روابط خانوادگی قوی و مثبت به نوجوانان کمک می‌کند تا بحران بلوغ را با مشکلات کمتری پشت سر بگذارند و در عین حال بیشترین دستاورد را از این دوران کسب کنند.

مرکز مشاوره یاسان (مرکز تخصصی مشاوره و روانشناسی کودک و نوجوان با داشتن بهترین روانشناس نوجوان در تهران) در این مطلب راهکارهایی برای بهبود رابطه والدین با فرزندان نوجوانشان ارائه می‌دهد.

چرا روابط خانوادگی مثبت در دوران نوجوانی مهم است؟

حفظ و بهبود روابط با فرزندان و سایر اعضای خانواده به دلایل زیر مهم است:

• به نوجوان احساس امنیت و اعتماد به نفس می‌دهد تا دنیای خود را کشف کند، چیزهای جدید را امتحان کنند و مهارت‌های لازم برای بزرگسالی را یاد بگیرد.
• مشکلات و تعارضات خانوادگی راحت‌تر حل می‌شود.
• احترام به عقاید مخالف برای اعضای خانواده آسان‌تر می‌شود.
• فرزندان مهارت‌ها برقراری روابط سالم را یاد می‌گیرند.

راهکارهای بهبود رابطه با نوجوان

روابط مثبت نشانه خانواده‌ سالم است که قطعاً تاثیر زیادی بر فرزندان به خصوص نوجوانان دارد. مهمترین ویژگی‌های خانواده‌ سالم ابرازعشق، تامین امنیت و داشتن ارتباط مثبت با اعضا است. برای ایجاد روابط مثبت خانوادگی، کارهای ساده زیادی وجود دارد که می‌توانید انجام دهید:

1.گذراندن زمان با کیفیت با فرزند نوجوان: زمان با کیفیت به معنای استفاده بهینه از زمانی است که به عنوان یک خانواده با هم می‌گذرانید. در ادامه به چند راهکار اشاره می‌شود که می‌توانید با آن‌ها زمان با کیفیتی را کنار فرزندان خود رقم بزنید:

• از زمان‌هایی که کنار هم هستید برای صحبت کردن و به اشتراک گذاشتن موضوعات مفرح با نوجوان‌تان استفاده کنید. به عنوان مثال، وعده‌های غذایی خانوادگی و هنگام رانندگی زمان خوبی برای این موضوع است.
• زمانی که تلویزیون خاموش است یا فرزندتان از گوشی استفاده نمی‌کند، با او درباره مسائل مهم صحبت کنید. این گونه می‌توانید بر روی موضوعی که می‌خواهید درباره آن با نوجوان‌تان صحبت کنید متمرکز شوید.
• برای تقویت روابط فردی با هر یک از اعضای خانواده جداگانه گفت‌وگو کنید. نیاز نیست این زمان خیلی طولانی باشد فقط کافیست قبل از رفتن فرزندتان به رختخواب 5 دقیقه به او اختصاص دهید.
• زمانی را به شریک زندگی خود اختصاص دهید. این موضوع علاوه بر اینکه اتحاد والدین را به فرزندان نشان می‌دهد به آنها احساس امنیت خواهد داد.
• به‌طور منظم برای داشتن فعالیت‌های سرگرم کننده با خانواده برنامه‌ریزی کنید. این می‌تواند فوتبال خانوادگی در پارک محله در روز جمعه یا یک بازی رومیزی در هر روز هفته باشد.

2.شنونده فعال باشید: ارتباط مثبت یعنی گوش دادن بدون قضاوت و بیان افکار و احساسات با صراحت و احترام. وقتی نوجوان شما احساس کند والدینش او را درک می‌کنند و به عقایدش احترام می‌گذارند قطعاً روابط شما با فرزندان تقویت خواهد شد. در ادامه برخی نکات مهم برای اینکه چطور یک شنونده فعال باشید آمده است:

• وقتی فرزندتان با شما صحبت می‌کند، سعی کنید کاری را که انجام می‌دهید، متوقف کنید و با توجه کامل به او گوش دهید.
• برای صحبت درباره اشتباهات فرزندتان اگر عصبانی یا خشمگین هستید بهتر است قبل از صحبت درباره آن، صبر کنید تا آرام شوید.
• برای مکالمات دشوار مانند رابطه جنسی، مصرف مواد مخدر یا الکل، مشکلات تحصیلی یا پول توجیبی برنامه‌ریزی کنید. اینگونه قبل از مطرح شدن موضوع، شما با تسلط بر احساسات خود و مرور ارزش‌های خانوادگی بهتر می‌توانید با نوجوان خود مکالمه کنید.

3.عشق و علاقه خود را به نوجوان‌تان نشان دهید: بگذارید فرزند نوجوان‌تان بداند که شما او را دوست دارید حتی با گفتن یک "دوستت دارم" ساده.

4.از ارتباط غیرکلامی مثبت کمک بگیرید: همه ارتباطات در قالب کلمات اتفاق نمی‌افتد، بنابراین مهم است که به احساساتی که نوجوان‌تان به صورت غیرکلامی بیان می‌کند، توجه کنید. به عنوان مثال، ممکن است فرزند نوجوان شما تمایلی به صحبت با شما نداشته باشد، اما از اینکه شما او را در آغوش بگیرید، لذت ببرد و آرام شود.

