فرارو نوشت: 17 آوریل مالیات پردازان آمریکا چک های خود را به اداره مالیات بر درآمد داخلی ارسال خواهند کرد. هر گرایش سیاسی که داشته باشند باز هم مسئله پر کردن سالانه خزانه دولت برایشان تنفرانگیز است. این تنفر تنها به مردم آمریکا محدود نمی شود. در حالیکه مسئله وضع مالیات به موضوع اصلی مباحث سیاسی در اکثر کشورهای جهان تبدیل شده، سطح توجه به میزان مالیات هایی که پرداخت نمی شوند، هر روز کمتر می شود.

براساس برآوردهای بانک مرکزی حجم «اقتصاد سایه» جهانی – پولی که به عمد در لایه های پنهان اقتصاد قرار می گیرد تا از مالیات بندی ها دور بمانند و این امر شامل تقلب های مالیاتی می شود- به بیش از 18 درصد تولید ناخالص داخلی جهان می رسد. بر اساس گزارش سازمان غیردولتی شبکه عدالت مالیاتی انگلیس این رقم معادل بیش از 3 تریلیون دلار درآمد مالیاتی اعلام نشده به طور سالانه است. ریچارد مورفی، اقتصاددانی که این گزارش را تنظیم کرده با بیان اینکه «نپرداختن مالیات جنایت علیه مردم است» متذکر می شود فرار افراد و شرکت های ثروتمند از پرداخت مالیات باعث سنگین شدن بار پرداختی سرویس های دولتی یا بازپرداخت بدهی به فقیرترین اعضای جامعه می شود.

در این گزارش نگاهی به برجسته ترین نمونه های فرار مالیاتی در سراسر جهان شده است.

آمریکا
حجم اقتصاد سایه: 8.6 درصد تولید ناخالص داخلی
در آمد اعلام نشده به دلیل فرار مالیاتی: 337 میلیارد و 349 میلیون دلار

با وجود آنکه حجم اقتصاد سایه آمریکا در مقایسه با استانداردهای جهانی ( اقتصاد سایه برزیل به عنوان اقتصادی رو به رشد 39 درصد تولید ناخالص داخلی است) اندک است، باید گفت بزرگترین اقتصاد جهان، بیشترین حجم پول را به دلیل فرار از مالیات از دست می دهد. حجم 300 میلیارد دلاری درآمد مالیاتی که در اقتصاد سایه آمریکا از دست می رود بیش از مجموع بودجه ای است که طی سال 2010 به بخش بهداشت و درمان اختصاص داده شد. مورفی معتقد است مقررات مالیاتی شرکت ها، مقصر اصلی این مشکل در آمریکا است.

مورفی تصریح کرد: «مقررات شرکت های آمریکایی مشکل اصلی است. شرکت های بسیاری در آمریکا راه اندازی می شوند که هیچ کس موسسان آنها را به درستی نمی شناسد و به همین دلیل هیچ کس نمی داند که چه کسی باید مالیات را بپردازد. آنها وارد و خارج (کشور) می شوند و تقریباً هیچ هزینه ای نمی پردازند. این شرکت ها بیشترین فرصت برای فرار مالیاتی در اقتصاد یک کشور را دارند و آمریکا چشم های خود را روی این مسئله بسته است.»

افشا شدن سرمایه گذاری هشت میلیون دلاری میت رامنی، نامزد انتخابات ریاست جمهوری آمریکا در جزایر کیمن که از دسترس اداره مالیات این کشور دور است، باعث شد توجه بیشتری به مسئله راه های تسهیل فرار از مالیات شود.

بولیوی
حجم اقتصاد سایه: 66.1 درصد تولید ناخالص داخلی
در آمد اعلام نشده به دلیل فرار مالیاتی: 3 میلیارد و 727 میلیون دلار

بولیوی نقش تعیین کننده ای در اقتصاد جهان ندارد اما بزرگترین اقتصاد سایه جهان را نسبت به درصد مجموع اقتصاد خود دارد. براساس محاسبات شبکه عدالت مالیاتی اقتصاد سایه بولیوی 419 درصد مجموع مخارج بهداشت در فقیرترین کشور آمریکای جنوبی است.

دولت اوو مورالس، رئیس جمهور بولیوی تلاش دارد فرار مالیاتی شرکت ها که بر اقتصاد این کشور حاکم است را کاهش دهد. از آنجایی درآمدهای مالیاتی تنها 13.3 درصد از تولید ناخالص داخلی بولیوی را تشکیل می دهند، این کشور به شدت به وام های اعطایی از سوی کشورهای دیگر و آژانس های بین المللی وابسته است. این کشور در تلاش برای بازپرداخت بیش از 7 میلیارد دلار بدهی خارجی خود است. فرار از مالیات آنقدر شایع است که حتی برخی شرکت های دولتی نیز اقدام به تقلب در این زمینه می کنند.

روسیه
حجم اقتصاد سایه: 43.8 درصد تولید ناخالص داخلی
در آمد اعلام نشده به دلیل فرار مالیاتی: 221 میلیارد و 23 میلیون دلار

فرار مالیاتی در روسیه یک تجارت واقعی است. بر اساس برآوردهای صورت گرفته نزدیک به 60 درصد از شرکت های روسیه از به اصطلاح «فضانوردان» - شرکت هایی که به طور کوتاه مدت راه اندازی می شون و هدفشان مخفی کردن دارایی ها به منظور فرار از پرداخت مالیات است- استفاده می کنند. به طور میانگین حجم مالیات هایی که شرکت های روسی می پردازند برابر 40 درصد از مالیاتی است که آنها واقعاً می پردازند. این رقم شامل شرکت های دولتی مانند شرکت صادرات انرژی گازپروم که طی سال های 2003 تا 2004 بیش از دو میلیارد دلار را به «فضانوردان» منتقل کرده، می شود.

