ظهر چهارشنبه، هنوز 24 ساعتي مانده تا اهالي ري بشنوند كه جداسازي شهرشان از پيكره پايتخت با دستور مرتضي تمدن، استاندار تهران، ابلاغ شده و از نخستين روز كاري دومين هفته مردادماه، مقدمات جدا‌سازي بنا بر برنامه‌يي كه حتي اعضاي شوراي شهر تهران هم از آن بي‌خبرند، اجرا مي‌شود. دروازه ري، قديمي‌ترين شهر ايران، هيچ آستان و معبر مشخصي ندارد و قدم گذاشتن به پايانه مسافربري شهر، مصادف با نابودي تمام آن پس‌زمينه‌يي است كه به سبب دروس مدرسه از ري و ماتركش آموخته‌ايم. پايانه مسافربري، مانند ساير همتايانش در گوشه و كنار ايران، در منطقه فرسوده و حاشيه شهر واقع شده است. رهگذران بيش از نيمي‌شان، «ري‌زي» نيستند و صرفا به سبب كار راهشان به ري ختم شده كه در آن گرماي داغ، سرگردان مسيرهاي اتوبوس و تاكسي مانده‌اند. محله فرسوده و حاشيه‌نشين «حمزه‌آباد» همان نزديكي است. گرچه در دل خيابان اصلي محل، مانند ساير مناطق «شهر تهران»، طمع اسكناس، هرگونه انديشه‌يي براي مجال تداوم حيات بافت قديمي و تاريخي شهر را نابود كرده و آپارتمان‌هاي بدقواره زشت با نماي سنگ و آجر كه هيچ‌كدام هم قرينه يكديگر نمي‌شوند، جاي خانه‌هاي قديمي را گرفته‌اند اما بوي محل، چهره و ظاهر عابراني كه در آن گرماي نيمروز، همچون سايه پراكنده‌يي رد مي‌شوند، نمي‌تواند واقعيت حاشيه‌نشيني حمزه‌آباد را پنهان نگه دارد. ساكنان شهر، اغلب خبري از طرح دولت براي خط‌كشي بين دو منطقه شهر ندارند و اگر هم شنيده‌اند، در آن حد تبليغ‌آميز و پرآب و رنگ بوده كه يك رويا در ذهن‌شان متولد شده و حالا به همان رويا دل‌خوش كرده‌اند كه «بودجه‌مان جدا مي‌شود و آقاي خودمان مي‌شويم.» اين رويا وابسته به نطفه اعتراضات‌شان است؛ شكوه‌هايي كه از حجم و هجوم مهاجران و حاشيه‌نشيني، از دست دادن بودجه‌ها و سرازير شدن فاضلاب و گنداب تهران به سمت خيابان‌هاي مشجر ري و محروم ماندن شهر در عين ثروتمندي و درآمدزايي دارند. «زنان» تقريبا همه بي‌خبرند از مهم‌ترين اتفاقي كه مي‌تواند براي زندگي امروز و آتي‌شان سرنوشتي از جنس ديگر را رقم بزند. كسبه اما اگر مي‌دانند هم مختصري مي‌دانند و از سريال كشدار مناقشه شوراي شهر و استانداري تهران در روزهاي هفته‌يي كه پشت سر گذاشته‌اند، بي‌خبرند. نمي‌دانند كه مسوولان شوراي شهر تهران طي هفته گذشته چقدر براي از دست رفتن امنيت و آرامش شهر ري حرص خوردند و استاندار و وزير كشور هم تا چه حد مدافع تصميم هيات دولت بودند و از آن به «هديه ويژه رييس‌جمهوري براي مردم ري» ياد كردند و وعده‌ها و شكوه‌ها چطور به تيتر خواندني روزنامه‌هاي تهران تبديل شد. آنقدر اين اتفاق را ساده گرفته‌اند كه تصورشان بر همين محور مي‌چرخد كه بعد از جدا شدن ري از تهران، «فرماندار ويژه» يك كيسه پول را وسط ميدان حضرت عبدالعظيم مي‌گذارد و براي آسفالت و ساخت هتل و بازسازي نماهاي بدريخت شهر و ساخت استخر و درست?كردن پارك و اخراج مهاجران و... مشت اسكناس را از كيسه درمي‌آورد و... ساده هم هست هر چند. وقتي در آن نيمروز داغ، مي‌شود در حاشيه خيابان‌هاي پرسكوت قدم زد و به اين فكر كرد كه «چند وقت طول مي‌كشد تا تهران به خلوت ري حسرت بخورد؟»

