میدل ایست آی نوشت: دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، قرار است روز پنجشنبه برای سفری دو روزه با همتای خود شی جین‌پینگ در پکن دیدار کند. تجارت و قراردادهای اقتصادی در صدر دستور کار دو رهبر بزرگ‌ترین اقتصادهای جهان قرار دارد، اما ایران نیز در پس‌زمینه این دیدار نقش مهمی خواهد داشت.

 

به گزارش «انتخاب»؛ در ادامه این مطلب آمده است: کارشناسان می‌گویند حمایت نظامی چین از ایران در جنگ با آمریکا و اسرائیل برای پکن سودمند بوده، اما این درگیری همزمان روابط چین با کشورهای خلیج فارس و همچنین مدل اقتصادی گسترده‌تر این کشور را نیز به چالش کشیده است.

 

وانگ یی‌وی، استاد روابط بین‌الملل دانشگاه رنمین پکن، به «میدل‌ایست‌آی» گفت: «پاسخ شجاعانه ایران [به حمله آمریکا] به ترامپ درس داد. ترامپ نمی‌تواند با به‌اصطلاح “هنر معامله”، چین را تحت فشار قرار دهد؛ چه برسد به ایران.»

 

چین تنها رقیب هم‌تراز آمریکا محسوب می‌شود. دو کشور در حوزه‌هایی چون هوش مصنوعی، مواد معدنی حیاتی و تایوان در رقابت شدیدی قرار دارند.

 

ناکامی آمریکا در مهار ایران در چین با استقبال روبه‌رو شده و قدرت در حال ظهور آسیایی نیز صرفاً نظاره‌گر منفعل این تحولات نبوده است.

 

میدل‌ایست‌آی نخستین رسانه‌ای بود که گزارش داد چین پس از جنگ ژوئن ۲۰۲۵ ایران و اسرائیل — که به حمله آمریکا به تأسیسات هسته‌ای ایران منجر شد — سامانه‌های پدافند هوایی در اختیار ایران قرار داده است. همچنین این رسانه گزارش داد که چین در آستانه حمله سال ۲۰۲۶، پهپادهای انتحاری به ایران تحویل داده بود. روزنامه نیویورک‌تایمز نیز بعداً گزارش داد که ارسال سامانه‌های دوش‌پرتاب پدافند هوایی چین به ایران در ماه آوریل انجام شده است.

 

فایننشال تایمز هم گزارش داد ایران از ماهواره‌های پیشرفته چینی برای هدف‌گیری پایگاه‌های نظامی آمریکا در خلیج فارس استفاده کرده است.

 

 

جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران از سوی برخی کارشناسان به «لحظه سوئز» برای آمریکا تشبیه شده است؛ اشاره‌ای به بحران سال ۱۹۵۶ مصر بر سر کانال سوئز که آغاز افول سلطه بریتانیا در خاورمیانه تلقی می‌شود.

 

آموس هوخشتاین، مقام ارشد سابق آمریکایی، این ماه گفت ایران «برای همیشه» کنترل تنگه هرمز را در اختیار خواهد داشت، با وجود اینکه آمریکا محاصره‌ای علیه بنادر ایران اعمال کرده است. در همین حال، آمریکا نتوانسته اورانیوم غنی‌شده ایران را به دست آورد یا زرادخانه عظیم موشک‌های بالستیک این کشور را نابود کند.

 

جیک ورنر، مدیر برنامه شرق آسیا در مؤسسه کوئینسی، به میدل‌ایست‌آی گفت: «اگر آمریکا در فوریه موفق به سرنگونی حکومت ایران شده بود، چین وحشت می‌کرد. اما پکن محتاط هم هست. آن‌ها می‌بینند که آمریکا، به‌عنوان کشوری بسیار قدرتمند، درگیر و گرفتار شده و نمی‌خواهند آن را تحریک کنند.»

 

احمد عبودوح، پژوهشگر همکار در چتم هاوس و رئیس واحد مطالعات چین در مرکز سیاست‌گذاری امارات، به میدل‌ایست‌آی گفت پکن و واشنگتن در پایان دادن به جنگ خاورمیانه منافع مشترکی دارند.

 

او گفت: «چین و آمریکا هر دو مخالف دستیابی ایران به سلاح هسته‌ای هستند و هر دو خواهان بازگشایی تنگه هرمز‌اند.»

 

پاکستان، یکی از نزدیک‌ترین شرکای امنیتی و اقتصادی چین، در حال میانجیگری مذاکرات میان آمریکا و ایران است.

 

دو روز پس از آنکه اسکات بسنت، وزیر خزانه‌داری آمریکا، از چین خواست برای بازگشایی تنگه هرمز «فعال‌تر» وارد عمل شود، عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، برای گفت‌وگو با وانگ یی، دیپلمات ارشد چین، راهی پکن شد.

 

عبودوح گفت: «زمان‌بندی این دیدار مهم بود. چینی‌ها می‌خواهند به آمریکایی‌ها نشان دهند که بر ایران نفوذ دارند. اما واقعاً هم خواهان پایان این جنگ هستند.»

