عملکرد سیاست خارجی آمریکا نمره بدهیم و آن را ارزیابی کنیم. متأسفانه شاهد رفتارهای سنجیده مناسبی توسط دستگاه سیاست خارجی آمریکا نبودیم.

در زمینه بحث‌های مربوط به ادامه حضور نظامی تغییرات جدی را مشاهده نکردیم؛ البته آمریکایی‌ها مجبور به ترک عراق شدند ولی این اجبار ناشی از تغییر در سیاست نظامی‌گری آمریکایی‌ها نیست. به نظر می‌آید بودجه‌های نظامی همچنان در حال افزایش است و توسل به مداخله‌های نظامی همچنان بخشی از سیاست خارجی آمریکا را تشکیل می‌دهد و نوع رفتاری که در عراق و افغانستان صورت می‌دادند در سال ۹۰ نیز در لیبی مشاهده شد، متوسل شدن به نیروهای نظامی و دخالت در مسائل داخلی لیبی، نقطه تاریکی برای سیاست خارجی آمریکا بود.

هیچ اقدام جدیدی برای توقف نقض حقوق بشر در آمریکا مشاهده نکردیم و این نقض حقوق بشر توسط آمریکا در کشورهای مختلف دنبال می‌شود که دستگاه سیاست خارجی آمریکا حرکتی در جهت متوقف کردن آن دنبال نکرد. یکی از این اقدامات رفتاری بود که نسبت به افراد ایرانی در کشورهای مختلف داشتند و سعی می‌کردند به بهانه‌های مختلف آنها را بازداشت و به آمریکا منتقل و حقوق آنها به شکل غیرانسانی نقض ‌شد.

در زمینه مقابله با تروریسم معتقدیم که پرونده سیاست خارجی آمریکا پرونده قابل دفاعی نیست. مقامات این کشور همچنان از گروه‌های تروریستی حمایت می‌کنند و تلاش جدی برای مقابله با گروه‌های تروریستی نداشتند و هر جا که گروه‌های تروریستی مشغول جنایات خود هستند، ارتباطی بین این گروه‌ها و نیروهای امنیتی و نظامی آمریکایی‌ها مشاهده می‌شود.

در موضوع مربوط به بیداری اسلامی در منطقه، کارنامه سیاست خارجی آمریکا کارنامه مناسبی نیست. آنها تا آخرین لحظات از دیکتاتورهای این کشورها حمایت کردند و در مقابل مردم ایستادند و بعد از اینکه مردم موفق شدند دیکتاتورها را کنار بزنند، مقامات آمریکایی تلاش کردند تا حرکت مردم را با تعلل روبرو کرده، این حرکت را کند و دچار انحراف کند. همین طور در برخی از کشورهای دیگری که ملت‌ها در حال سرکوب شدن هستند هیچ اقدام تأثیرگذاری از سوی مقامات آمریکایی مشاهده نکردیم. 

کارنامه سیاست خارجی آمریکا در رابطه با بحرین و یمن کاملا زیر سؤال است و به هیچ وجه نمی‌توانند به افکار عمومی منطقه و حتی مردم سایر کشورها پاسخ دهند. ادعاهایی که مقامات آمریکایی در رابطه با حقوق ملت‌ها داشتند با یک تناقض جدی در مورد بحرین و یمن روبرو شد و همین طور اظهارات مداخله‌جویانه‌ای که در رابطه با مسئله سوریه دنبال می‌کنند، به جای اینکه فضای مناسب را برای گفت‌وگوهای لازم بین دولت و مخالفان ایجاد کنند. تلاش برای مداخله در سایر کشورها و تلاش برای سرنگونی نظام نشانگر آن است که توجهی به مسائل داخلی این کشورها ندارند و نمی‌خواهند واقعیات را بپذیرند و به دنبال تحمیل نقطه نظرات خودشان هستند.

فشارهایی را که سعی کردند در رابطه با فعالیت‌های صلح‌آمیز هسته‌ای کشور ما اعمال کنند، اتهامات بی اساسی که به کشور ما وارد کردند، تحریم‌هایی را که به صورت یکجانبه علیه ملت ما به تصویب رساندند، نشانگر سیاست خارجی نسنجیده، به دور از منطق و واقعیات موجود در عرصه بین‌المللی است.

طبیعی است که مشکلات فراوانی را برای مردم آمریکا در داخل این کشور ایجاد می‌کند. سیاست خارجی نامناسب حتما تبعات سنگین خود را در بحران‌های اقتصادی و اجتماعی در داخل آمریکا به جا می‌گذارد. به نظر می‌آید خانم کلینتون به عنوان مسئول دستگاه سیاست خارجی ‌آمریکا موفق نبوده و رفتاری که نشانگر مقامات یک قدرت بزرگ در دنیا باشد از این کشور دیده نشده است.

