پایگاه خبری تحلیلی انتخاب (Entekhab.ir) : 
تصاویری که از آسمان اندونزی منتشر شدهاند بیشتر شبیه جلوههای ویژه سینماییاند تا واقعیت. بااینحال، این ابرهای رنگی محصول هوش مصنوعی نیستند.
در روزگاری که تشخیص تصاویر و ویدیوهای ساختهشده با هوش مصنوعی از واقعیت هر روز دشوارتر میشود، طبیعی است که بسیاری از مردم نسبت به هر تصویری که بیش از حد زیبا یا غیرعادی به نظر میرسد، با تردید برخورد کنند. این موضوع شامل ویدیوهایی از «ابرهای رنگینکمانی» میشود که بهتازگی در شبکههای اجتماعی وایرال شدهاند. بااینحال، این پدیده واقعی است و ارتباطی با هوش مصنوعی ندارد.
ابرهای درخشان و رنگارنگ یکم آوریل در منطقه جونگگول در اندونزی مشاهده شدند. مردم محلی که شاهد این پدیده بودند، شروع به ثبت عکس و ویدیو کردند و آنها را در شبکههای اجتماعی به اشتراک گذاشتند. این تصاویر به سرعت توجه کاربران را جلب و بازدیدهای بسیار بیشتری نسبت به تصاویر معمولی غروب یا آسمان پیدا کردند.
همزمان با انتشار تصاویر از ابرهای رنگینکمانی، کاربران شبکههای اجتماعی شروع به ارائه توضیحات و حتی شوخیهایی درباره منشأ این پدیده کردند. یکی از کاربران در تیکتاک به طنز نوشت: «این فقط زارا لارسون است که در حال فیلمبرداری موزیکویدیو جدیدش است.» کاربر دیگری نیز با اشاره به فضای فانتزی این صحنه گفت: «مراقب باشید ماریو با کارتش از آسمان سقوط نکند!»
در کنار این شوخیها، برخی افراد نیز نسبت به واقعی بودن تصاویر تردید کردند و احتمال دادند که این ویدیوها با استفاده از هوش مصنوعی تولید شده باشند. اما بررسیها نشان داد که این پدیده کاملاً طبیعی است و یک پدیده نوری شناختهشده در علم جو به نام ابرهای رنگینتاب یا رنگینتابی ابرها (Cloud Iridescence) محسوب میشود.
رنگینتابی ابرها زمانی رخ میدهد که نور خورشید با ساختارهای بسیار ریز درون ابر تعامل پیدا میکند. این پدیده معمولاً در انواع خاصی از ابرها مانند ابرهای آلتوکومولوس، سیروکومولوس، ابرهای عدسگون و ابرهای سیروس دیده میشوند.
برای شکلگیری ابر رنگینکمانی، چند شرط همزمان باید برقرار باشد. نخست اینکه ابر باید بسیار نازک باشد. دوم، درون ابر قطرات آب یا بلورهای یخ با اندازهای تقریباً یکنواخت وجود داشته باشند و سوم، نور خورشید باید در زاویهای خاص نسبت به ابر قرار گیرد.
چنین شرایطی بهراحتی در طبیعت همزمان رخ نمیدهد؛ به همین دلیل رنگینتابی ابرها پدیدهای نسبتاً نادر محسوب میشود. زمانی که این شرایط فراهم شود، نور خورشید هنگام عبور از میان قطرات بسیار کوچک آب یا بلورهای یخ، بهطور متفاوتی پراکنده میشود. این فرآیند در فیزیک با عنوان «پراش نور» شناخته میشود.
در نتیجه تعامل پیچیده میان نور و ذرات ریز موجود در ابر، رنگهایی با طیفهای بسیار زیبا و گاه شبیه به رنگینکمان در آسمان ظاهر میشود. این رنگها معمولاً ملایم، پاستلی و درخشان هستند و میتوانند در بخشهایی از ابر تغییر و جلوهای پویا ایجاد کنند.
پدیدههای مشابهی که در آنها ذرات آب یا یخ در جو نقش دارند، در اشکال دیگری نیز در آسمان زمین دیده میشوند. برای مثال، ابرهای استراتوسفری قطبی که در زمستانهای مناطق قطبی شکل میگیرند، گاهی جلوههایی بسیار رنگارنگ و غیرعادی دارند. همچنین پدیدهای به نام «شکوه خلبان» و نیز «رنگینکمان افق» از دیگر نمونههای این پدیدههای نوری هستند.
این نوع ابرهای رنگی تنها محدود به زمین نیستند. در جو سیاره مریخ نیز به دلیل وجود دیاکسید کربن یخزده (یخ خشک)، پدیدههایی مشابه میتوانند رخ دهند. در برخی شرایط، ابرهای شبتاب نیز مشاهده میشوند. این ابرها در زمین نیز وجود دارند و در ارتفاعات بسیار بالا در جو شکل میگیرند؛ زمانی که خورشید در زیر افق قرار دارد اما نور آن همچنان به این لایههای بالایی جو میرسد و باعث درخشش آنها در آسمان شب یا گرگومیش میشود.
منبع: زومیت