 

ترامپ روز دوشنبه گفت آتش‌بس با ایران «روی دستگاه حفظ حیات» قرار دارد، زیرا پیشنهاد ایران برای پایان جنگ را رد کرد. او روز سه‌شنبه نیز این ایده را رد کرد که برای پایان جنگ به کمک چین نیاز دارد.

 

ترامپ به رسانه‌ها گفت: «فکر نمی‌کنم برای ایران به هیچ کمکی نیاز داشته باشیم. به هر حال، چه مسالمت‌آمیز و چه غیر از آن، ما پیروز خواهیم شد.»

 

جسی مارکس، مدیرعامل شرکت مشاوره‌ای «ریحله ریسرچ اند ادوایزری» که بر خاورمیانه و آسیا تمرکز دارد، به میدل‌ایست‌آی گفت شی جین‌پینگ «راه خروجی برای ترامپ از جنگ ایران فراهم نخواهد کرد»، اما می‌تواند در «سازوکارهای» توافق هسته‌ای کمک کند.

 

او گفت: «اگر توافق روشنی روی میز باشد که چین بتواند در آن نقشی سازنده ایفا کند و بدون گرفتار شدن در بحران بتواند نتیجه بدهد، پکن احتمالاً چنین نقشی را خواهد پذیرفت.»

 

«چین پیش‌تر نیز بررسی کرده بود که در قالب توافق، به انتقال اورانیوم غنی‌شده موجود از ایران کمک کند.»

 

 

چین انگیزه‌های خاص خود را برای پایان دادن به جنگ دارد.

 

جنگ علیه ایران اقتصادهای آسیا را شوکه کرده، زیرا این کشورها وابستگی زیادی به نفت و گاز خلیج فارس دارند. روز یکشنبه، نارندرا مودی، نخست‌وزیر هند، از مردم این کشور خواست مصرف بنزین و گازوئیل را کاهش دهند و خرید طلا را متوقف کنند.

 

ورنر گفت: «متحدان آمریکا در منطقه — ژاپن، کره جنوبی و هند — احتمالاً پیش از چین در برابر بسته شدن تنگه هرمز آسیب‌پذیر خواهند شد.»

 

او افزود: «پکن از تضعیف روابط دوجانبه این کشورها با آمریکا استقبال می‌کند، اما از آسیب اقتصادی خوشحال نیست، چون اقتصاد چین نیز به آن اقتصادها گره خورده است. اقتصاد چین بر پایه تجارت و صادرات بنا شده.»

 

این درگیری توجه‌ها را به روابط اقتصادی چین و ایران جلب کرده است.

 

پیش از جنگ، ایران حدود ۹۰ درصد صادرات نفت خود را به چین می‌فروخت و مقام‌های آمریکایی روی همین خریدها تمرکز کرده‌اند. اوایل این ماه، چین به شرکت‌های خود دستور داد تحریم‌های آمریکا علیه پنج پالایشگاه خریدار نفت ایران را رعایت نکنند.

 

اما روابط اقتصادی چین با ایران در مقایسه با سرمایه‌گذاری‌های عظیمش در کشورهای نفت‌خیز خلیج فارس بسیار محدودتر است. برای مثال، عربستان سعودی در سال ۲۰۲۵ سومین دریافت‌کننده بزرگ قراردادهای ساخت‌وساز چین در چارچوب طرح «کمربند و جاده» بود؛ قراردادهایی به ارزش حدود ۲۰ میلیارد دلار.

 

چین همچنین چهارمین منبع بزرگ سرمایه‌گذاری مستقیم خارجی در امارات متحده عربی است. شرکت‌های چینی میلیاردها دلار در منطقه صنعتی خلیفه در ابوظبی سرمایه‌گذاری کرده‌اند.

 

در همین حال، شرکت کاسکو، غول کشتیرانی دولتی چین، بندر خلیفه را به مرکز فعالیت‌های خود در خاورمیانه تبدیل کرده است.

 

ورنر گفت: «چین میلیاردها دلار در شورای همکاری خلیج فارس سرمایه‌گذاری کرده؛ بسیار بیشتر از پولی که به ایران داده است.»

 

«این سرمایه‌گذاری‌ها حالا چندان امیدوارکننده به نظر نمی‌رسند. جنگ، سرمایه‌گذاری‌های چین در خلیج فارس را برهم زده است.»

 

عبودوح نیز گفت چین می‌خواهد مانع ورود کشورهای خلیج فارس به جنگ شود.

 

او افزود: «این همان نقطه اختلاف آن‌ها با آمریکاست؛ آمریکایی که کشورهای خلیج فارس را برای ورود به درگیری تحت فشار قرار داده است.»

 

به گفته او، چین مایل است توافق سال ۲۰۲۱ میان ایران و عربستان سعودی را — که به عادی‌سازی روابط دو کشور انجامید — در مقیاسی بزرگ‌تر گسترش دهد.

 

او گفت: «چینی‌ها آن توافق را الگویی می‌دانند که وقتی موشک‌ها و پهپادها از پرواز بایستند، می‌توان آن را در ابعاد گسترده‌تری تکرار کرد.»