* هیگ و کلینتون

فارس: اگر بخواهید مقایسه‌ای بین کلینتون و هیگ وزرای خارجه آمریکا و انگلیس داشته باشید به اعتقاد شما کدامیک در قبال ایران موفق‌تر عمل کردند؟

مهمان‌پرست: باید عملکرد دستگاه سیاست خارجی کشورهای مختلف را در زمینه‌های مختلف ارزیابی کرد و با یک جمع بندی دقیق نظر دارد. آنچه که قطعا قابل ارزیابی است این است که سیاست خارجی خانم کلینتون و آقای هیگ در آمریکا و انگلیس نسبت به ملت و کشور ما به هیچ وجه منطقی و تأمین کننده منافع طرفین و حتی منافع این ۲ کشور نبوده است.

* صالحی چگونه عمل کرد؟

فارس: به اعتقاد شما علی اکبر صالحی وزیر خارجه در سال ۹۰ چگونه عمل کرد و چه نمره‌ای به ایشان می‌دهید؟

مهمان‌پرست: با اینکه آقای صالحی جزو مجموعه دستگاه دیپلماسی به صورت مستقیم نبود، هر چند که ایشان حداقل ۸ سال به عنوان نماینده دائم ایران در آژانس بین‌المللی انرژی اتمی و همچنین نائب رئیس سازمان همکاری اسلامی (کنفرانس اسلامی سابق) فعالیت داشت، ولی علی‌رغم اینکه ایشان یک چهره دانشگاهی و علمی بود خیلی سریع خود را با دستگاه سیاست خارجی تطبیق داد و با استقبال و پذیرش جمعی در وزارت خارجه روبرو شد.

آقای صالحی چهره‌ای دوست داشتنی در بین همکاران در وزارت خارجه است و به خاطر صداقت و صمیمیتی که در شخصیت ایشان نهفته است، معتقدم توفیقات بسیار قابل توجهی هم در داخل وزارت خارجه و هم در مباحث سیاست خارجی با دیگر کشورها داشت.

شخصیت ویژه ایشان باعث ارتباط صمیمی با همتایان خود می‌شود و این ارتباط شخصی قطعا بر طرف مقابل و سیاست‌هایی که آنها دنبال می‌کنند تأثیر می‌گذارد. معتقدم آقای صالحی تلاش قابل توجهی در سال ۹۰ انجام داد. البته در مقطعی ایشان به عنوان وزیر خارجه کار خود را آغاز کرد که شاهد تحولات بسیار زیادی در منطقه و سطح بین‌الملل بودیم و حوادث زیادی رخ داد که شاید در طول سال‌های گذشته کمتر این همه حادثه و تحول یک جا در کنار هم قرار می‌گیرد. به نظر من صالحی در اداره سیاست خارجی در سال ۹۰با وجود همه مشکلات، موانع و تحولاتی که رخ داد، موفق بود.

*به خودتان چه نمره ای می دهید؟

فارس: نظرتان درباره عملکردتان در یک سال گذشته چیست؟

مهمان‌پرست: من تلاش خود را برای دفاع از سیاست‌های کشور انجام دادم و سعی کردم سیاست‌های کشور و اصول و مبانی که از آن دفاع می‌کنیم را بتوانم به مردم دنیا معرفی و از آن دفاع کنم. از خودم شخصا راضی نیستم فکر می‌کنم دیپلماسی عمومی ظرفیت کار بسیار بیشتری را دارد. برای اینکه بتوانیم در فضای دیپلماسی عمومی موفق شویم و تمام ظرفیت‌ها را به کار بگیریم، باید حمایت بیشتری شویم.

امیدوارم با توجه ویژه رئیس جمهور، نمایندگان مجلس و شخص وزیر خارجه و اعتقادی که به دیپلماسی عمومی دارند، بتوانیم امکانات بیشتری را فراهم کنیم تا از همه اقشار مختلف مردم برای دفاع از کشور، منافع ملی و استقلال جمهوری اسلامی در صحنه‌های مختلف استفاده کنیم.

معتقدم به اندازه تک تک مردم در داخل و خارج از کشور ظرفیت کار در فضای دیپلماسی عمومی را داریم. حتی به اندازه ظرفیت تمام کسانی که به شکلی از نظام و انقلاب و استقلال کشور حمایت می‌کنند. امیدوارم بتوانیم با تلاش بیشتر و امکانات و حمایت‌هایی که صورت می‌گیرد، به وظیفه خود در قبال ملت بزرگ ایران در حد توان عمل کنیم.

فارس: از سخنگویی خسته نشده‌اید؟

مهمان‌پرست: باید از مردم بپرسیم که از سخنگو خسته شده‌اند یا خیر. معمولا کسی که صحبت می‌کند ممکن است بگوید وظیفه‌اش را انجام می‌دهد، اما احتمال دارد طرف مقابل از شنیدن این حرف‌ها و دیدن چهره سخنگو خسته شده باشد.

هر موقع خسته شدند آماده‌ام به سرعت جای خود را به یک فرد شایسته بدهم.