پایگاه خبری تحلیلی انتخاب (Entekhab.ir) : از
آنجايي كه نمايندگيهاي ديپلماتيك مثل سفارتخانهها و كنسولگريها از
جايگاهي فرامرزي برخوردارند، يعني از دسترسي قضايي كشور ميزبان خود دور
هستند، در زمانهاي مختلف، افرادي از مقامات ملي يك كشور به سفارت كشوري
ديگر پناهنده شدهاند. در زير فهرستي از مهمترين افراد را بررسي ميكنيم.
خوان گيرمو ريپردا: اسپانيايي و نخستوزير اخراجي اسپانيا كه به جرم تقلب و
اختلاس تحت تعقيب بود و در 13 آوريل 1726 به سفارت انگليس پناهنده شد. او
در همان سال به دست اسپانياييها در سفارت دستگير شد.
لئوناردو آرگوئلو بارتو: رييسجمهور نيكاراگوئه كه توسط آناستازيا سوموثا
گراسيا سرنگون شد و سپس در 26 مه 1947 به سفارت مكزيك پناهنده شد. او در
دسامبر همان سال پس از مذاكرهيي براي تبعيد از سفارت خارج شد.
جاكوبو آربنز گوزمان: رييسجمهور گواتمالا كه كارلوس كاستيو آرماس سرنگونش
كرد و از 27 ژوئن 1954 تا 28 ژوئن 1954 يعني به مدت يك روز در سفارتخانه
ماند و سپس راهي تبعيد در اين كشور شد.
امره ناگي: نخستوزير اصلاحطلب و معزول مجارستان كه به دليل يورش نيروهاي
اتحاد جماهير شوروي به بوداپست براي سركوب اصلاحات مجارستان، مجبور شد در 4
نوامبر 19565 به سفارت يوگسلاوي پناهنده شود و تا 22 نوامبر همان سال در
آنجا بماند. او با اين تضمين حكومت جديد به كاردار يوگسلاوي مبني بر اينكه
در امنيت كامل از كشور خارج ميشود، از سفارت خارج و در زمان خروج به دست
نيروهاي روس دستگير شد. او را براي محاكمه و سپس اعدام به روماني بردند.
جوزف ميندزنتي: كاردينال مجاري كليسا و رهبر كاتوليكهاي مجارستان كه يكي
از مهمترين مخالفان حكومت كمونيستي بود و از رهبران اصلاحات به شمار
ميرفت، به دليل حمله نيروهاي شوروي، به سفارت ايالات متحده پناهنده شد. او
از 4 نوامبر 1956 تا 4 نوامبر 1971 در آنجا ماند و بعد از مذاكره، اجازه
يافت به رم پرواز كند و سپس راهي اتريش شد.
شريف علي بن الحسين: شاهزاده عراقي كه در كودتاي عبدالكريم قاسم در 15
جولاي 1958 به سفارت عربستان سعودي در بغداد پناهنده شد و تا سپتامبر 1958
در آنجا ماند، سپس به زندگي در تبعيد در مصر و لبنان و لندن تن در داد.
نگودين كان: او كوچكترين برادر «نگودين ديم»، نخستين رييسجمهور ويتنام
جنوبي و البته يكي از اعضاي مهم دولت او بود. ديم او را مسوول امور ويتنام
مركزي كرد. پس از اينكه نظام كاتوليكمذهب نگودين ديم در سال 1963 افراشتن
پرچم بودايي را هنگام جشن بودايي وساك ممنوع اعلام كرد، اعتراضات به اين
اقدام به كشته شدن 9 تن از معترضان غيرنظامي به دست نظاميان حكومتي
انجاميد. اين تحولات كه به بحران بودايي معروف است، سرانجام به جنبش بزرگ
مردمي و يك كودتاي نظامي توسط ارتش جمهوري ويتنام در سال 1963 انجاميد كه
به كشتهشدن نگو دين ديم و برادرش «نگودين نهو» در سال 1963 منجر شد.