سعيد خدامي، 27 ساله و مسوول ايستگاه كرايه دوچرخه: از اين تصميم تا حدي خبر دارم. چون هفته گذشته، رييس‌جمهوري به ري آمد و در خيابان 24 متري با فرمانداري و شوراياري‌ها جلسه داشتند. پرسيديم و گفتند قرار است ري از تهران جدا شود. به نظر من اگر با جدا شدن ري از تهران، بودجه شهر هم مستقل شود اين كار بسيار مفيد است و من هم با جدا شدن ري از تهران موافقم. چرا بودجه‌يي كه بايد در شهر ري خرج شود به تهران مي‌رود؟ به نظر من اين طرح ضرري براي مردم ري ندارد چون از طرفي، هر مجموعه‌يي كه كوچك شود، رسيدگي بهتري هم شامل حالش مي‌شود.

محبي، راننده اتوبوس شركت واحد: من از 30 سال قبل ساكن ري هستم و در واقع بومي اينجا محسوب مي‌شوم اما از اين طرح بي‌خبرم. با اين حال، با جدا شدن ري از تهران موافقم به شرط آنكه تمام امكانات هم براي اهالي ري در اين شهر ايجاد شود. در اين صورت، نخستين مزيت اين طرح براي ما اين است كه براي امضاي يك نامه يا درخواست، مجبور نيستيم تا آن سر تهران برويم. البته بنا بر تجربه‌هاي قبلي، نتيجه دندان‌گيري براي مردم نخواهد داشت و دولت فقط به فكر خودش است اما بايد فكر كنيم كه آيا تمام امور شهري ري از تهران جدا مي‌شود؟ شايد در بعضي موارد، اين جدا‌سازي به نفع مردم ري نباشد. ما هنوز نمي‌دانيم تبعات اين تصميم براي ما چيست.

محبوبي، صاحب بنگاه املاك: خبرهايي درباره جدا شدن ري از تهران شنيده‌ام اما فقط دعا مي‌كنم كه بر اثر اين تصميم، قيمت زمين در ري ارزان شود چون قيمت‌ها روزبه‌روز در ري بالا مي‌رود. شما امروز بايد براي خريد يك خانه 80 متري در طبقه چهارم يك ساختمان بدون آسانسور، متري يك ميليون و 600 هزار تومان پول بدهيد و همين قيمت‌ها هم رو به افزايش است. البته از هر طرف كه نگاه كنيم، جدا شدن ري از تهران به نفع ما است زيرا به هر حال، ري بودجه جداگانه‌يي خواهد داشت.


شريفي، صاحب مكانيكي: ري از قديم نام‌آور بوده. از زماني كه تهران يك ده بود، ري براي خودش قدمت و استخواني داشت. امروز ري را ببينيد و تهران را ببينيد. ري با وجود اين تعداد بناي زيارتي و تاريخي، هيچ نام و نشاني ندارد و كل بودجه تهران را كه مي‌نويسند، درصد خيلي اندكي را هم به ري اختصاص مي‌دهند و باقي بودجه را براي تهران خرج مي‌كنند. حتي امروز هم فقط به منطقه مركزي ري رسيدگي مي‌كنند و باقي مناطق حاشيه را به حال خود رها كرده‌اند. برويد جاده فيروز‌آباد و جاده ورامين را ببينيد. در اين سال‌ها به علت تنگ بودن جاده، صدها اتومبيل به رودخانه فيروزآباد سقوط كرده‌اند.

