رویترز نوشت: زمانی که شرکت آرامکو سعودی این هفته در نامهای به خریداران نفت خود اعلام کرد که هنوز بهطور مشخص نمیداند برای صادرات نفت در ماه آوریل از کدام بندر استفاده خواهد کرد، در واقع واقعیتی تازه را آشکار کرد: این ایران است، نه ایالات متحده، که کلید بازگشایی بازار جهانی انرژی را در دست دارد.
به گزارش سرویس بین الملل «انتخاب»، در ادامه این مطلب آمده است: در این نامه که برای خریداران نفت سعودی در سراسر جهان ارسال شد، آمده بود که ممکن است نفت از دریای سرخ ارسال شود، اما همچنان این احتمال وجود دارد که محمولهها از خلیج فارس تحویل داده شوند.
یکی از خریداران دائمی نفت عربستان پس از دریافت این نامه ـ در حالی که جنگ در سراسر خلیج فارس در جریان بود و ایران تنگه هرمز را بسته بود ـ گفت:
«شاید بهتر باشد به ایران زنگ بزنم تا بفهمم این جنگ چه زمانی تمام میشود تا بتوانم نفت خودم را بگیرم.»
این اظهار نظر نشاندهنده باور فزایندهای در داخل و خارج از خاورمیانه است که اگرچه ایالات متحده و اسرائیل میتوانند هر زمان که بخواهند پایان جنگ را اعلام کنند، اما ایران در نهایت تعیین خواهد کرد این بحران تا چه زمانی ادامه داشته باشد؛ بحرانی که آژانس بینالمللی انرژی آن را شدیدترین اختلال در عرضه نفت و گاز در تاریخ توصیف کرده است.
رئیسجمهور آمریکا، دونالد ترامپ، بارها گفته است که ایالات متحده به پیروزی در این جنگ که به سرعت در حال تشدید است نزدیک شده، اما بازه زمانی که او مطرح کرده از چند روز تا چند هفته متغیر بوده است.
ایران در واکنش به حملات آمریکا و اسرائیل، با شلیک پهپادها و موشکها به کشتیها در تنگه هرمز اقدام کرده و عملاً جریان حدود ۲۰ درصد از عرضه جهانی نفت و گاز طبیعی مایع (LNG) را به پالایشگاهها، مجتمعهای پتروشیمی، نیروگاهها و صنایع انرژیبَر در سراسر جهان متوقف کرده است.
مدیران شرکتهای خاورمیانهای و همتایان غربی آنها هشدار میدهند که حتی اگر درگیریها فوراً متوقف شود، صرف تضمینهای امنیتی آمریکا برای ازسرگیری تردد کشتیها و تولید انرژی کافی نخواهد بود.
توانایی تهران در تولید و بهکارگیری پهپادهای کمهزینه به این معناست که ایران قادر است اختلال یا حتی فلج کردن کشتیرانی در منطقه را برای مدت طولانیتری ادامه دهد؛ حتی اگر مهاجمانش اعلام کنند عملیات نظامی پایان یافته است.
ترامپ گفته است که آمریکا ممکن است برای بازگرداندن تردد کشتیها در تنگه هرمز اسکورت نظامی اعزام کند و از متحدان نیز خواسته ناوهای جنگی برای تأمین امنیت این گذرگاه بفرستند.
با این حال، به گفته یک مقام ارشد صنعت انرژی در خلیج فارس، اسکورتهای دریایی بهتنهایی نمیتوانند تردد را عادی کنند؛ مگر آنکه آمریکا و اسرائیل با تهران به توافقی برسند که شامل توقف حملات یا تهدیدهای ایران علیه کشتیرانی باشد. او افزود که تانکرهای شرکتش تا زمانی که ایران عبور امن را تضمین نکند حرکت نخواهند کرد.
