رافائل گروسی رئیس آژانس بینالمللی انرژی اتمی در گفت و گو با روزنامه فرانسوی LCI، درباره یک «لحظه کلیدی» در پرونده هسته ای ایران صحبت میکند و میگوید که «گفتوگویی که واقعاً در حال شکلگیری است، آغاز شده است».
به گزارش سرویس بین الملل «انتخاب»، به گفته او، «فوریت دارد که به توافق برسیم تا از اقدامات نظامی جدید جلوگیری شود»، در حالی که پس از بمبارانهای ژوئن ۲۰۲۵، «اکثر تجهیزات [هستهای] که ایران جمعآوری کرده بود، همچنان همانجاست که بود».
متن این مصاحبه به شرح زیر است:
میگویید در ساعات بسیار حساسی زندگی میکنیم، جایی که همه چیز میتواند به سوی صلح یا جنگ پیش برود. شما شاهد چرخه جدید مذاکرات با ایرانیان و آمریکاییها در سوئیس بودید، اوضاع چگونه بود؟
این یک لحظه کلیدی در این تاریخ طولانی است که با موفقیتها و شکستها همراه بوده است. و این لحظه کلیدی در بنبست طولانی است که واضحاً با درگیریها مشخص شده، مانند «جنگ دوازده روزه» در ژوئن سال گذشته. و اکنون این امکان وجود دارد که گفتوگویی واقعاً آغاز شود و برای اولین بار شکل بگیرد. اینکه خودم توسط طرفین دعوت شدم، نشانهای مثبت است زیرا اکنون درباره امور ملموس و آنچه باید انجام شود صحبت میکنیم.
آمریکاییها و ایرانیها چگونه با یکدیگر صحبت میکنند؟
من معتقدم گفتوگو روان است. حتی اگر این افراد از فرهنگها و نهادهای مختلف باشند، اما همه انسانهای باهوشی هستند. بنابراین میتوانند به عمق مسائل برسند. فراموش نکنیم که با وجود ابعاد فنی و اصطلاحات تخصصی، مسئله امنیت و دفاع هم مطرح است. در این سطوح، درک روشنی از هر دو طرف وجود دارد.
فوریت دارد که به توافق برسیم تا از اقدامات نظامی جدید در منطقه جلوگیری شود.
شما بالاترین مقام در زمینه کنترل هستهای هستید. در شرایط فعلی، آیا هنوز اورانیوم غنیشدهای در ایران باقی است که در صورت تمایل، میتواند برای ساخت بمب استفاده شود؟
بله، اکثر تجهیزاتی که ایران تا ژوئن سال گذشته جمعآوری کرده بود، با وجود بمبارانها و حملات، همچنان همانجاست و در بیشترین مقدارش، همانجا که هنگام حملات بوده، قرار دارد. بنابراین بخشی از آن شاید دسترسی کمتری داشته باشد، اما تجهیزات همچنان وجود دارند. بنابراین از دیدگاه عدم اشاعه، تجهیزات همچنان موجودند. به همین دلیل است که اهمیت و فوریت زیادی دارد تا به توافق برسیم و از اقدامات نظامی جدید در منطقه جلوگیری کنیم.
چگونه؟ توضیح میدهید که بخشی از تجهیزات پس از بمبارانها باقی ماندهاند؟
ما دقیقاً میدانیم تجهیزات کجا ذخیره شده بودند. اگر از زمان جنگ به تأسیسات دسترسی نداشتیم، ارزیابی نسبتاً دقیقی از خسارات انجام دادیم و میدانیم تجهیزات آنجا بوده و محافظت شدهاند. بنابراین، اکثر آنها همچنان وجود دارند.
از نظر نیت، چند ماه پیش گفتید شواهدی از برنامه فعال و سیستماتیک برای ساخت سلاح هستهای نیافتهاید. آیا اکنون سیگنال جدیدی در این زمینه وجود دارد؟
خیر، اگر هنگام حملات چنین برنامهای وجود نداشت، اکنون هم تغییر نکرده است. چیزی که ممکن است تغییر کند، نیتهاست. اما من چنین فرضی را نمیبینم. برعکس، در حال حاضر ارادهای از هر دو طرف برای رسیدن به توافق وجود دارد. اما توافق بسیار پیچیده است. بنابراین باید این نیتها را به شکلی فنی و قابل اعتماد تبدیل کنیم. هنوز اختلافاتی وجود دارد یا توافقی حاصل نشده، اما دقیقاً در همین فرایندها هستیم.
در ژنو، دو قدم به جلو برداشتیم، اما هنوز تلاش بیشتری لازم است.
اگر جنگ آغاز شود، آیا هستهای ایران اکنون در دسترس بمبارانهای آمریکا است؟
همه چیز در دسترس بمبارانهای آمریکاست و ما این را دیدیم. به همین دلیل باید از تکرار آن جلوگیری کنیم، زیرا ممکن است بار دیگر خشونتی بسیار بیشتر، پیامدهای شدیدتر و شاید مشارکت کشورهای ثالث رخ دهد. بنابراین باید همه تلاشها انجام شود تا این وضعیت پیش نیاید. من معتقدم که در روزهای دوشنبه و سهشنبه در ژنو، دو قدم به جلو برداشته شد، اما هنوز کار بیشتری لازم است. مشکل این است که وقت زیادی نداریم.
شما منطقه را خوب میشناسید و دیپلماتی باتجربه هستید. اگر فردا اسرائیل و آمریکا به ایران حمله کنند، آیا نگران شعلهور شدن خاورمیانه هستید؟
قطعاً. در طول این گفتوگوها، تمرکز بر جنبه هستهای بود، اما پیش از آن جلسهای بزرگتر برگزار شد که چندین کشور منطقه حضور داشتند. چرا؟ زیرا همه آنها از پیامدهای نظامی، اقتصادی و سیاسی احتمالی در صورت رویارویی جدید آگاهند.
اگر دوباره فعالیتهای نظامی آغاز شود، احتمال دارد که این شعله به سایر کشورها سرایت کند.
میدانید که در گفتوگوی دیروز، میانجیگری و حمایت از وزیر امور خارجه عمان بود. در جلسات پیشین، کشورهای دیگر منطقه مانند قطر، عربستان سعودی و دیگران حضور داشتند. این نشان میدهد که نگرانیهای منطقه جدی است. اکنون میدانیم که اگر فعالیتهای نظامی دوباره آغاز شود، احتمال دارد به سایر کشورها سرایت کند. بنابراین باید همه تلاشها انجام شود تا از چنین وضعیتی جلوگیری شود.
شما کاندیدای دبیرکلی سازمان ملل هستید. آیا ممکن است برای آینده، سازمان ملل مأموریتی صادر کند؟ فعلاً آمریکاییها به تنهایی عمل میکنند…
فعلاً خیر، باید روشن باشم. همین که بازیگران اهمیت مشارکت سازمان ملل را که توسط آژانس بینالمللی انرژی اتمی نمایندگی میشود، پذیرفتهاند، مهم است. بنابراین این نشان میدهد که در چنین وضعیتی، باید یک پل ایجاد شود. این همان چیزی است که برای سازمان ملل در آینده تصور میکنیم.
ترامپ در طول تنشها همواره ترجیح خود را برای یک راهحل دیپلماتیک ابراز کرده است. او خواهان توافق هستهای است که فراتر از توافق سال ۲۰۱۵ باشد؛ توافقی که برنامه هستهای ایران را در ازای لغو تحریمها محدود میکرد.