ملكي، راننده تاكسي: اگر به نفع ري باشد موافقم. ضرر براي ما اين است كه جدا شدن ري از تهران، بر اقتصاد شهرري تاثير بگذارد. يعني همچنان بودجه را تهران بگيرد و به اسم شهرري تمام شود. مردم ري اين همه سال گرد سيمان كارخانه سيمان و گرد آجر كوره‌هاي آجرپزي و بوي فاضلاب و كثافت‌هاي بازيافت كهريزك را استشمام كردند و مالياتش را دادند و ماليات و عوارض و بودجه به جيب تهران و شهرري رفت و همچنان منطقه محروم است. من كه اسم اينجا را گذاشته‌ام آخر دنيا. برويد سمت ورامين و قرچك و حسن‌آباد و فشافويه و قلعه‌گبري. برويد بافت فرسوده حمزه‌آباد و دولت‌آباد و صفاييه و اطراف حرم را ببينيد كه همه فرسوده‌اند. برويد و ببينيد كه آب فاضلاب تصفيه‌شده مي‌خورند. ما هم كه هنوز آب چاه مي‌خوريم و همين آب هم پر از آهك است و بچه‌هايمان دائم سنگ كليه آهكي دارند. تهران، نفت و گازمان را مي‌برد و ما بايد آب چاه و آب فاضلاب بخوريم. كدام منطقه تهران نفت و پتروشيمي و سيمان دارد؟ كدام منطقه تهران تا به حال اين همه ضرر را تحمل كرده؟

ثمرزاده، بازنشسته ارتش: من از اين طرح نشنيده‌ام اما اگر اجرا شود و با اجرا شدنش، فرمانداري بتواند مهاجرها را از ري بيرون كند با آن موافقم. 90 درصد جمعيت ري، مهاجر است. برويد كنار پارك آرامگاه. مهاجرها شبانه‌روز آنجا چادر زده‌اند. زن و بچه‌هايمان جرات رفتن به پارك آرامگاه را ندارند كه مبادا مهاجرها اذيت‌شان كنند، البته مشكل ما، فقط پارك آرامگاه نيست. جدا شدن ري از تهران فقط در يك صورت براي ما فايده دارد. اينكه يك اداره زيبا‌سازي اينجا فعال شود كه به خيابان‌هايمان رسيدگي كند. شهرري، يك پارك پاكيزه ندارد. عصرها برويد پارك فرهنگسراي ولي‌عصر، پاركي كه روبه‌روي دادگستري است، پاتوق معتادها شده است. ايستگاه مترو را هم از صدقه سر آقا داريم. اما براي همين مترو هم يك پاركينگ طبقاتي نساخته‌اند. مردم مي‌روند ماشين‌شان را جلوي خانه همسايه پارك مي‌كنند. باشگاه نداريم. جوان‌هايمان هيچ مركز تفريحي ندارند. استخر شاه‌عبدالعظيم را هم خراب كردند و حالا دارند به جايش مركز تجاري مي‌سازند.

سروري، صاحب دكه روزنامه‌فروشي: شهر ري از نظر كشاورزي و دامداري بسيار غني است. اطراف‌مان پر است از زمين و همه هم حاصلخيز. اما برويد اشرف‌آباد را ببينيد. 20 سال است كه خيابانش جدول‌بندي هم ندارد. خيابان‌هاي خود ري را هم هر دو سال يك‌بار آسفالت مي‌كنند چون پول ندارند. به نظر من فرمانداري و اعضاي شورا‌ ياري و حتي نماينده‌هايمان در مجلس و شوراي شهر تهران كه خودشان بچه شهر ري هستند خيلي ضعيف عمل مي‌كنند. مخالفت‌شان با جدا شدن ري از تهران هم به دليل همين ضعف است. البته شايد هم آنها چيزي را پشت پرده مي‌بينند كه ما نمي‌بينيم. شايد مي‌بينند كه حتي با جدا شدن ري از تهران، همين بودجه ناچيز هم به ري نمي‌رسد. ما آنچه را كه مي‌بينيم مي‌گوييم. البته كه نام شهر ري هر چه بشود، فقط زماني به حال ما تاثير دارد كه در عمل، تغييرات را ببينيم. تغيير يعني قيمت يك شانه تخم‌مرغ در هر نقطه از شهر يكسان باشد.


