آتش بس میان ایران و آمریکا وارد روز سیزدهم شده و تا پایان مهلت مقرر آن تنها یک روز باقی مانده است. با این حال، برگزاری دور دوم مذاکرات هنوز قطعی نشده و اخبار ضد و نقیض درمورد آن بسیار شنیده میشود. در شرایطی که الجزیره مدعی شده هیات ایران برای سفر به پاکستان منتظر تصمیم آمریکا مبنی بر رفع محاصره است، ساعتی پیش ترامپ مدعی توقیف یک کشتی ایرانی شد.
برای مطالعه اخبار تحولات مربوط به جنگ، آتش بس و مذاکره در دو روز اخیر، از لینک های زیر استفاده کنید:
آخرین اخبار مربوط به روز سیزدهم آتش بس (۳۱ فروردین ۱۴۰۵) به شرح زیر است:
تسنیم نوشت:
نظامیان تروریست آمریکایی ساعاتی پیش به یک کشتی کانتینربر ایرانی به نام توسکا که از چین عازم ایران بود، در خلیج عمان حمله کردند.
پس از حمله آمریکاییها به این کشتی، نیروهای ایرانی نیز با پهپاد به سمت بعضی کشتیهای نظامی آمریکایی حمله کردند.
ترامپ ساعتی پیش مدعی شده که تروریستهای آمریکایی این کشتی را توقیف کردهاند.
ایران از پیش اعلام کرده است که با هرگونه اقدام آمریکاییها مقابله به مثل خواهد کرد.
همزمان با اعلام محاصره دریایی ایران توسط آمریکا، ایران نیز تنگه هرمز را به طور کامل بسته و هر کشتی یا نفتکشی که بدون مجوز ایران از منطقه عبور کند، توسط نیروهای ایرانی تنبیه میشود.
هارلان اولمن، مشاور ارشد اندیشکده آمریکایی شورای آتلانتیک، میگوید اقدام آمریکا در توقیف یک کشتی باری ایرانی، معادل اعلام جنگ علیه ایران است.
او به الجزیره گفت: «راستش، این یک اقدام جنگی است. شما چنین کاری نمیکنید. در واقع، آنچه آمریکا انجام میدهد و انجام داده، از نظر حقوق بینالملل اعلام جنگ محسوب میشود، اما کنگره آمریکا به نظر نمیرسد این را بپذیرد.»
به گفته اولمن، حمله به کشتی همچنین «نقض حقوق بینالملل» است و به روند مذاکرات «که خود نیز آشفته است» بین آمریکا و ایران، ابهام بیشتری اضافه میکند.
رویترز نوشت: قیمت نفت خام برنت با ۷ درصد افزایش به ۹۷.۵۰ دلار در هر بشکه رسید.
رسانه اقتصادی کوبیسی لتر نوشت:
قیمت نفت آمریکا ۷ درصد جهش کرد و به بالای ۸۹ دلار در هر بشکه رسید، زیرا بازارها به بسته شدن تنگه هرمز از سوی ایران و تکذیب گزارشها درباره دور دوم مذاکرات با آمریکا واکنش نشان دادند.
رسانه اقتصادی کوبیسی لتر نوشت:
بازارهای آتی سهام آمریکا با کاهش شدید گشایش یافتند؛ به دلیل بنبست در مذاکرات صلح جنگ ایران و بسته شدن تنگه هرمز توسط ایران:
۱. اس اند پی ۵۰۰: ۱.۰٪-
۲. نزدک ۱۰۰: ۱.۱٪-
۳. داو جونز: ۱.۰٪-
۴. نفت وست تگزاس اینترمدیت: ۸.۵٪+
۵. برنت: ۸.۰٪+
۶. گاز طبیعی: ۱.۵٪+
آتشبس آمریکا و ایران ۲ روز دیگر به پایان میرسد.
محسن میلانی، استاد علوم سیاسی در آمریکا:
برای ایران، کنترل تنگه هرمز در حال تبدیل شدن به شکلی جدید از بازدارندگی است، تقریباً به اندازه یک سلاح هستهای قدرتمند.
به نظر میرسد سرانجام جغرافیا سرنوشت را برای ایران رقم بزند.
