همشهری آنلاین: یک سازه مکانیکی شگفتانگیز ساختهشده از لگو، حالا میتواند زمان را نهفقط در مقیاس ثانیه و ساعت، بلکه تا «سال کهکشانی» ردیابی کند.
لگو سالهاست که از قالب یک اسباببازی کودکانه فراتر رفته، اما پروژهای که بهتازگی دوباره در شبکههای اجتماعی خبرساز شده، نمونهای کمنظیر از این تحول است.
به گزارش نیواطلس، کانال یوتیوب آلمانی Brick Technology ساعتی کاملا مکانیکی ساخته که قادر است گذر زمان را از یک ثانیه تا میلیاردها سال، آن هم با قطعات لگو، نمایش دهد.
این ساعت لگویی میتواند واحدهای زمانی متنوع، از ثانیه، دقیقه و روز گرفته تا ماه، طول عمر انسان و حتی «سال کهکشانی» را نمایش دهد. سال کهکشانی یا کیهانی، مدتزمانی است که خورشید و منظومه شمسی برای یک دور کامل به دور مرکز کهکشان راه شیری نیاز دارند؛ عددی در حدود ۲۲۵ تا ۲۵۰ میلیون سال زمینی. اخترشناسان معتقدند جهان تاکنون حدود ۶۱ سال کهکشانی عمر کرده و منظومه شمسی نیز در میانه بیستویکمین گردش خود قرار دارد.
نکته خیرهکننده این سازه، نمایش عددی زمان تا مقیاس یک میلیارد سال است؛ بازهای که در آن قاره پانگهآ شکل گرفت و از هم پاشید، موجودات تکسلولی جای خود را به حیات پیچیده دادند و دایناسورها در کمتر از یکپنجم این زمان ظهور و انقراض را تجربه کردند. حتی شکلگیری گرند کنیون، در مقیاس این ساعت، تنها کسری ناچیز از یک «تیک» محسوب میشود.
از نظر فنی، این ساعت عملکردی شبیه ساعتهای ایستاده کلاسیک دارد. پاندولی وزنهای، با مکانیزم ضامندار، هر ثانیه یک ضرب میزند. وزنهای که بهتدریج پایین میآید، بهصورت خودکار و بدون اختلال در حرکت پاندول، توسط موتور الکتریکی دوباره بالا کشیده میشود. انرژی سیستم نیز از طریق پنل خورشیدی تأمین میشود که همزمان مسیر حرکت خورشید را دنبال میکند؛ راهکاری هوشمندانه که ساعت را از نظر تئوری، به سامانهای خودکفا تبدیل میکند.
سازنده این پروژه تأکید دارد که هرچند محاسبات کاملا دقیق هستند، اما پرسش اصلی دوام سختافزار در چنین بازههای زمانی عظیمی است؛ هرچند ماهیت لگویی قطعات، جایگزینی آنها را ساده میکند. در کنار این ساعت، سازه دیگری از کانال Akiyuki Brick نیز معرفی شده که با مکانیزمی متفاوت، زمان را به شکلی هنری و لوکس نمایش میدهد.
این پروژهها یادآور این نکته هستند که لگو، اگرچه در ظاهر یک اسباببازی است، اما با ذهنیتی خلاقانه میتواند به ابزاری برای فهم عمیقتر زمان، علم و حتی جایگاه انسان در جهان تبدیل شود.
دانشمندان میگویند با نگاه به مقطع نخستین شکلگیری کیهان دریافتهاند که اجرام آسمانی در مقایسه با زمان کنونی به گونهای «آهستهتر» حرکت میکردهاند. اخترشناسان با مشاهدات علمی جدید خود توانستهاند پس از حدود یک قرن بر گفتههای آلبرت انیشتین مهر تایید بزنند. انیشتین در نظریه نسبیت عام خود پیشبینی کرده بود که جهان در گذشته بسیار کندتر از حال حاضر حرکت میکرده است. با توجه به وسعت جهان، در علم اخترشناسی مطالعه روزهای اولیه شکلگیری جهان همچون نگاه کردن به گذشته است. نور ضعیف قدیمیترین کهکشانها که با طی مسافتی بالغ بر میلیاردها سال نوری به زمین رسیده، برای دانشمندان به مثابه نشانهای دست اول از گذشته محسوب میشود. یافتن این نور و نگاه کردن به جهان باستانی که در ۱۳.۸ میلیارد سال پیش شکل گرفت با این حال کار بسیار دشواری به شمار میرود.
