آتش بس دو هفتهای میان ایران و آمریکا ساعاتی قبل از پایان، با اعلام دونالد ترامپ عملا وارد روز پانزدهم شد. ترامپ زمان مشخصی را برای آتش بس اعلام نکرد و صرفا گفت تا زمانی که پیشنهاد ایران ارائه شود و مذاکرات خاتمه یابد، آتش بس را تمدید میکند. به این ترتیب آتشبس عملا وارد روز پانزدهم شد.
برای مطالعه اخبار تحولات مربوط به جنگ، آتش بس و مذاکره در دو روز اخیر، از لینک های زیر استفاده کنید:
آخرین اخبار مربوط به روز پانزدهم آتش بس (۲ اردیبهشت ۱۴۰۵) به شرح زیر است:
«سید عباس عراقچی» وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی ایران و «آنتونیو تایانی» وزیر امور خارجه ایتالیا چهارشنبه ۲ اردیبهشت طی تماس تلفنی در خصوص آخرین وضعیت تحولات منطقهای و موضوعات مرتبط با آتش بس و دیپلماسی گفتوگو و تبادل نظر کردند.
وزیر ارتباطات اعلام کرد که خدمات ارتباطی و دیجیتال داخلی در حوزههای مختلف بدون اختلال در اختیار مردم قرار گرفت و تلاش شد کوچکترین وقفهای در زندگی روزمره شهروندان ایجاد نشود.
ستار هاشمی، وزیر ارتباطات، در دیدار معاون اول رئیس جمهور گفت: دسترسی عادلانه و عمومی به اینترنت حق همه مردم است و سیاست این وزارتخانه فراهمسازی دسترسی باکیفیت و بدون تبعیض برای همه شهروندان است.
وی افزود: اینترنت طبقاتی و لیست سفید موضوعیتی ندارد و در سیاستگذاریهای این حوزه جایی نخواهد داشت.
ممنوعیت صادرات محصولات شیمیایی و پلیمری و پتروشیمی در شرایط اضطراری باستناد بند ۱۵ الحاقیه شماره سه بسته مقاومسازی اقتصاد ملی و دفاع غیر نظامی از سوی سازمان توسعه تجارت ایران به گمرک جمهوری اسلامی ایران ابلاغ شد.
وزارت خارجه چین درباره تمدید آتش بس توسط ترامپ تأکید کرد: پکن از طرف های ذیربط در ادامه حل و فصل اختلافات از طریق کانال های سیاسی و دیپلماتیک حمایت می کند.
پکن افزود: وضعیت در "خاورمیانه" در مرحله حساسی قرار دارد و اولویت اصلی همچنان انجام تمام تلاش ممکن برای جلوگیری از از سرگیری جنگ است. پکن از دستیابی به یک آتش بس جامع و دائمی و حفاظت از صلح و ثبات در خاورمیانه و منطقه خلیج فارس حمایت می کند.
وزارت خارجه چین تصریح کرد: پکن آمادگی خود را برای ایفای نقش مثبت و سازنده در این زمینه با همکاری جامعه بین المللی تایید می کند.
سفارت جمهوری اسلامی ایران در باکو، ادعای انجام اقداماتی از سوی ایران در قلمرو جمهوری آذربایجان و علیه منافع این کشور را قاطعانه رد و تاکید کرد: رژیم صهیونیستی بهطور مستمر در پی گسترش دامنه درگیری و توسعه جنگ به محیط پیرامونی ایران است و در این راستا انتشار اطلاعات نادرست و اقدامات فریب کارانه موسوم به "عملیات پرچم دروغین" را در دستور کار قرار داده است.
سفارت جمهوری اسلامی ایران در باکو، ادعای انجام اقداماتی از سوی ایران در قلمرو جمهوری آذربایجان و علیه منافع این کشور را قاطعانه رد و تاکید کرد: رژیم صهیونیستی بهطور مستمر در پی گسترش دامنه درگیری و توسعه جنگ به محیط پیرامونی ایران است و در این راستا انتشار اطلاعات نادرست و اقدامات فریب کارانه موسوم به "عملیات پرچم دروغین" را در دستور کار قرار داده است.
الجزیره نوشت: سازمان عملیات دریایی بریتانیا خبر داد: گزارشی مبنی بر تیراندازی به یک کشتی باری در ۸ مایلی غرب سواحل ایران دریافت کردیم.
رافائل گروسی مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی، ساعاتی پیش به خبرنگاران گفت که تلاش برای پایان دادن به جنگ بین تهران و واشنگتن یک "فرآیند پیچیده" است و اهمیت دارد که به این فرآیند اجازه "تداوم" داده شود.