سخنگوی قرارگاه مرکزی حضرت خاتمالانبیا اعلام کرد:
آمریکای متجاوز با نقض آتشبس و راهزنی دریایی، با شلیک به سوی يکی از کشتیهای تجاری ایران در آبهای دریای عمان و از کارانداختن سیستم ناوبری آن با پیادهکردن تعدادی از تفنگداران تروریست خود روی عرشهی شناور یاد شده، آن را مورد تجاوز قرار دادند.
هشدار میدهیم که نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران این دزدی دریایی و مسلحانه ارتش آمریکا را به زودی پاسخ داده و تلافی خواهند نمود.
رئیس کمیسیون عمران مجلس موارد زیر را به عنوان جزئیات جدید طرح مدیریت تنگه هرمز برشمرد:
۱. تردد هرنوع شناور یا محموله متعلق و مرتبط با رژیم جعلی صهیونیستی از تنگه هرمز مطلقاً ممنوع است.
۲. تردد شناورهای کشورهای متخاصم به تشخیص شعام ممنوع است.
۳. تردد شناور یا محموله کشورهایی که اقدامات خصمانه علیه جبهه مقاومت انجام دهند، ممنوع است.
۴. سایر شناورها درصورت دریافت مجوز و پرداخت هزینه «هدایت، نظارت و تأمین امنیت»، اجازه تردد دارند.
۵. پرداخت هزینهها با پول ملی ایران (ریال) میباشد.
۶. هرکشوری که به هرمیزانی در جنگ تحمیلی مشارکت داشته، پس از پرداخت غرامت خسارات وارده، اجازه عبور خواهد داشت.
۷. هر کشور و یا شخص حقیقی و حقوقی که علیه ایران تحریمهای یکجانبه اعمال کند و یا هرگونه اقدام خصمانه انجام دهد، مشمول ممنوعیت تردد از تنگه هرمز است.
۸. تردد ناوگان کشوری که از نامهای مجعول غیر از نام خلیج فارس در اسناد و اظهارات خود استفاده کند، از تنگه هرمز ممنوع است.
۹. منابع مالی حاصل از دریافت هزینهها در سه محل مصرف خواهد شد: تقویت بنیه دفاعی کشور و معیشت نیروهای مسلح؛ بازسازی و توسعه زیرساختهای کشور و تأمین معیشت مردم.
۱۰. عدم رعایت اصول این قوانین منجر به توقیف شناور متخلف و جریمه و مصادره ۲۰درصد ارزش محمولههای آن خواهد شد.
سازمان عملیات تجارت دریایی بریتانیا (UKMTO) هشدار داد که سطح تهدید در تنگه هرمز همچنان «بحرانی» است.
این سازمان به «اختلال در ناوبری، اجرای محاصره، گزارشهای مینگذاری، و خطرات جنگی باقیمانده» در این آبراه کلیدی اشاره کرد. همچنین گفت «خطر حمله» وجود دارد.
به گفته UKMTO، سطح تهدید در دریای عمان نیز همچنان بحرانی است، در حالی که در دریای سرخ جنوبی و شمالی و همچنین دریای مدیترانه، سطح تهدید «متوسط» ارزیابی میشود.
تسنیم نوشت: ایران این بار نیز آمادگی کامل دارد و اساساً سناریوی جنگ را محتملتر از ادامه مذاکرات در نظر گرفته است؛ بنابراین ایران آماده است تا با بازسازیها و تمهیداتی که در طول دو هفته اخیر انجام داده، ساعتهای جهنمی به یادماندنی را از همان ابتدای درگیری مجدد با آمریکا و اسرائیل تثبیت کند.
همچنین تحلیل مواضع ایران نشان میدهد که اگر جنگ آغاز و زیرساختها مجددا هدف قرار بگیرند، ایران برخی خویشتنداریهای دور اول جنگ درباره بابالمندب، آرامکو و ینبع و فجیره را به طور کامل کنار خواهد گذاشت.
سید عباس عراقچی وزیر خارجه ایران به محمد اسحقدار وزیر خارجه پاکستان اقدامات اخیر آمریکا در نقض آتشبس، تهدید بنادر و سواحل و شناورهای ایرانی، لفاظیهای تهدیدآمیز، طرح خواستههای نامعقول و تناقضگوییهای مستمر را نشانههای روشنی از بد نیتی و عدم جدیت آمریکا در دیپلماسی دانست و تصریح کرد جمهوری اسلامی ایران از همه ظرفیتهای خود برای صیانت از منافع و امنیت ملی ایران استفاده خواهد کرد.