متاسفانه در مواردی هم که دولت روسیه تلاش می کند با مشکل فرار از مالیات مبارزه کند، این امر معمولاً به یک نمونه اولیگارش که دیگر مورد حمایت و محبوبیت کرملین نیست ختم می شود؛ شخصی مانند میخائیل خودوروکوفسکی، رئیس سابق شرکت نفتی یوکوس. پلیس روسیه در سال 2012 در اقدامی غیرمعمول پرونده ای را علیه سرگئی ماگنیتسکی به اتهام فرار از مالیات پس از مرگ تشکیل داد. ماگنیتسکی وکیل یک شرکت انگلیسی فعال در روسیه بود که پرونده فساد مالیاتی 230 میلیون دلاری در این کشور را فاش کرد و در سال 2009 در جریان این پرونده به شکل مشکوکی در زندان روسیه درگذشت.

ایتالیا
حجم اقتصاد سایه: 27 درصد تولید ناخالص داخلی
در آمد اعلام نشده به دلیل فرار مالیاتی: 238 میلیارد و 723 میلیون دلار

ارقام رسمی ایتالیا حجم اقتصاد سایه این کشور را نسبت به برآوردهای بانک مرکزی بسیار کمتر اعلام کرده – حدود 17.5 درصد تولید ناخالص داخلی- اما حتی با این استاندارد هم این کشور با مشکل بزرگ درآمد اعلام نشده 150 میلیارد دلاری در سال روبرو است. فرار مالیاتی اغلب به صورت کاملاً آشکار صورت می گیرد. اکثر افراد متمول درآمد ثبت شده خود را کمتر از رقم واقعی آن به ثبت می رسانند. تنها در یکی از شهرهای ایتالیا 42 نفر از صاحبان خودروی فراری درآمد خود را کمتر از 30 هزار دلار اعلام کرده اند.

در شرایطی که این کشور با بحران بدهی روبرو است، دولت گام هایی را برای حل مشکل فرار از مالیات اجرایی خواهد کرد. این اقدام شامل صاحبان باشگاه های قایق رانی، اسکی و خودروهای لوکس می شود. حتی دیه گو مارادونا، بازیکن آرژانتینی فوتبال از این قاعده مستثنی نیست و در حال حاضر متهم است که در دوره حرفه ای بازی در ایتالیا بیش از 50 میلیون دلار مالیات به این کشور بدهکار است.

یونان
حجم اقتصاد سایه: 27.5 درصد تولید ناخالص داخلی
در آمد اعلام نشده به دلیل فرار مالیاتی: 30 میلیارد و 791 میلیون دلار

به طور سنتی قوانین مالیاتی در یونان چندان درست اعمال نمی شود و مقامات این کشور معروف به دریافت رشوه هستند. از زمان اغاز بحران بدهی فلج کننده این کشور مقامات با موانعی در این زمینه روبرو شده اند. این دولت فهرستی از چهار هزار و 152 فرد یا نهادی که از پرداخت مالیات فرار کرده اند را منتشر کرد و مقامات عالی رتبه ای دنیای تجارت این کشور به صورت علنی بازداشت شده و حتی هلی کوپترها برای بازرسی استخر شنای پشت منازل این افراد به پرواز درآمدند.

با این حال مورفی رویکرد فعلی دولت یونان را چندان مطلوب ارزیابی نمی کند. وی می گوید: «به عقیده من مقامات یونانی به جای مبارزه با فرار از مالیات در حال یافتن راه های جدید برای وضع مالیات های جدید هستند. ما شاهد تلاش های یونان برای وضع مالیات بر قبوض برق بوده ایم. این اقدام شبیه به مالیات ثابت سرانه بوده و اقدامی ناپخته است.»

ایرلند
حجم اقتصاد سایه: 15.8 درصد تولید ناخالص داخلی
در آمد اعلام نشده به دلیل فرار مالیاتی: 9 میلیارد و 922 میلیون دلار

می توان گفت حجم اقتصاد سایه ایرلند نسبتاً کوچک است اما در شرایطی که اتحادیه اروپا و طلبکاران به دنبال اعمال برنامه های ریاضت اقتصادی بیشتری بر این کشور هستند، نارضایتی های عمومی اخیر در مورد مالیات های جدید بر خانوار بیانگر مسائلی هستند که در آینده رخ خواهند داد. دولت ایرلند طی سال جاری میلادی مالیات جدید 130 دلاری را بر هر خانوار تحمیل کرد تا از این طریق با کسب دستکم 212 میلیون دلار به پرداخت بدهی های دولتی کمک کند. این مالیات بندی باعث بروز نارضایتی مردم و تظاهرات عمومی شد و دولت در 31 مارس دریافت که حدود 50 درصد خانوارها به سادگی از پرداخت مالیات امتناع کرده اند.

مورفی معتقد است معمولاً انتظار می رود مردم بار پرداخت بدهی را تحمل کنند، باری که در ایرلند تقریباً ورای تصورات بوده است. اما به اعتقاد وی طی ماه های آینده با مخالفت های بیشتری با پرداخت مالیات در ایرلند روبرو خواهیم بود.