همچنین مهم است که از پیام‌های غیرکلامی‌تان که به نوجوان ارسال می‌کنید آگاه باشید. به عنوان مثال، در آغوش گرفتن، بوسه و تماس چشمی این پیام را ارسال می‌کند که می‌خواهید به او نزدیک شوید. اما لحن خشک یا صورتی عبوس و اخمو پیام منفی به فرزندتان ارسال می‌کند.

ارتباط مثبت شامل احترام گذاشتن به تمایل دیگران برای صحبت نکردن هم می‌شود. زمانی که کودکان به سمت دوران نوجوانی پیش می‌روند، اغلب خواهان حریم خصوصی بیشتری هستند. البته ضمن احترام به حریم خصوصی آنها می‌توانید با راهکارهایی که در این مطلب آمده است با فرزند نوجوان خود ارتباط برقرار کنید.

5.انجام کار گروهی توسط اعضای خانواده: انجام کارهای گروهی موجب می‌شود همه احساس کنند حمایت می‌شوند و می‌توانند در صورت نیاز از دیگر اعضای خانواده کمک بگیرند. شما می‌توانید کار گروهی را به روش‌های زیر تشویق کنید:

• کارهای خانه را به متناسب با سن اعضا تقسیم کنید؛ اینگونه احساس تعلق به خانواده در فرزندان تقویت می‌شود.
• اجازه دهید برخی اوقات فرزند نوجوان‌تان درباره بعضی کارها مانند فعالیت‌های خانوادگی و تعطیلات تصمیم گیری کند یا نظر او را در تصمیم‌گیری نهایی لحاظ کنید.
• با توجه به توانایی و بلوغ نوجوان به او اجازه دهید تا درباره برخی از موضوعات مربوط به خود تصمیم بگیرد. به عنوان مثال، تصمیم بگیرد که از مدرسه به خانه را پیاده‌روی کند، با دوچرخه برود یا از سرویس مدارس استفاده کند.
• قوانین خانواده را با مشارکت اعضا ایجاد کنید تا نوجوان شما متوجه شود خانواده چگونه از او مراقبت و با رفتار او می‌کند. به عنوان مثال، " ما در خانواده با یکدیگر محترمانه صحبت می کنیم". قوانینی از این دست به نوجوان کمک می‌کند تا رفتار محترمانه‌ای با پدر یا مادر داشته باشد.
• با هم تلاش برای حل مشکلات کنید. این شامل گوش دادن و تفکر آرام، در نظر گرفتن همه گزینه‌ها، احترام گذاشتن به نظرات دیگران، یافتن راه حل‌های سازنده و تلاش برای مصالحه است.

6.از نوجوان تشکر و قدردانی کنید: ارزش قائل شدن برای اعضای خانواده مهم‌ترین ویژگی خانوده‌های سالم است. برای این کار چند روش زیر پیشنهاد می‌شود:

• به فعالیت‌هایی که فرزند نوجوان‌تان انجام می‌دهد علاقه نشان دهید. به عنوان مثال، زمانی را برای رفتن به رویدادهای ورزشی، تاتر، نمایشگاه هنری که فرزندتان در آن حضور دارد، اختصاص دهید.
• داستان‌ها و خاطرات خانوادگی را مرور کنید. اینگونه به نوجوان کمک می‌کنید چیزهایی را که واضح نیست یا فراموش کرده‌ است به یاد بیاورد. برای مثال، موفقیت‌های ورزشی‌تان را زمانی که مثل او نوجوان بودید یا خاطرات مربوط به کمک و مراقبت او از برادر یا خواهر کوچک‌تر را برای فرزندتان تعریف کنید.
• تفاوت‌ها، استعدادها و توانایی‌های فرزندتان را بشناسید و از نقاط قوت او استفاده کنید. به عنوان مثال، فرزند نوجوان خود را بابت کمک درسی به خواهر یا برادر کوچک‌تر تحسین کنید.

با وجود بهترین تلاش‌های والدین برای شناخت نوجوان خود، برخی اوقات به نظر می رسد مشکلات فرزندان برای آنها غافلگیر کننده است. بر همین اساس مرکز مشاوره یاسان، با مدیریت دکتر آسیه اناری، عضو هیئت مدیره انجمن روانشناسی بالینی کودک و نوجوان، دوره های آموزشی تربیت فرزند (در دوران کودکی و نوجوانی) را طراحی کرده است تا والدین را در مواجهه با مشکلات رفتاری و هیجانی فرزندانشان کمک کند.

به یاد داشته باشید، برای رفتارهای پرخطر و غیر قابل کنترل نوجوان‌تان باید حتماً از روانشناس متخصص نوجوان کمک بگیرید. برای دریافت نوبت از روانشناس نوجوان به سایت مرکز مشاوره یاسان به آدرس www.yasanclinic.ir مراجعه کنید یا به شماره ۰۹۹۳۵۹۶۸۰۱۰ از طریق واتس اپ پیام دهید.