رسانه اقتصادی کوبیسی لتر نوشت:
اروپا درگیر یک بحران تمامعیار انرژی است.
در واقع، بحران انرژی اروپا به قدری شدید شده که کمیسیون اروپا اکنون به شهروندان اروپایی توصیه میکند از خانه کار کنند.
همچنین توصیه میشود برای کاهش مصرف سوختهای فسیلی از حملونقل عمومی استفاده شود.
در همین حال، دادههای جدید آژانس بینالمللی انرژی (IEA) نشان میدهد که اروپا با تشدید کمبود ناشی از جنگ ایران، تنها ۶ هفته سوخت هواپیما در اختیار دارد.
در نتیجه، پیشبینی میشود بسیاری از پروازها در مسیرهای غیرضروری لغو شوند.
جنگ روسیه و اوکراین و بسته شدن تنگه هرمز، آسیبپذیری اروپا را در برابر شوکهای تأمین انرژی آشکار کرده است.
ما انتظار موج دیگری از تورم را در اروپا داریم.
بر اساس گزارش والاستریت ژورنال، امارات از آمریکا درخواست حمایت مالی کرده است تا در صورت مواجهه با بحران نقدینگی ناشی از جنگ با ایران، از آن بهرهمند شود.
به گفته مقامات آمریکایی، امارات مذاکراتی را با آمریکا برای اخذ یک تضمین مالی پشتیبان آغاز کرده است، در صورتی که جنگ با ایران این کشور نفتی خلیج فارس را به بحرانی عمیقتر بکشاند.
به گفته این مقامات، خالد محمد بالعمی، رئیس بانک مرکزی امارات، طی جلساتی که هفته گذشته در واشنگتن برگزار شد، ایده ایجاد خط مبادله ارزی (سواپ) را با اسکات بسنت، وزیر خزانهداری آمریکا، و مقامات خزانهداری و فدرال رزرو مطرح کرده است. آنها افزودند که مقامات اماراتی تأکید کردهاند که تاکنون از بدترین اثرات اقتصادی مناقشه جلوگیری شده، اما در صورت تشدید اوضاع ممکن است به یک شریان مالی نیاز پیدا کنند.
این گفتگوها نگرانی امارات را برجسته کرده است که جنگ میتواند با تحلیل بردن ذخایر خارجی و ترساندن سرمایهگذارانی که پیشتر امارات را مکانی پایدار و امن برای سرمایههایشان میدانستند، آسیب قابل توجهی به اقتصاد و جایگاه آن به عنوان یک مرکز مالی جهانی وارد کند. مناقشه به زیرساختهای نفتی و گازی امارات آسیب زده و توانایی آن را برای فروش نفت با استفاده از نفتکشهایی که از تنگه هرمز عبور میکنند مختل کرده است، که این کشور را از منبع اصلی درآمدهای دلاری محروم کرده است.
مقامات گفتند که مقامات اماراتی درخواست رسمی برای ایجاد خط مبادله ارزی ارائه نکردهاند؛ ترتیبی که به بانک مرکزی امارات دسترسی به دلار با هزینه پایین میدهد تا از ارز خود پشتیبانی کند یا در صورت بروز بحران نقدینگی، ذخایر ارزی خود را تقویت نماید. مقامات آمریکایی توضیح دادند که اماراتیها این ایده را در گفتگوهای اخیر با آمریکا به عنوان یک پیشنهاد مقدماتی و احتیاطی مطرح کردند.
اما به گفته برخی مقامات، آنها همچنین استدلال کردند که تصمیم رئیسجمهور ترامپ برای حمله به ایران، کشورشان را به مناقشهای ویرانگر کشانده است که ممکن است پیامدهای آن هنوز پایان نیافته باشد.
این مقامات افزودند که مقامات اماراتی به همتایان آمریکایی خود گفتهاند که اگر امارات با کمبود دلار مواجه شود، ممکن است مجبور شود در فروش نفت و سایر معاملات از یوان چین یا ارزهای سایر کشورها استفاده کند.
