یادداشت‌های علم، یکشنبه ۴ شهریور ۱۳۵۲: رادیو بغداد امروز مقداری به ما فحش داد؛ عراق و کویت از بابت ایران نگرانند

سرویس تاریخ «انتخاب»: اسدالله علم (۱ مرداد ۱۲۹۸ بیرجند – ۲۵ فروردین ۱۳۵۷ نیویورک)، یکی از مهم‌ترین چهره‌های سیاسی دوران محمدرضا شاه، وزیر دربار از ۱۳۴۵ تا ۱۳۵۶ و نخست‌وزیر ایران از سال ۱۳۴۱ تا ۱۳۴۲ بود. 

 

«انتخاب» هر شب یادداشت های روزنوشت علم را منتشر می کند.

 

یکشنبه ۴ شهریور ۱۳۵۲: امروز سلام مبعث بود. من درست هشت سال است که وزیر دربار شده‌ام. یک عمر است. چون روز مبعث بود که شاهنشاه به من امر فرمودند وزیر دربار باشم. شاهنشاه مجموعاً سرحال نبودند، با آن که سعی می‌فرمودند خودشان را خوشحال نشان دهند و برخلاف معمول جواب همه تبریک ها را دادند! 

 

اول که تشریف آوردند، به من فرمودند: «تا یادم نرفته، خانلری لازم نیست به رم برود. با این مرد (منظور پادشاه افغانستان) فایه ندارد.» عرض کردم: برای بعدها مفید خواهد بود. چون از دو حال خارج نیست، یا داود آدم می‌شود و با ما کنار می‌آید و یا از بین می‌رود. در صورت دوم باز هم مفید خواهد بود که در دست ما باشد. فرمودند: ابداً. من دیگر لجاجت نکردم ولی بر عقیده خودم باقی هستم و باز هم اصرار خواهم کرد. ما سی و هشت روز اعتنایی به این بدبخت نکردیم. در اروپا که هوا نمی‌توانست بخورد. بالاخره احتیاج داشت، چه کند؟ گویا وقتی [محمد ظاهر] شاه لندن بوده، نعیم برادر داود پیش او رفته و خواسته است که شفیق نخست وزیر را برکنار و داود را صدراعظم نماید. شاه زیر بار نرفته، در عوض عبدالولی خان را که از ترس کودتای خود عبدالولی همراه داشته است، به عجله به کابل پس فرستاده است. عبدالولی به محض ورود قضایا را احساس میکند و به ولیعهد پیشنهاد می‌نماید داود را بگیرد. ولیعهد موافقت نمی‌کند [و] می‌گوید پدرم تا سه روز دیگر برمی‌گردد. ولی تعجب از این است که یک هنگ خود عبدالولی هم جزء ياغيها بوده است. عبدالولی به اتکای چه قدرتی می‌خواسته چنین عمل تندی بکند؟

 

در سلام امروز نکته مهمی که شاهنشاه اشاره فرمودند این بود که انقلاب ما طبیعت و رنگ وطنی دارد و منطبق بر قوانین اسلام است. به رئیس سنا و مجلس هم فرمودند که از جانب افغانها نگرانی دارند و لایحه هیرمند را که این همه ایران در آن گذشت کرده است (به عقیده من به صورت خطرناک) و مجلسین هم تصویب کرده اند، دارند افغانها زیرش می‌زنند.

 

بعد از ظهر چند مجلس عروسی رفتم. بعد با پروفسور لنچوسکی استاد دانشگاه برکلی آمریکا دو ساعتی حرف زدم. این شخص متخصص امور خاورمیانه است! و فکر نمی‌کرد که کیسینجر به اعراب اعتنایی بکند، ولی من برعکس خیال می‌کنم. به هر صورت فعلاً نگرانی آمریکا این است که مبادا واقعاً اعراب مسأله نفت را در مبارزه خود با اسرائیل مورد استفاده قرار دهند.

 

از اخبار مهم جهان... مذاکرات کویت و عراق بر سر جزائر بوبیان و وربه به نتیجه نرسیده و جای تعجب است که رادیو بغداد به جای آن که این مطلب را بگوید (چون هیئت کویتی به ریاست نخست وزیر کویت در بغداد است) مقداری به ما فحش داد و اینکه دو کشور از ایران نگرانند....

 

امروز صبح مبعث رفتم منزل خواهرم که از من بزرگتر است (فاطمه خزیمه علم)، تبریک بگویم. از جلوی اتاق مرحومه مادرم گذشتم، خیلی خیلی منقلب شدم. تا چند ساعتی در سلام حالم بسیار بد بود مردم خیال میکردند مورد بی مرحمتی اعلیحضرت همایونی واقع شده‌ام!