وال استریت ژورنال نوشت: رسانههای دولتی سعودی لحن ضد اسرائیلی به خود گرفتهاند که نشاندهنده کاهش چشمگیر احتمالات برای عادیسازی روابط دیپلماتیک است.
به گزارش انتخاب، رسانههای دولتی سعودی در حال اتخاذ لحن فزایندهای ضد اسرائیل هستند که نشانهای از کاهش چشمگیر احتمالات برای عادیسازی دیپلماتیک بین این دو قدرت خاورمیانه است.
برای مثال، مقالهای در ماه ژانویه در روزنامه «الریاض» اسرائیل را به بیاعتنایی به قوانین بینالمللی و حاکمیت ملی کشورهای دیگر متهم کرده است.
در این مقاله آمده است: "هر جا که اسرائیل حضور داشته باشد، خرابی و ویرانی به همراه خواهد داشت."
روحانیون سعودی نیز این پیام را تقویت کردهاند. شیخ صالح بن حمید، امام مسجد الحرام در مکه، در سخنرانی ماه دسامبر خود گفت: "ای خدا، با یهودیانی که سرزمینها را غصب و اشغال کردهاند، برخورد کن، زیرا آنان نمیتوانند از قدرت تو بگریزند."
این تغییر لحن در درجه اول بهدلیل دشمنی فزاینده سعودی با امارات متحده عربی است، رقیب سعودی برای رهبری اقتصادی در منطقه که در درگیریهای مختلف خاورمیانه طرفهای مخالف سعودی را حمایت کرده است.
امارات همچنین مهمترین امضاکننده «توافقات ابراهیم» است، که توافقنامههای عادیسازی روابط میان اسرائیل و کشورهای مسلماننشین تحت حمایت ایالات متحده است. کمپین رسانهای سعودی بهویژه علیه این روابط متمرکز شده و بهراحتی از این روابط بهعنوان هدفی برای شکلدهی به افکار عمومی استفاده میشود، به گفته مقامات سعودی.
احمد بن عثمان آل تویجری، ستوننویس سعودی، در مقالهای آنلاین در ماه گذشته در نشریه سعودی «الجزیره» نوشت: "فریبکارانی که از ابوظبی برخاستهاند، باور دارند که کوتاهترین مسیر برای انتقام از کینهها و درمان حس حقارت نسبت به پادشاهی، این است که خود را در آغوش صهیونیسم بیندازند و بپذیرند که امارات به اسب تروا اسرائیل در جهان عرب تبدیل شود."
سعودیها این ایده را رد کردهاند که این پوشش خبری تحت هماهنگی دولت است، اما آنها بهطور فزایندهای این لحن را مشاهده کردهاند و آن را نشانهای از افزایش خشم عمومی نسبت به اسرائیل میدانند که فشارهایی را برای دولت ایجاد میکند تا از روند عادیسازی روابط جلوگیری کند.
رئیسجمهور امارات شیخ محمد بن زاید آل نهیان (در تصویر) و ولیعهد سعودی محمد بن سلمان.
این تغییر لحن رسانهای سعودیها که بهدنبال گسترش روابط دیپلماتیک با اسرائیل بود، با جنگ غزه و تلفات سنگین ناشی از آن که نگرشها را نسبت به اسرائیل سختتر کرده است، تغییر کرده است.
مقامات سعودی و اسرائیلی میگویند که با وجود اینکه سعودیها همچنان خود را برای عادیسازی روابط آماده میدانند، این روند اکنون با چالشهای جدیتری روبهرو شده است.
سعودیها قبل از این انتقادات سختگیرانهای علیه اسرائیل داشتهاند، از جمله زمانی که ولیعهد سعودی در نوامبر ۲۰۲۴ اقدامات اسرائیل در غزه را «نسلکشی» خواند.
اما کمپین رسانهای کنونی در تضاد با سالها تلاش سعودیها برای بهبود تصویر اسرائیل در این کشور و آمادهسازی مردم سعودی برای احتمال برقراری روابط رسمی با اسرائیل قرار دارد.
پیش از این، رسانههای سعودی نسبت به تصمیمات سایر کشورهای خلیج فارس برای عادیسازی روابط با اسرائیل بیطرف بودند. برخلاف شبکه الجزیره قطر، رسانههای سعودی همچنین بهشدت حماس را بهدلیل نقشش در شعلهور کردن و استمرار جنگ غزه مورد انتقاد قرار دادهاند.
این لحن جدید مشکلات سیاسی برای پادشاهی در ایالات متحده ایجاد کرده است. سازمان ضد افترا (ADL) نگرانی خود را از افزایش تعداد صداهای برجسته سعودی که بهطور مکرر و شدید به یهودیان، اسرائیل و توافقات ابراهیم حمله میکنند، اعلام کرده است.