«نگودين كان» كه خود او نيز با مشت آهنين بر ويتنام مركزي حكومت ميكرد،
به كنسولگري ايالات متحده در شهر محل زندگياش «هو» پناه برد. او با
همراهي هواپيماهاي امريكايي به سايگون منتقل و در آنجا به شوراي نظامي
دولتي تحويل داده شد و متعاقبا محكوم به مرگ و با گيوتين اعدام شد. در
توضيح تسليم او به مقامات محلي، «هنري كابوت لاج» سفير وقت امريكا گفت:
«اگر كان به سفارت امريكا در سايگون پناهنده شده بود، من به او پناه
ميدادم. همانگونه كه در رژيم «ديم» به راهبههاي بودايي پناه دادم. اما
كان به كنسولگري امريكا در«هو» رفت و كنسولگريها هيچ حقي براي اعطاي
پناهندگي ندارند. حكومت او را از ما گرفت و اين كاملا حق آنها بود.»
طرفداران سالوادور آلنده: پس از كودتاي نظامي شيلي در 11 سپتامبر 1973،
هزاران نفر از هواداران «سالوادور آلنده» و اعضاي دولت او از بيم جان به
سفارتخانهها پناه بردند. براي سامان بخشيدن به اين وضعيت فوقالعاده،
كميتهيي ملي زير نظر «كميسارياي عالي پناهندگان سازمان ملل» تشكيل شد كه
به صدور«اماننامه عبور» براي پناهندگان پرداخت و موجبات خروج بسياري از
آنها را از كشور فراهم كرد.
ديت پرن: روزنامهنگار و عكاس اهل كامبوج كه به دليل تصرف پنوم پن، پايتخت
كشور توسط خمرهاي سرخ، در 17 آوريل 1975 به سفارت فرانسه در اين شهر پناه
برد و در همان ماه توسط آنها دستگير شد و چهار سال تمام مجبور به انجام كار
اجباري در اردوگاههاي خمرها شد.
آدولف تالبرت: در 14 جولاي 1980 سربازان دولت ليبريا با زور وارد سفارت
فرانسه در مونرويا شده و آدولف تالبرت، پسر رييسجمهور مخلوع را كه از 15
آوريل در سفارت پناه گرفته بود، دستگير كردند. روز بعد سفير فرانسه يادداشت
اعتراضي شديداللحني را به وزير خارجه ليبريا تسليم كرد و در آن، ورود
بدون اجازه سربازان به سفارت را به عنوان تجاوز آشكار به ماموريت
ديپلماتيك و هنجارهاي حقوق بينالملل توصيف كرد.
آنژ پاتاس: رهبر اپوزيسيون جمهوري آفريقاي مركزي كه در اعتراض به آندره
كولينگبا به سفارت فرانسه پناهنده شد از 27 فوريه تا 3 مارس 1982 در آنجا
ماند و پس از مذاكرات به توگو تبعيد شد.
شش فعال ضدآپارتايد: در 13 سپتامبر 1984 شش فعال ضدآپارتايد آفريقاي جنوبي
به كنسولگري انگليس در دوربان وارد شدند و درخواست پناهندگي موقت كردند.
حكومت بريتانيا تصميم گرفت به دلايل بشردوستانه از تحويل دادن آنان به
مقامات محلي خودداري كند. در 6 اكتبر سه نفر از آنها داوطلبانه از
كنسولگري خارج و دستگير شدند. دولت بريتانيا سه تن ديگر را از هرگونه
فعاليت سياسي و مصاحبه در مدت پناهندگي به علت مغايرت با وظايف
كنسولگريها منع كرد. در پاسخ به پرسش پارلمان از دولت بريتانيا مبني بر
اينكه آيا در حقوق بينالملل حقي براي اعطاي پناهندگي در كنسولگريها وجود
دارد يا نه، دولت پاسخ داد اگرچه هيچ درخواست مشخصي براي پناهندگي سياسي
مطرح نبوده است، اما تاييد ميكند كه چنين حقي وجود ندارد.