گروسی گفت: فکر میکنم بسیار مهم است که فرصتی برای صلح داده شود.
مهدیه اسفندیاری پس از دیدار با سید عباس عراقچی، وزیر امور خارجه، از انتقال پیام حمایت مردم ایران به دستگاه دیپلماسی خبر داد.
اسفندیاری گفت: توفیق داشتم بهصورت حضوری خدمت عراقچی، وزیر امور خارجه برسم. در این دیدار، از تلاشهایی که در این مدت انجام دادهاند و همچنین از زحمات همکاران ایشان تشکر کردم.
وی افزود: همچنین پیام مردم ایران را به ایشان منتقل کردم مبنی بر اینکه ما پشت ایشان هستیم، از ایشان حمایت میکنیم و به دستگاه دیپلماسی کشورمان اطمینان داریم. تأکید کردم که ایشان با قدرت در مسیر مذاکرات پیش بروند و بدانند که در این مسیر تنها نیستند.
مسئول پیشین سیاست خارجی اتحادیه اروپا تأکید کرد که تیم مذاکرهکننده ایران به دلیل دانش فنی و حافظه تاریخی، از برتری قابل توجهی برخوردار است و فشار صرف و تهدید نمیتواند در برابر ایران نتیجهبخش باشد. ایرانیها از نظر فنی و دیپلماتیک مذاکرهکنندگانی بسیار ماهر هستند. در مذاکرات برجام، جواد ظریف فریاد زد که «هرگز یک ایرانی را تهدید نکنید» و از جلسه خارج شد. نخستین مشکل در مذاکرات فعلی، نبود شفافیت درباره دامنه مذاکره و اهداف اصلی ایالات متحده است.
مسئول پیشین سیاست خارجی اتحادیه اروپا تأکید کرد که تیم مذاکرهکننده ایران به دلیل دانش فنی و حافظه تاریخی، از برتری قابل توجهی برخوردار است و فشار صرف و تهدید نمیتواند در برابر ایران نتیجهبخش باشد.
اسماعیل بقائی، سخنگوی وزارت خارجه گفت: در مذاکرات طرف مقابل بیجدیّتی و بینیتی خود را نشان داده است. آمریکا به محاصره دریایی ادامه داده، این رفتار کشوری نیست که واقعاً در مورد یک روند دیپلماتیک جدی باشد. ایران آتشبس را نقض نکرده، وزیر خارجه اعلام کرده بود که کریدور دریایی به طور کامل در مسیرهایی که ایران تعیین کرده باز خواهد شد. روشن کردهایم که اگر رفتن به اسلامآباد به نفع ملی ما باشد، به آنجا خواهیم رفت، اما در حال حاضر هنوز تصمیمی گرفته نشده است. ما هرگز نگفتیم که به اسلامآباد میرویم [که] بعد به تعهدات خود پشت پا زده باشیم.
خبرنگار الجزیره به نقل از یک منبع دولتی پاکستان گزارش داد: شهباز شریف در حال مذاکره با وزرای خود در مورد راههای ترغیب طرف ایرانی برای بازگشت به مذاکرات است.
این منبع افزود: شریف امروز با وزرای امور خارجه و کشور دیدار میکند تا در مورد راههای تسهیل بازگشت هیئت ایرانی گفتگو کند.
مهر از احتمال شنیده شدن انفجار های کنترل شده در محدوده ای از شهر اصفهان خبر داد.
الجزیره نوشت: پنتاگون اعلام کرد که هنوز رقم نهایی میزان خسارات وارده به پایگاهها و تأسیسات خود در خاورمیانه در نتیجه جنگ با ایران که حدود ۴۰ روز به طول انجامید، را ندارد.
به گزارش انتخاب، وزارت جنگ آمریکا بودجه پیشنهادی خود برای سال ۲۰۲۷ را که ۱.۵ تریلیون دلار است، رونمایی کرد که افزایشی ۴۲ درصدی را نشان میدهد و بزرگترین افزایش در تاریخ است.
در جنگ علیه ایران حداقل ۱۷ سایت آمریکایی در منطقه خاورمیانه در اثر بمباران آسیب قابل توجهی دیدهاند.
امیرسعید ایروانی، سفیر و نماینده جمهوری اسلامی ایران در سازمان ملل متحد طی مصاحبهای با "روداوو" گفت: ایالات متحده باید قبل از هرگونه دور جدیدی از مذاکرات، «نقض آتشبس» خود را متوقف کند.
