بازار میلگرد ایران در هفتهها و ماههای اخیر وارد مرحلهای شده است که میتوان آن را یکی از پیچیدهترین و پرریسکترین مقاطع تاریخی این بازار دانست. مجموعهای از عوامل اقتصادی، سیاسی و روانی بهصورت همزمان بر روند قیمتها اثر گذاشتهاند و همین موضوع باعث شده پیشبینی بازار، بیش از هر زمان دیگری به سناریوها و احتمالات و نه به روندهای قطعی وابسته باشد.
در شرایطی که نوسانات شدید نرخ ارز، سایه تنشهای ژئوپلیتیکی، رکود ساختوساز و خروج نقدینگی از بازار آهن همزمان رخ دادهاند، میلگرد دیگر صرفاً یک کالای مصرفی ساختمانی نیست، بلکه به شاخصی از سطح ریسک و انتظارات تورمی در بازار آهن تبدیل شده است.
این گزارش برگرفته از سایت https://www.fooladiranian.com/ برای گروههای زیر بیشترین کاربرد را دارد:
در ماههای پایانی سال، بازار ارز با جهشی کمسابقه مواجه شده است. نرخ دلار آزاد در این بازه زمانی، حدود ۴۵ درصد رشد را تجربه کرده و وارد محدوده ۱۶۰ هزار تومان شده است. این افزایش، بیش از آنکه ناشی از بهبود متغیرهای بنیادین اقتصاد باشد، ریشه در رشد انتظارات تورمی، افزایش نااطمینانی سیاسی و نگرانی فعالان اقتصادی از آینده دارد.
بازار میلگرد نیز با فاصلهای کوتاه به این تحولات واکنش نشان داده و طی همین دوره قیمت هر شاخه میلگرد 16 و 14 افزایش قیمتی نزدیک به ۴۰ درصد را ثبت کرده است. این همجهتی نشان میدهد که قیمت میلگرد در مقطع فعلی، بیش از آنکه از سمت تقاضای واقعی تغذیه شود، تابعی از رفتار هیجانی بازار ارز و افزایش هزینههای جایگزینی است.
در چنین فضایی، هر نوسان در نرخ دلار، بهسرعت به بازار آهن منتقل میشود و باعث تشدید بیثباتی قیمتی میگردد.
افزایش ریسکهای ژئوپلیتیکی و نگرانی از بروز درگیریهای گستردهتر، یکی از مهمترین متغیرهای اثرگذار بر رفتار فعالان بازار میلگرد است. سایه جنگ، پیشبینیپذیری را از بازار گرفته و تصمیمگیری را برای خریداران و فروشندگان دشوار کرده است.
در این شرایط، خریداران مصرفی واقعی، بهویژه سازندگان و پیمانکاران، با احتیاط بیشتری وارد بازار میشوند یا خریدهای خود را به حداقل میرسانند. در مقابل، بخشی از معاملات بازار ماهیتی سرمایهای پیدا کرده و با هدف حفظ ارزش دارایی انجام میشود.
این تغییر رفتار، باعث شده بازار میلگرد بیش از گذشته به اخبار سیاسی و فضای روانی واکنش نشان دهد و نوسانات مقطعی و بعضاً غیرمنطقی افزایش یابد.
در کنار عوامل سیاسی و ارزی، رکود عمیق در بخش ساختوساز یکی از ضعفهای بنیادین بازار میلگرد محسوب میشود. کاهش قدرت خرید، افزایش هزینههای ساخت، نبود تسهیلات مؤثر و کاهش سرمایهگذاری در بخش مسکن، باعث افت محسوس تقاضای مصرفی شده است.
بسیاری از پروژههای ساختمانی یا متوقف شدهاند یا با حداقل ظرفیت ادامه مییابند. این وضعیت موجب شده رشد قیمت میلگرد، از پشتوانه تقاضای واقعی برخوردار نباشد و بازار در معرض اصلاحهای ناگهانی قرار گیرد.
در فضای پرریسک فعلی، بخش قابلتوجهی از سرمایهها به سمت بازارهای امنتر مانند دلار و طلا حرکت کردهاند. این خروج نقدینگی، باعث کاهش عمق بازار آهن شده است؛ بهطوریکه حجم معاملات واقعی کاهش یافته و بازار با سرمایههای محدودتری حرکت میکند.
در بازاری با عمق کم، حتی ورود یا خروج مقطعی نقدینگی میتواند نوسانات قیمتی شدیدی ایجاد کند. این موضوع، ریسک معاملات میلگرد را افزایش داده و تحلیلپذیری بازار را کاهش میدهد.
با توجه به شرایط موجود، آینده بازار میلگرد را میتوان در قالب دو سناریوی اصلی بررسی کرد:
در صورت تشدید درگیریها یا وقوع جنگ، ریسک سیستماتیک اقتصاد افزایش خواهد یافت. در این حالت، احتمال رشد مجدد نرخ ارز وجود دارد و میلگرد نیز بهصورت اسمی با افزایش قیمت مواجه میشود. بااینحال، این رشد قیمتی با افت شدید تقاضای مصرفی همراه خواهد بود و بازار وارد فاز رکود تورمی عمیقتری میشود.
در صورت کاهش تنشها و حذف ریسک جنگ، احتمال تخلیه بخشی از هیجانات ارزی وجود دارد. در این شرایط، بازار میلگرد میتواند وارد فاز ثبات نسبی یا اصلاح ملایم شود. با وجود تداوم رکود ساختوساز، این سناریو میتواند زمینهساز بازگشت تدریجی معاملات واقعی در نیمه اول سال ۱۴۰۵ باشد.
|
بازه زمانی |
سناریو |
وضعیت نرخ دلار |
رفتار تقاضا |
وضعیت قیمت میلگرد |
عمق بازار |
جمعبندی تحلیلی |
|
تا پایان ۱۴۰۴ |
تشدید تنش یا جنگ |
جهشهای مقطعی |
افت شدید مصرف واقعی |
افزایش اسمی همراه با رکود |
بسیار کم |
ورود بازار به رکود تورمی عمیق |
|
تا پایان ۱۴۰۴ |
کنترل تنشها |
نوسان کنترلشده |
ضعیف اما پایدار |
ثبات نسبی |
متوسط |
بازار قابل تحلیلتر اما بدون رونق |
|
نیمه اول ۱۴۰۵ |
تداوم ریسک بالا |
بیثبات |
حداقلی |
نوسانی و پرریسک |
کم |
بازار شکننده و غیرقابل اتکا |
|
نیمه اول ۱۴۰۵ |
کاهش پایدار تنشها |
ثبات نسبی |
بازگشت تدریجی تقاضای مصرفی |
متعادل |
متوسط |
شروع بازسازی آرام بازار آهن |
بازار میلگرد ایران در مقطع فعلی، بیش از هر زمان دیگری تحتتأثیر متغیرهای بیرونی، فضای روانی و ریسکهای سیاسی قرار دارد. رشد اخیر قیمتها، اگرچه چشمگیر بوده، اما از پشتوانه تقاضای واقعی برخوردار نیست. تا زمانی که رکود ساختوساز، نااطمینانی سیاسی و بیثباتی ارزی ادامه داشته باشد، بازار میلگرد نیز در وضعیتی شکننده و کمعمق باقی خواهد ماند؛ بازاری که بیش از تحلیلهای کلاسیک، به اخبار و انتظارات واکنش نشان میدهد؛ بنابراین هرگونه پیشبینی، مشروط به ثبات نسبی متغیرهای کلان اقتصادی است.
