ماه اسفند برای کشاورزان فقط پایان یک تقویم نیست؛ بلکه نقطه اتصال بین تجربه یک سال گذشته و امید به محصول سال آینده است. در این ماه، زمین هنوز آرام است، اما ذهن کشاورز باید فعالتر از همیشه باشد. تصمیمهایی که در اسفند گرفته میشوند، اغلب سرنوشت کشت بهاره و حتی تابستانه را تعیین میکنند؛ تصمیمهایی که اگر درست باشند، مسیر تولید را هموار میکنند و اگر اشتباه باشند، هزینههای سنگینی در طول سال تحمیل خواهند کرد.
برخلاف تصور رایج، کشاورزی موفق از زمان کاشت شروع نمیشود، بلکه از برنامهریزی پیش از کاشت آغاز میشود. اسفند دقیقاً همان بازهای است که کشاورز فرصت دارد بدون فشار زمانی، بدون شلوغی بازار نهادهها و بدون تنشهای فصل کشت، تصمیمهای کلیدی خود را بگیرد. در این مقاله، به پنج تصمیم مهم و سرنوشتساز میپردازیم که هر کشاورز باید در اسفند با دقت درباره آنها فکر کند؛ تصمیمهایی که از خرید بذر آغاز میشوند و به انتخاب درست کود کشاورزی میرسند.
اولین اشتباه بسیاری از کشاورزان این است که اسفند را با خرید بذر شروع میکنند، نه با فکر کردن به استراتژی کشت. در حالی که خرید بذر باید نتیجه یک تصمیم باشد، نه نقطه شروع آن. هر منطقه، هر زمین و حتی هر سال زراعی شرایط خاص خود را دارد و تکرار نسخه سال قبل، لزوماً نسخه موفق سال آینده نیست.
در این مرحله، کشاورز باید بهصورت واقعبینانه به چند سؤال اساسی پاسخ دهد:
پاسخ به این سؤالات، جهتگیری کشت را مشخص میکند. تنها بعد از این مرحله است که خرید بذر معنا پیدا میکند. بذری که بدون توجه به این عوامل انتخاب شود، حتی اگر از بهترین برند باشد، نمیتواند نتیجه مطلوبی ایجاد کند.
یکی از تصمیمهای اشتباه اما رایج در اسفند، تمرکز بیش از حد بر قیمت بذر است. بسیاری از کشاورزان تصور میکنند کاهش هزینه خرید بذر، به معنای مدیریت بهتر هزینههاست؛ در حالی که بذر نامناسب، یکی از پرهزینهترین انتخابهای ممکن است.
بذری که کیفیت پایینتری دارد، معمولاً باعث:
در مورد خرید بذر گل، این موضوع حتی حساستر است. در کشت گلهای زینتی، یکنواختی رشد، زمانبندی گلدهی و کیفیت ظاهری محصول اهمیت اقتصادی بالایی دارد. یک بذر نامناسب میتواند کل چرخه تولید را مختل کند و محصول را از بازار رقابتی خارج سازد.
تصمیم درست در اسفند این است که کشاورز بین «قیمت پایین» و «هزینه نهایی تولید» تفاوت قائل شود. بذری که گرانتر است اما عملکرد بهتری دارد، در نهایت هزینه کمتری به مزرعه تحمیل میکند.
یکی از مهمترین تصمیمهایی که اغلب نادیده گرفته میشود، هماهنگی بین بذر و تغذیه است. بسیاری از کشاورزان ابتدا اقدام به خرید بذر میکنند و سپس، بهصورت جداگانه به فکر تهیه کود میافتند. این در حالی است که نوع بذر، تعیینکننده بخش بزرگی از نیاز تغذیهای گیاه است.
برخی ارقام بذر:
در چنین شرایطی، انتخاب درست کود کشاورزی باید همزمان با خرید بذر انجام شود. این هماهنگی باعث میشود:
کشاورزی که در اسفند به این هماهنگی فکر میکند، در طول فصل رشد کمتر دچار تصمیمهای عجولانه و پرهزینه خواهد شد.
یکی از خطاهای رایج این است که کود کشاورزی فقط بهعنوان منبع تغذیه گیاه دیده میشود. در حالی که کود، نقش بسیار مهمی در مدیریت خاک دارد. خاکی که سالها کشت شده، معمولاً دچار کاهش مواد آلی، افت فعالیت زیستی و در برخی مناطق، افزایش شوری میشود.
اگر در اسفند به این موضوع توجه نشود، در فصل رشد:
تصمیم درست در اسفند این است که کشاورز، انتخاب کود کشاورزی را بر اساس وضعیت واقعی خاک انجام دهد، نه صرفاً بر اساس عادت یا تجربه سالهای قبل. کودهایی که به بهبود ساختار خاک کمک میکنند، میتوانند نقش مهمی در پایداری تولید داشته باشند.
اسفند آخرین ماهی است که کشاورز میتواند با آرامش و دقت، نهادههای موردنیاز خود را تهیه کند. با نزدیک شدن به بهار، تقاضا برای بذر و کود افزایش مییابد و این موضوع معمولاً با نوسان قیمت، محدود شدن گزینهها و کاهش قدرت انتخاب همراه است.
کشاورزانی که خرید بذر و کود کشاورزی را به روزهای آخر موکول میکنند، اغلب:
در مقابل، خرید برنامهریزیشده در اسفند این امکان را میدهد که:
شاید این سؤال مطرح شود که چرا اینهمه تأکید روی اسفند وجود دارد. پاسخ ساده است: چون اسفند تنها زمانی است که کشاورز هنوز فرصت اصلاح مسیر را دارد. بعد از شروع فصل کشت، بسیاری از تصمیمها دیگر قابل تغییر نیستند یا تغییر آنها هزینه بالایی دارد.
تصمیمهای درست در اسفند میتوانند:
اگر بخواهیم یک جمعبندی شفاف داشته باشیم، اسفند زمانی برای خرید عجولانه نیست؛ بلکه ماه تصمیمسازی آگاهانه است. از خرید بذر و خرید بذر گل گرفته تا انتخاب درست کود کشاورزی، همه این تصمیمها به هم مرتبط هستند و باید در یک چارچوب مشخص دیده شوند. کشاورزی که اسفند را جدی میگیرد، در بهار کمتر غافلگیر میشود و در زمان برداشت، نتیجه برنامهریزی خود را میبیند. در نهایت، موفقیت در کشاورزی بیش از آنکه به شانس وابسته باشد، به کیفیت تصمیمهایی بستگی دارد که در زمان درست گرفته میشوند.