وی اعلام کرد: به محض اینکه آنها محاصره را لغو کنند، دور بعدی مذاکرات در اسلامآباد برگزار خواهد شد.
سپاه پاسداران انقلاب اسلامی در بیانیهای با گرامیداشت دوم اردیبهشت ماه، سالروز تصویب اساسنامه سپاه در شورای انقلاب و اعلام تاسیس رسمی این نهاد؛ سپاه مقتدر مردمی را مهیای خلق دستاوردها و شگفتانههای بزرگتر از دایره فهم و محاسبه دشمن جنگ افروز و بدعهد، با استفاده از کارتهای جدید در میدان نبرد و جنگ تحمیلی دانست.
براساس گزارش سازمان تجارت دریایی انگلستان، یک کشتی کانتینری که به هشدارهای نیروهای مسلح ایران بی توجهی کرده بودند مورد آتش نیروهای مسلح ایران قرار گرفت و آسیب زیادی به کشتی وارد شد.
روزنامه انگلیسی «فایننشال تایمز» گزارش داد: بر اساس گزارش گروه ردیابی محمولههای ورتکسا، حداقل ۳۴ نفتکش مرتبط با ایران توانستهاند محاصره آمریکا را که از زمان آغاز آن اعمال شده دور بزنند.
آنتونیو گوترش دبیرکل سازمان ملل متحد از اعلام آمریکا برای تمدید آتشبس با ایران استقبال کرد و آن را گامی مهم برای کاهش تنشها و فرصت به دیپلماسی دانست.
ترامپ نوشت:
یک نادان در هیئت تحریریهٔ والاستریت ژورنال به نام الیوت کافمن، تازه یک یادداشت نوشته با عنوان «ایرانیها ترامپ را یک سادهلوح میدانند». واقعاً؟ به مدت ۴۷ سال، آنها مردم ما و خیلیهای دیگر را کشتهاند، و از همهٔ رؤسایجمهور سوءاستفاده کردهاند، به جز من.
تنگهٔ هرمز تحت محاصره و کنترل کامل آمریکاست، و هیچ کشتی اجازهٔ رفتن به بنادر ایران را ندارد.
باراک حسین اوباما ۱/۷ میلیارد دلار به صورت «پول نقد سبز» داد که با بوئینگ ۷۵۷ برای رهبرانشان فرستاده شد، و صدها میلیارد دلار هم به آنها داد تا در مسیر ساختن بمب اتمی بهشان کمک کند. بقیهٔ رؤسایجمهور هم هیچ کاری برای متوقف کردنشان نکردند، یک لکهٔ ننگ بر سِمت ریاستجمهوری!
اما با وجود همهٔ اینها، یک احمق در هیئت تحریریهٔ والاستریت ژورنال دربارهٔ من مینویسد که یک «سادهلوح» از آب درآمدهام. ایران که قطعاً این طور فکر نمیکند! هیچکس دیگری هم فکر نمیکند.
حدس میزنم روپرت مرداک به او گفته این طور بنویسد، چون والاستریت ژورنال راهش را گم کرده، دیگر خواندنش الزامی نیست/انتخاب
واشنگتن پست مدعی شد:
مقامات گفتند عملیات دریایی آمریکا علیه ایران به فراتر از خاورمیانه گسترش یافته است.
روزنامه ریپابلیکا ایتالیا مدعی شد: منابع پاکستانی میگویند یک نقطهٔ اختلاف جدی که مانع از پیوستن ایرانیها به مذاکرات شده، کشتی باری توقیفشده توسط آمریکاست. تهران خواستار آزادی آن است، پاکستان در حال میانجیگری است.»
یک مقام مسئول در مجلس به خبرگزاری تسنیم گفت: آقای قالیباف به عنوان رئیس مجلس شورای اسلامی مشاوران محترمی در حوزههای فرهنگی، اقتصادی ، اجتماعی، سیاسی و ... دارد که از نظرات آنها همواره بهرهمند میشود؛ با این حال اعلام نظر این مشاوران که حق طبیعی آنهاست لزوما به معنای اعلام موضع آقای قالیباف نیست.
وی با بیان اینکه اظهارات این مشاوران محترم و برخی از افراد دیگر حاضر در مذاکرات، درباره مذاکره و آتشبس و … شخصی و حاکی از نقطه نظرات خود این افراد است، تاکید کرد: مواضع خود آقای قالیباف، رئیس مجلس، از طریق مبادی رسمی ایشان در شبکههای اجتماعی و یا در گفتگوهای شخص ایشان اعلام میشود.