در این سناریو، یک تهدید ضمنی برای جایگاه دلار آمریکا وجود دارد؛ ارزی که تا حدی به دلیل استفاده تقریباً انحصاری آن در معاملات نفتی، در رأس ارزهای جهانی قرار دارد.
آموس هوکشتاین، مشاور ارشد و مذاکره کننده سابق دولت بایدن، میگوید سوءتفاهمها میان مذاکرهکنندگان، آمریکا را «در موقعیت بدتری» قرار داده است.
او میافزاید: «نگرانی من این است که مهم نیست جنگ چگونه تمام شود، ایرانیها اکنون برگهای در اختیار دارند که قبلاً هرگز در عمل نداشتند. از نظر تئوری، ما میدانستیم که میتوانند تنگه را ببندند، اما هرگز این کار را نکردند، و حالا در آینده، این برگه را علیه ما و علیه همسایگان خود در اختیار دارند.»
عبدالخالق عبدالله مشاور سابق بن زاید، به رویترز گفت:
آنچه امارات نیاز دارد، فقط خرید بهترین و جدیدترین تسلیحات آمریکایی است. بنابراین زمان آن رسیده که به تعطیلی پایگاههای آمریکایی فکر کنیم؛ چراکه این پایگاهها باری بر دوش هستند، نه یک سرمایه استراتژیک
نجم علی تحلیلگر اقتصادی پاکستانی نوشت:
این یک سناریوی محتمل است.
بازار نفت روز جمعه به شدت کاهشی شده بود. با توقیف کشتی ایرانی، بازار نفت روز دوشنبه با افزایش شدید بازگشایی خواهد شد.
تا صبح دوشنبه، پیش از بازگشایی واقعی بازار، ممکن است شاهد یک عقب نشینی از سوی ترامپ باشیم: پایان محاصره. اینگونه نفت دوباره پایین میآید.
برای این سناریو دعا میکنم. پنجاه-پنجاه.
دنیس سیترونوویچ رئیس سابق میز ایران در اطلاعات نظامی اسرائیل نوشت:
در سطح کلی، مهم است که حقیقت تلخی را بپذیریم: این جنگ مصداق بارز این ضربالمثل قدیمی است که «راهبرد باید مقدم بر اقدام باشد».
فرض اساسی در آمریکا و اسرائیل این بود که تضعیف نظامی ایران در نهایت به فروپاشی حکومت منجر خواهد شد و یک کارزار مستمر آمریکایی-اسرائیلی با هدف قرار دادن سران، میتواند تغییری سیستمی ایجاد کند که خاورمیانه را دگرگون سازد.
اما این جنگ یک متغیر حیاتی را نادیده گرفت: جمهوری اسلامی ایران بازیگری از نوعی دیگر است. محاسبات سنتی هزینه-فایده به معنای مرسوم در مورد آن صدق نمیکند.
علاوه بر این، جنگ پیامدهای درجه دومی ایجاد کرده که فضای راهبردی را پیچیدهتر کرده است، نه سادهتر
این تحولات، دولت آمریکا را به طیف کوچکی از گزینهها سوق میدهد که هیچکدام خوب نیستند.
انتخاب به طور فزاینده به این شکل است: یا توافقی را بپذیرید که در اصل نسخهای تقویتشده از توافق هستهای قبلی است، یا به تشدید نظامی بازگردید که ریسکهای منطقهای قابل توجهی به همراه دارد بدون اینکه تضمینی برای تغییر معنادار در رفتار ایران ارائه دهد.
هنوز مشخص نیست این جنگ چگونه پایان خواهد یافت. اما در این مرحله، اجتناب از یک نتیجهگیری دشوار است: جنگ، محیط راهبردی دشوارتری برای همسایگان ایران، اسرائیل و ایالات متحده ایجاد کرده است.
و مهمتر از همه، ایران قصد تسلیم شدن ندارد. نه فشار و نه تشدید نظامی بعید است که تهران را مجبور به رها کردن اصول خود کند.
هیچ ضربه قاطعی وجود ندارد. هیچ گلوله نقرهای (راهحل جادویی) وجود ندارد.
تنها دو مسیر واقعگرایانه باقی میماند:
توافقی که به طرز قابل توجهی شبیه چیزی است که ایران قبل از جنگ حاضر به در نظر گرفتن آن بود یا درگیری گستردهتری که پایان مشخصی برای آن متصور نیست.
این واقعیت است.