فانگ ليژي و همسرش: اهل چين و از مخالفان و تظاهراتكنندگان ميدان
تيانآنمن در سال 1989 كه پس از پايان اجباري اين تظاهرات، از 5 ژوئن 1989
تا 25 ژوئن 1990 در سفارت امريكا پناهنده شدند و بعد از مذاكره با پروازي
راهي امريكا شدند.
هو دجيان: او نيز همانند فانگ ليژي و همسرش از مخالفان و تظاهراتكنندگان
ميدان تيانآنمن در سال 1989 بود. او پس از پايان اجباري اين تظاهرات، از
ژوئن 1989 تا آگوست 1989 به سفارت استراليا در پكن پناهنده شد و بعد از
مذاكره از كشور خارج و به تايوان بازگردانده شد.
مانوئل نوريهگا: نيروهاي امريكايي در 20 دسامبر 1989 با هدف دستگيري ژنرال
مانوئل آنتونيو نوريهگا، رهبر پاناما به آن كشور حمله كردند. نوريهگا
به سفارت واتيكان پناهنده شد و از دسامبر 1989 تا سوم ژانويه 1990 در آنجا
ماند و بعد خود را تسليم نيروهاي امريكايي كرد و سپس در ايالات متحده به
خاطر اتهاماتش درباره قاچاق مواد مخدر محاكمه و به 40 سال زندان محكوم شد.
شهروندان آلمان شرقي: در سال 1989 ميلادي، تعدادي از شهروندان آلمان شرقي
ابتدا در بوداپست و سپس در ساير پايتختهاي كشورهاي اروپاي شرقي به
سفارتخانههاي آلمان غربي و كشورهاي ديگر پناه بردند تا اجازه خروج به مقصد
اروپاي غربي را دريافت كنند. افزايش تدريجي اين پناهندگان و مشكلات مربوط
به مديريت اسكان آنها تا آنجا پيش رفت كه سفارتخانهها از ارائه خدمات
بازماندند و اين مساله به تعطيلي كار آنها در پراگ و بوداپست انجاميد.
آلمان غربي اعلام كرد كه به تمامي اتباع آلمان شرقي كه خواهان سفر به
اروپاي غربي هستند، گذرنامه و تابعيت اعطا خواهد كرد. سرانجام پس از توافقي
ميان مجارستان و اتريش كه از نظر آلمان شرقي عدم پايبندي به تعهدات مندرج
در قراردادهاي مسافرت شهروندان تفسير شد، بسياري از پناهندگان از مرز
مجارستان- اتريش گذر كرده و راهي اروپاي غربي شدند. تعداد فراريان از آلمان
شرقي تا ماه اكتبر از مرز 50 هزار نفر گذشت. تداوم روزافزون پناه بردن به
سفارتخانهها و فشار وارده بر كشورها، نهتنها به باز شدن مرزهاي آلمان
شرقي در 9 نوامبر 1989 انجاميد، بلكه دروازه براندنبورگ را نيز باز كرد و
ديوار برلين را هم از ميان برداشت و منجر به اتحاد مجدد آلمان شد. اتفاقات
مشابهي نيز در سال 1990 با پناهنده شدن صدها نفر به سفارتخانهها در
تيرانا، در آلباني رخ داد.
ميشل عون: فرمانده ارتش لبنان كه در جنگ داخلي شكست خورد و به سفارت فرانسه
در بيروت پناهنده شد. او از اكتبر 1990 تا 27 آگوست 1991در آنجا ماند و
بعد راهي پاريس شد.
اريش هونكر: دبيركل حزب سوسياليست متحد آلمان كه به دليل مرگ 192 نفر در
آلمان شرقي كه سعي داشتند جمهوري دموكراتيك آلمان را در اعتراض به تخلف از
قوانين ترك كنند متهم شده بود به سفارت شيلي در مسكو پناهنده شد و از 24
دسامبر 1991 تا اول مارس 1992 در آنجا ماند و سپس توسط دولت يلتسين به
آلمان برگردانده شد.