آرون دیوید میلر، مذاکره کننده ارشد سابق آمریکا نوشت:
حماقت یک جنگ انتخابی [یعنی همین]. اکنون ما با دوره طولانیای روبرو هستیم که در آن نه مذاکرهای داریم، نه تضمینی برای عدم تشدید تنش. هیچ چیزی از تنگه هرمز عبور نمیکند و اقتصاد جهانی در حال آسیب دیدن است. و آمریکا هیچ راهی برای خارج شدن از این وضعیت ندارد.
دنیل دیپاتریس، عضو اندیشکده دیفنس پرایوریتیز نوشت:
۱. ترامپ در تلاش است زمان بخرد، که نشاندهنده دو چیز است: (الف) او نمیخواهد گزینه دیپلماتیک را کنار بگذارد و (ب) ترجیح میدهد در صورت امکان جنگ را از سر نگیرد.
۲. ایران این تمدید آتشبس را یک پیروزی خواهد دید. و حق هم دارد؛ ایرانیها این را با اراده خود به وجود آوردند و اساساً از محاصره ترامپ علیه خودش استفاده کردند.
۳. محاصره دریایی آمریکا یک دارایی نیست؛ بلکه مانعی برای مذاکرات جدی است. ترامپ فکر میکرد این نقطه فشار اهرمی خواهد بود که میتواند از آن برای وادار کردن تهران به مذاکره بر اساس شرایط خود استفاده کند. اما دقیقاً برعکس عمل کرد.
۴. ایران برای تدوین یک پیشنهاد، هر زمان که بخواهد وقت میگذارد (وقت میخرد). و وقتی نهایتاً پیشنهادی ارائه دهد، ترامپ احتمالاً مانند تمام پیشنهادهای قبلی ایران، آن را رد خواهد کرد.
۵. اگر حداکثرخواهی همچنان حاکم باشد، هیچکدام از اینها اهمیت ندارد. وقت خریدن تنها زمانی ارزشمند است که آن زمان به درستی صرف شود. بازگشت به پای میز مذاکره تنها زمانی ارزشمند است که مذاکره واقعی انجام شود.
الجزیره به نقل از یک مقام کاخ سفید نوشت: سفر معاون رئیس جمهور آمریکا به پاکستان روز سهشنبه انجام نخواهد شد.
سخنگوی قرارگاه مرکزی خاتمالانبیا اعلام کرد:
نیروهای توانمند و مقتدر ما از مدتها قبل در آمادگی صددرصدی و دست بر ماشه هستند، تا درصورت تجاوز و هرگونه اقدام علیه ایران اسلامی بلافاصله به اهداف از پیش تعیین شده، قدرتمندانه حمله کنند و به آمریکای متجاوز و رژیم کودککش صهیونیستی درس عبرتی شدیدتر از قبل بدهند.
باراک راوید خبرنگار اکسیوس نوشت:
تمدید آتشبس با اظهارات خود ترامپ در صبح سهشنبه که گفته بود نمیخواهد آتشبس را تمدید کند، در تضاد است.
در حالی که این اقدام نشان میدهد او آماده از سرگیری جنگ نیست، اما خطر تضعیف اهرم فشار او را به همراه دارد، هم فشار ضربالاجل در حال گذر و هم باورپذیری تهدید نظامیاش.
شهباز شریف، نخستوزیر پاکستان اعلام کرد:
از طرف خودم و از طرف سید عاصم منیر، صمیمانه از رئیسجمهور ترامپ تشکر میکنم که درخواست ما برای تمدید آتشبس را به منظور فرصت دادن به تلاشهای دیپلماتیک فعلی، پذیرفت.
پاکستان با تکیه بر اعتمادی که به آن شده است، به تلاشهای جدی خود برای حل مناقشه از طریق مذاکره ادامه خواهد داد.
من صمیمانه امیدوارم که هر دو طرف به رعایت آتشبس ادامه دهند و بتوانند در طول دور دوم مذاکرات که برای پایان دائمی درگیری در اسلامآباد برنامهریزی شده است، به یک «توافق صلح» جامع دست یابند.
تسنیم نوشته است که کسب اطلاع این خبرگزاری از منابع مختلف حاکیست که ایران درخواستی برای تمدید آتشبس نداده بود.
دنیس سیترونوویچ، رئیس سابق میز ایران در سازمان اطلاعات نظامی اسرائیل در تحلیلی پیرامون تمدید یکطرفه آتش بس میان ایران و آمریکا از سوی دونالد ترامپ نوشت:
نکات کلیدی:
۱. عدم پیشرفت: هیچیک از مسائل اصلی حل نشده است. تا زمانی که محاصره دریایی ادامه دارد، ایران بعید است وارد مذاکره شود و همچنین انتظار نمیرود که تحت فشار فعلی، تسلیم خواستههای دولت آمریکا شود.