بهمن چوپاني، عضو شوراياري محله حمزه‌آباد: شهر ري سالانه حدود 35 ميليارد تومان بودجه دارد اما اين رقم كافي نيست و شهرداري تهران باقي هزينه‌ها را تامين مي‌كند، هر چند كه ري براي خودش درآمدزايي دارد و كارخانه بازيافت و بهشت زهرا و حرم حضرت عبدالعظيم از محل‌هاي درآمدزا براي ري هستند اما درآمد اين اماكن نمي‌تواند تمام هزينه‌هاي شهر ري را پوشش دهد. بعيد مي‌دانم از محل جدا‌سازي ري از تهران، درآمدي براي ري ايجاد شود، زيرا بعد از جدا‌سازي، قيمت ملك و املاك تغيير منفي خواهد داشت. اميدوارم اين طرح، كارشناسانه اجرا شود. به هر حال، اتفاقي است كه تبعات فراواني خواهد داشت. همين كه در اتوبان آزادگان، خط بكشند و يك سوي خط، شهر ري باشد و سوي ديگرش تهران، مي‌تواند مشكل‌ساز باشد.

حميد زاهدي، دانشجو: به نظر من نبايد ري را از تهران جدا كنند، زيرا به هر حال يك منطقه از تهران است. البته مي‌تواند اتفاق خوبي باشد اگر با تبديل به شهرستان، اعتبارات مجزايي دريافت كند اما حتما در پي جدا شدن از تهران، زمين‌هاي ري دچار افت قيمت مي‌شود كه به ضرر ري خواهد بود. اين طرح براي تهران هم بي‌ضرر نيست. زمين‌هاي كشاورزي ري محصولات تهران را تامين مي‌كند، علاوه بر آنكه بخشي از درآمد شهرداري تهران از زمين‌هاي كشاورزي خيرآباد و شورآباد تامين مي‌شود. با جدا شدن ري از تهران، اين درآمد هم قطع مي‌شود. من واقعا دوست ندارم اين اتفاق بيفتد. واقعا دوست ندارم ري از تهران جدا شود.

اميدنيا، كاسب محله حرم عبدالعظيم: من موافق با جدا شدن ري از تهران نيستم، زيرا درآمد ري براي آبادي اين شهر كافي نيست. البته زمين‌هايمان بعد از جدا شدن ري از تهران گران مي‌شود اما به چه قيمتي؟ بسيار بعيد مي‌بينم كه جدا شدن، كامل و يكدست باشد چون زمان انتخابات، راي شهر ري در ميزان راي تهران بسيار تاثيرگذار است. در عين حال، ري و تهران يك سيستم ملوك الطوايفي دارند. حتي زمان سوءاستفاده‌هاي مالي هم، تخلفات در ري و تهران تقسيم و پراكنده مي‌شود. امروز اگر شكايتي از يك تخلف مالي در شهر ري داشته باشيم، مي‌رويم تهران و به شكايت‌مان هم رسيدگي مي‌كنند اما با جدا شدن ري، چه كسي تضمين مي‌كند كه شكايات ما در ري مورد رسيدگي قرار بگيرد؟ مشكل ما، كم‌كاري مسوولان است. جدا شدن هر منطقه از 22 منطقه تهران هم نشانه بارز سوء مديريت است. مديريت بايد اصلاح شود. با يك مديريت صحيح، يكي بودن و جدا شدن مناطق تهران چندان فرقي نمي‌كند. شهر ري همين امروز هم كه بودجه كمكي از تهران مي‌گيرد، خرج و دخلش با هم همخواني ندارد. ري بعد از جدا شدن از تهران به زير صفر سقوط مي‌كند.