دانیل شیپرو، معاون پیشین وزیر دفاع ایالات متحده در امور خاورمیانه، در این باره گفت: "این سوال پیش میآید که آیا محمد بن سلمان (MBS) به مسیر میانهرویی که ترامپ و بایدن در آن سرمایهگذاری کردهاند، متعهد است؟ اگر او آماده است تا بهطور چشمگیر برای مقابله با رقیب خود تغییر جهت دهد، شاید او به اندازهای که ما فکر میکردیم به ائتلافی منطقهای از میانهروها متعهد نباشد."
سفارت سعودی در ایالات متحده گفته است که این کشور آنتیسمیتیسم را رد کرده و همچنان به عادیسازی روابط با اسرائیل بهشرط وجود مسیری به سوی تشکیل دولت فلسطین، تمایل دارد. وزیر دفاع سعودی خالد بن سلمان به واشنگتن سفر کرده و در روز جمعه با گروههای یهودی دیدار کرده و اعلام کرده است که کشورش به ادغام منطقهای متعهد است.
مارک دوبوویتز، مدیر اجرایی بنیاد دفاع از دموکراسیها (FDD) در واشنگتن، که هفته گذشته با مقامات ارشد سعودی دیدار کرد، در این باره گفت: "سعودیها فهمیدند که اختلاف با امارات وارد مسیر ضد اسرائیلی با شدت فزایندهای شده است و این مسئله مشکلات جدی برای آنها در واشنگتن ایجاد میکند."
دوبوویتز اضافه کرد که وزیر دفاع سعودی و سایر مقامات متعهد شدهاند تا هر چه در توان دارند برای کاهش تنشها انجام دهند.
ولیعهد سعودی همچنان به پیشبرد تلاشهای خود برای مدرنسازی کشور و تغییر تصویر آن از یک کشور محافظهکار شدید ادامه میدهد، بهعنوان مثال اخیراً محدودیت فروش مشروبات الکلی را لغو کرده است.
نتانیاهو به تحولات سعودی واکنش نشان میدهد
نخستوزیر اسرائیل بنیامین نتانیاهو در پاسخ به سوالات خبرنگاران در کنفرانسی خبری گفته است که اسرائیل بهطور مستمر تحولات سعودی را رصد میکند.
او افزود: "ما از هر کسی که خواهان عادیسازی یا صلح با ما باشد، انتظار داریم که در تلاشهای مرتبط با نیروها یا ایدئولوژیهایی که مخالف صلح هستند، مشارکت نداشته باشد."
وی اضافه کرد که همچنان تمایل به عادیسازی روابط با سعودیها دارد بهشرطی که سعودیها بهدنبال عادیسازی روابط با یک اسرائیل قوی و امن باشند.
وزارت امور خارجه امارات از اظهارنظر در مورد کمپین رسانهای سعودی خودداری کرده است.
سعودیها همچنان در حال بررسی روابط با اسرائیل هستند
عادیسازی روابط رسمی با اسرائیل همواره در کانون تلاشهای ایالات متحده و اسرائیل برای شکلدهی به سیاستهای خاورمیانه قرار داشت. اما محاسبات سعودیها پس از جنگ غزه تغییر کرده است.
در این جنگ، که تلفات سنگینی به دنبال داشت، سعودیها شرایط خود را سختتر کرده و تاکید بیشتری بر لزوم ایجاد یک مسیر بهسوی تشکیل دولت فلسطین از طرف اسرائیل دارند، چیزی که بیشتر اسرائیلیها پس از حملات مرگبار حماس در ۷ اکتبر ۲۰۲۳ که باعث آغاز جنگ غزه شد، با آن مخالف هستند.
یویل گوزانسکی، پژوهشگر ارشد در «مؤسسه مطالعات امنیت ملی اسرائیل»، در اینباره گفت: "در حال حاضر، اسرائیل عادیسازی روابط را کنار گذاشته است، زیرا حاضر به پرداخت هزینههایی که سعودیها خواستهاند، نیست."
رقابت سعودی و امارات به اوج خود رسیده است
سعودی و امارات علیرغم منافع مشترک، در رقابتهای اقتصادی و رهبری منطقهای درگیر بودهاند. اخیراً این اختلافات شدت یافته است، بهویژه در جنگ یمن، که برای سعودی حساسیت ویژهای دارد زیرا این کشور با امارات در این جنگ درگیریهای مستقیم داشته است.
حسین ابیش، پژوهشگر ارشد در «مؤسسه کشورهای خلیجفارس»، در اینباره گفت: "بدون شک، آشتی میان ریاض و ابوظبی پیش از عادیسازی روابط میان اسرائیل و سعودیها صورت خواهد گرفت."