۲. تمایل محدود آمریکا به تشدید تنش: در عین حال، به نظر میرسد ترامپ تمایلی به بازگشت به رویارویی نظامی فعال ندارد. قابل توجه است که برخلاف مراحل قبلی، در حال حاضر ضربالاجل مشخصی برای اولتیماتوم وجود ندارد.
۳. فشار بدون نتیجه: محاصره دریایی بیشتر به تشدید تنش منجر میشود تا تسلیم. این اقدام نه شرایطی برای تسلیم ایران ایجاد میکند و نه راهحلی دیپلماتیک ارائه میدهد.
۴. سیگنالدهی استراتژیک: مهمتر از همه، به نظر میرسد ترامپ ممکن است زمینه را برای کاهش تنش یکجانبه بدون آغاز رسمی مجدد درگیری فراهم کند. او در مواجهه با انتخاب بین تشدید تنش و مصالحه، فعلاً گزینه تأخیر را انتخاب کرده است.
۵. سوال بیپاسخ این است که با توجه به فرض اساسی مبنی بر عقبنشینی نکردن ایران، محاصره دریایی چقدر میتواند حفظ شود. فشار بر نظام بینالملل فقط افزایش خواهد یافت. ایران بیش از پیش معتقد است که میتواند از فشار عبور کند و زمان را به یک دارایی استراتژیک تبدیل نماید.
خط پایانی: این یک راهحل نیست، بلکه مسیری به سوی بیثباتی عمیقتر است. این یک استراتژی برای به تأخیر انداختن امری اجتنابناپذیر است، نه حل و فصل درگیری.
فعلاً، این هنوز بهتر از تشدید تنش بدون چشمانداز روشن است. میانجیگران زمان خریدهاند، اما بدون انعطافپذیری بیشتر آمریکا، دیپلماسی بعید است پیش رود، به ویژه با توجه به اینکه ایران هیچ تمایلی به عقبنشینی نشان نمیدهد.
تریتا پارسی معاون اندیشکده آمریکایی کوئینسی درمورد تمدید یکطرفه آتش بس میان ایران و آمریکا از سوی دونالد ترامپ نوشت:
ترامپ عقبنشینی کرد و با تمدید آتشبس موافقت کرد، در حالی که این اقدام را نتیجهٔ وضعیت آشفته دولت ایران جلوه داد.
بسیار مهم اینکه او آتشبس را به طور نامحدود تمدید کرد، که منعکسکنندهٔ نتیجهای است که من استدلال کردهام محتملترین حالت است: نه توافقی، نه لغو تحریمها، نه مصالحهٔ هستهای، نه بازگشت به جنگ، در حالی که ایران به کنترل تنگه ادامه میدهد.
این وضعیت پایداری نیست، اما وضعیتی است که در آن ترامپ مهمترین چیزی را که به دنبالش بود - یعنی خارج شدن از جنگ - نصیب خود میکند.
مهدی محمدی مشاور قالیباف در مورد تمدید یکطرفه آتشبس از سوی ترامپ نوشت:
تمدید آتش بس از جانب ترامپ هیچ معنایی ندارد. طرف بازنده نمی تواند شرایط تعیین کند. تداوم محاصره تفاوتی با بمباران ندارد و باید به آن پاسخ نظامی داد. ضمن اینکه تمدید آتش بس از جانب ترامپ قطعا به معنای خرید زمان به منظور ضربه غافلگیرانه است. زمان ابتکار عمل ایران است.
تسنیم نوشت:
علیرغم اعلام ترامپ مبنی بر تمدید آتش بس، ایران هنوز رسماً در این باره نظری را به صورت رسانهای اعلام نکرده است.
موضع ایران متعاقباً به صورت رسمی اعلام خواهد شد.
ترامپ مدعی شد:
به درخواست عاصم منیر و نخستوزیر شهباز شریف از کشور پاکستان، از ما خواسته شده است که حمله به کشور ایران را تا زمانی که رهبران و نمایندگان آنها بتوانند پیشنهادی واحد ارائه دهند، به تأخیر بیندازیم.
بنابراین من به نیروهای نظامی خود دستور دادهام که محاصره را ادامه دهند و در سایر جنبهها، در حالت آمادهباش و توانمند باقی بمانند، و بدین وسیله آتشبس را تا زمانی که پیشنهاد آنها ارائه شود و مذاکرات به هر نتیجهای خاتمه یابد، تمدید میکنم.