كريمي، كارمند بانك تجارت ميدان حرم عبدالعظيم: اگر جدا شدن ري از تهران براي شهر ري فايده داشته باشد موافقم، اما اگر صرف تغيير يك اسم باشد، تهران هم از صدقه سر شهر ري، تهران شده است. قدمت ري بسيار زياد است و زماني كه تهران نبود، ري براي خودش نام و رسمي داشت. اگر اين جدا‌سازي در پيشرفت ري موثر باشد موافقم. فاضلاب تهران رو به ري سرازير مي‌شود و ري بايد پسماندهاي تهران را تحمل كند. حجم ترافيكي را كه روز‌هاي تعطيل به علت حضور تهراني‌ها براي زيارت حضرت عبدالعظيم تحمل مي‌كنيم با آلودگي هوايي كه به دليل همين حجم تردد ايجاد مي‌شود را بايد اين‌گونه تعبير كنيم كه شهر ري، بار تهران را بر دوش مي‌كشد. ممكن است اين مشكلات با جدا شدن ري از تهران كاهش پيدا كند اما از يك‌سو هم بايد ببينيم كه حرم حضرت عبدالعظيم، سومين رتبه بازديد و زيارت پس از حرم حضرت امام رضا و حرم حضرت معصومه را دارد و اگر شوراي شهر تهران بتواند سياست‌هاي پذيرش توريست را در ري تقويت كند تا چه حد به نفع ري و تهران خواهد بود، زيرا بودجه تهران و ري مشترك است.

طيبي، كاسب ميدان حرم عبدالعظيم: من موافق جدا شدن ري از تهران نيستم چون با جدا شدن اين دو منطقه، سوءاستفاده‌هاي مالي هم افزايش پيدا مي‌كند. آن زمان به جاي يك دست، چند دست مرتكب سوءاستفاده خواهند شد. البته مردم ري هم دوست دارند مثل مردم تهران امكانات و رفاه داشته باشند. امروز يك صندوق پول، بين تهران و ري مشترك است اما معلوم نيست كه فردا با جدا شدن ري از تهران، چند صندوق خواهيم داشت.


محمدحسين حلاجي، كاسب ميدان حضرت عبدالعظيم: همه موافق جدا شدن ري از تهران هستند به شرط آنكه درآمد هر شهر براي همان شهر خرج شود. ري بسيار بيشتر از مخارجش درآمد دارد، زيرا تمام زمين‌هاي اطراف ري وقف آستان عبدالعظيم است و اغلب كارخانجات و توليدي‌ها اينجاست و قيمت هر قبر در حرم حضرت عبدالعظيم 150 الي 200 ميليون تومان است، اما درآمد ري را مي‌برند منطقه 1 و 2 تهران خرج مي‌كنند و فاضلاب تهران و آب جنازه‌شويي تهران و زباله‌هاي تهران براي ري مي‌ماند.

 بازاري‌هاي ساكن ري چند برابر بازار تهران ماليات مي‌دهند اما اين شهر يك مسافرخانه آبرومند براي زاير ندارد. خيابان حرم را هم كه كاشي كردند آبكش نيست و كافي است كه باران بزند، آب كف خيابان مي‌ايستد و بوي فاضلاب مجال نفس كشيدن نمي‌دهد.

يحيي‌زاده، كاسب خيابان حرم عبدالعظيم: از چند سال قبل گفته‌اند كه مي‌خواهند ري را از تهران جدا كنند. شهر ما 5 هزار سال تاريخ دارد. آن زمان كه تهران وجود نداشت تمام محدوده كن و سولقان و دماوند، شهر‌ري بود. همه‌چيز هم داريم. علم و دانش و ورزش و قدمت تاريخي. درآمدمان هم بي‌حساب است اما يك ريال از اين درآمد را براي ري خرج نمي‌كنند. تهران چرا مخالف جدا شدن از ري است؟ چون درآمد شهر ري بايد برود تهران و آقايان پزش را بدهند و ما گرسنگي‌اش را بكشيم.