محمد نجيبالله: رييسجمهور افغانستان. او در جريان جنگ داخلي افغانستان به
مقر سازمان ملل در كابل پناهنده شد و از سال 1992 تا 27 سپتامبر 1996 در
آنجا ماند. در سال 1996 نيروهاي طالبان پس از ورود به كابل، به دفتر سازمان
ملل وارد شده و نجيبالله را به زور خارج كرده و پس از شكنجه به دار
آويختند.
سيلوستر نتيبانتونگانيا: رييسجمهور بروندي كه در كودتاي نظامي در تاريخ 23
جولاي 1996 به سفارت امريكا پناهنده شد و تا ژوئن 1997 در آنجا ماند و پس
از مذاكرات از آنجا خارج شد.
عبدالله اوجالان: شورشي كرد در ژانويه 1999 در كنيا به سفارت يونان پناهنده
شد و تا 15 فوريه 1999 در آنجا ماند. او در مسيرش به فرودگاه دستگير شد و
پس از محاكمه به زندان تركيه رفت.
جوآئو برناردو ويرا: رييسجمهور گينه بيسائو كه در جنگ داخلي اين كشور به سفارت پرتغال پناهنده شد.
از مه 1999 تا ژوئن 1999 در آنجا ماند و سپس راهي پرتغال شد.
آلاسان اواتارا: نامزد رياستجمهوري در ساحل عاج كه در نخستين جنگ داخلي
ساحل عاج در روز 19 سپتامبر 2002 به سفارت فرانسه در آبيجان پناهنده و تا
نوامبر 2002 در آنجا ماند. سپس به گابون و از آنجا به فرانسه رفت.
مورگان تسوانگيراي: نامزد رياستجمهوري زيمبابــوه. در خشـــونتهاي
انتخابــات رياستجمهوري سال 2008 در حراره، در 26 ژوئن 2008 به سفارت هلند
پناهنده شد و تا آخر سال در آنجا ماند. پس از انتخاب شدن به عنوان
نخستوزير زيمبابوه آنجا را ترك كرد.
انور ابراهيم: رهبر اپوزيسيون مالزي به دليل تهديد به مرگ و اتهام
همجنسگرايي و انحراف جنسي، به سفارت تركيه در كوالالامپور پناهنده شد و از
29 ژوئن 2008 تا 30 ژوئن 2008 در آنجا ماند.
مل زلايا: رييسجمهور بركنار شده هندوراس كه تحت پيگرد بود و در 21 سپتامبر
2009 به سفارت برزيل پناهنده شد و تا ژانويه 2010 در آنجا ماند تا اينكه
توانست به جمهوري دومينيكن برود.
وانگ لي جون: رييس پليس سابق چونگ كينگ كه در پي اختلاف با رييس حزب
كمونيست، در 6 فوريه به سفارت امريكا پناهنده شد و اسنادي عليه اين رهبر
حزب را تحويل داد و سپس روز بعد توسط مقامات دولت مركزي دستگير شد.
آمادو توماني توره: رييسجمهور بركنارشده مالي كه پس از كودتا به سفارت
سنگال در پايتخت كشورش يعني باماكو پناه برد و از 18 آوريل تا آگوست 2012
در آنجا ماند و سپس به سنگال گريخت.
چن گوانگ چن: فعال نابيناي حقوق مدني و از مخالفان دولت چين كه پس از فرار
از حبس خانگي به سفارت امريكا در پكن پناه برد. از 26 آوريل تا دوم مه 2012
در آنجا ماند و به دلايل نامشخصي به بيمارستان و سپس با خانوادهاش به
امريكا رفت. چن گوانگ چن، فعال ناراضي چيني كه 40 ساله است، پس از افشاي
سوءاستفاده از سياست تكفرزندي چين، به مدت بيش از چهار سال در حبس بود و
پس از سپري كردن اين مدت از سپتامبر سال 2010 ميلادي در حبس خانگي به سر
ميبرد.