به گفته نیل کویلیام از اندیشکده چتم هاوس، اگر آمریکا و اسرائیل پیروزی را بر اساس شرایطی اعلام کنند که ایران آن را نپذیرد، تهران احتمالاً برای نشان دادن اینکه شکست نخورده است، با استفاده از مینهای دریایی و پهپادها اختلالات بیشتری ایجاد خواهد کرد.
روز شنبه نیز پهپادها پایانه بارگیری نفت امارات در فجیره را هدف قرار دادند؛ تنها چند ساعت پس از آنکه آمریکا اهداف نظامی در جزیره خارگ ـ محل اصلی پایانه صادرات نفت ایران ـ را هدف قرار داد.
به گفته هلیما کرافت، تحلیلگر پیشین سیا و کارشناس مؤسسه RBC Capital Markets، ایران با این اقدامات پیامی روشن میفرستد: در این درگیری هیچ بندر امنی وجود ندارد و واشنگتن کنترل روند تشدید تنشها را در دست نخواهد داشت.
او همچنین به احتمال حملات نیابتی از سوی نیروهای همسو با ایران در یمن، عراق و دیگر مناطق اشاره کرد.
حوثی های یمن که با ایران همپیمان هستند نیز میتوانند با حمله به بندر یَنبُع در دریای سرخ – تنها مسیر جایگزین فعلی صادرات نفت عربستان – فشار بر صنعت انرژی و کشتیرانی و در نتیجه اقتصاد جهانی را بیشتر کنند.
فروپاشی اعتماد
به گفته یک مشاور انرژی دولت عراق، این بحران اعتماد به مسیرهای تأمین انرژی را فروپاشانده و ضعف منطقه در دفاع از زیرساختهای انرژی خود را آشکار کرده است. او افزود که تعمیرات ماهها طول خواهد کشید و به دلیل افزایش ریسک، بیمه محمولهها گرانتر و یافتن آن دشوارتر خواهد شد.
حملات ایران باعث تعطیلی پالایشگاههایی در عربستان سعودی، امارات متحده عربی، بحرین و اسرائیل شده و قیمت نفت و گاز را تا ۶۰ درصد افزایش داده است.
تحلیلگران از جمله در شرکت مورگان استنلی میگویند حتی اگر بحران به سرعت حل شود، چندین هفته اختلال در بازار انرژی ادامه خواهد داشت.
تحلیلگران مؤسسه گروه راپیدان انرژی نیز هشدار دادهاند که شرکتهای بزرگ نفتی جهانی ممکن است برای بازگشت به خلیج فارس تعلل کنند؛ موضوعی که میتواند راهاندازی مجدد برخی میادین را به تأخیر بیندازد و حتی به آسیب به مخازن نفتی منجر شود.
بسته شدن مسیرهای کشتیرانی همچنین تولیدکنندگان را مجبور کرده تولید خود را کاهش دهند، زیرا دیگر قادر به صادرات نفت خود نیستند.
شرکت آرامکو تولید از دو میدان بزرگ فراساحلی صفانیه و ظلوف را متوقف کرده و در نتیجه تولید بزرگترین تولیدکننده اوپک ۲۰ درصد کاهش یافته است.
در عراق، دومین تولیدکننده بزرگ منطقه، تولید ۷۰ درصد کاهش یافته و در امارات، سومین تولیدکننده اوپک، تولید به نصف رسیده است.
طبق برآورد تحلیلگران، مجموع کاهش تولید نفت در خاورمیانه اکنون به ۷ تا ۱۰ میلیون بشکه در روز رسیده است؛ رقمی معادل ۷ تا ۱۰ درصد از تقاضای جهانی نفت.
کشور قطر نیز تولید گاز طبیعی مایع (LNG) خود را بهطور کامل متوقف کرده و با این اقدام ۲۰ درصد از عرضه جهانی LNG قطع شده است. این کشور به مشتریان خود اعلام کرده که ممکن است تا ماه مه هیچ محمولهای دریافت نکنند.
یک منبع صنعتی در پایان گفت: «مسئله بسیار ساده است — ایمنی. ما نمیتوانیم جان انسانها را به خطر بیندازیم.»
