آتش بس میان ایران و آمریکا در حالی وارد روز چهلم شده که برخلاف اخبار روز جمعه که عمدتا حاکی از افزایش احتمالی تنشها بود، اسلام آباد تلاشها برای نزدیک کردن دیدگاههای دو طرف را تشدید کرده. این تلاشها با سفر اعلام نشده وزیر کشور پاکستان به تهران به اوج خود رسیده. در همین حال، به گفته منابع آگاه پاکستانی، در بحث تنگه هرمز، پیشرفتهایی حاصل شده است.
اخبار تحولات مربوط به جنگ، آتش بس و مذاکره در روز گذشته را از لینک زیر بخوانید:
آخرین اخبار مربوط به روز چهلم آتش بس (۲۷ اردیبهشت ۱۴۰۵) به شرح زیر است:
کایا کلالاس، مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا با اشاره به جنگطلبیهای آمریکا و رژیم صهیونیستی و تهدید به بمباران زیرساختهای غیرنظامی علیه ایران گفت: «بمباران تاسیسات انرژی در ایران مشکل را حل نمیکند، بلکه برعکس، ممکن است مسائل را حتی پیچیدهتر کند.»
روزنامه Dawn پاکستان به نقل از منابع دیپلماتیک در اسلامآباد گزارش داد: سفر اعلامنشده وزیر کشور پاکستان به تهران در چارچوب دیپلماسی مستمر اسلامآباد برای احیای روند متوقفشده صلح میان آمریکا و ایران انجام میشود.
این سفر برنامهریزینشده با هدف جلوگیری از فروپاشی کامل مذاکرات صورت گرفته؛ بهویژه پس از آنکه شتاب حاصل از دورهای پیشین گفتوگوها در پایتخت پاکستان بهشدت کاهش یافته است.
انتظار میرود وزیر کشور پاکستان، در جریان این سفر با مقامهای ارشد ایرانی دیدار و گفتوگو کند.
روزنامه Dawn پاکستان به نقل از منابع دیپلماتیک در اسلامآباد گزارش داد: سفر اعلامنشده وزیر کشور پاکستان به تهران در چارچوب دیپلماسی مستمر اسلامآباد برای احیای روند متوقفشده صلح میان آمریکا و ایران انجام میشود.
این سفر برنامهریزینشده با هدف جلوگیری از فروپاشی کامل مذاکرات صورت گرفته؛ بهویژه پس از آنکه شتاب حاصل از دورهای پیشین گفتوگوها در پایتخت پاکستان بهشدت کاهش یافته است.
انتظار میرود وزیر کشور پاکستان، در جریان این سفر با مقامهای ارشد ایرانی دیدار و گفتوگو کند.
مسعود پزشکیان، رئیسجمهور در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: در روزهای جنگ، فرزندان ما در ارتباطات و فناوری اطلاعات، شبانهروز ایستادند تا ارتباطات و خدمات حیاتی کشور پایدار بماند. دسترسی باکیفیت و پایدار مردم به خدمات دیجیتال، بخشی از آرامش، پیشرفت و حق زندگی شایسته مردم عزیز ایران است. روز جهانی ارتباطات را تبریک میگویم.
ابوظبی مدعی شد: در پی حمله با پهپاد در خارج از محدوده داخلی نیروگاه هستهای براکه، آتشسوزی رخ داده است. در نتیجه حمله پهپادی در خارج از محدوده داخلی نیروگاه هستهای براکه، هیچ تلفاتی ثبت نشده است. پس از اقدام به هدف قرار دادن نیروگاه هستهای براکه، هیچ تأثیری بر سطوح ایمنی تشعشعی وارد نشده است. پس از اقدام به هدف قرار دادن نیروگاه هستهای براکه، تمام اقدامات پیشگیرانه به عمل آمد.
ابوظبی مدعی شد: در پی حمله با پهپاد در خارج از محدوده داخلی نیروگاه هستهای براکه، آتشسوزی رخ داده است. در نتیجه حمله پهپادی در خارج از محدوده داخلی نیروگاه هستهای براکه، هیچ تلفاتی ثبت نشده است. پس از اقدام به هدف قرار دادن نیروگاه هستهای براکه، هیچ تأثیری بر سطوح ایمنی تشعشعی وارد نشده است. پس از اقدام به هدف قرار دادن نیروگاه هستهای براکه، تمام اقدامات پیشگیرانه به عمل آمد.
فارس نوشت: براساس شنیدهها از پاسخ آمریکا به پیشنهادهای ایران، ۵ شرط اصلی واشنگتن به این شرح اعلام شده است:
عدم پرداخت هرگونه غرامت و خسارت از سوی آمریکا
خروج و تحویل ۴۰۰ کیلوگرم اورانیوم از ایران به آمریکا
فعال ماندن تنها یک مجموعه از تأسیسات هستهای ایران
عدم پرداخت حتی ۲۵ درصد از داراییهای بلوکهشدهٔ ایران
منوطشدن توقف جنگ در همه ساحتها به انجام مذاکره
این گزارش تأکید میکند که حتی در صورت تحقق این شرایط از سوی ایران، تهدید تجاوز آمریکا و رژیم صهیونیستی همچنان پابرجا خواهد بود.
کارشناسان معتقدند طرح پیشنهادی آمریکا به جای حل مشکل، در پی دستیابی به اهدافی است که این کشور نتوانسته در طول جنگ آن را محقق کند.
در مقابل، ایران انجام هرگونه مذاکره را منوط به تحقق ۵ پیششرط اعتمادساز دانسته است که عبارتند از:
پایان جنگ در همهٔ جبههها بهویژه لبنان
رفع تحریمهای ضدایرانی
آزادسازی پولهای بلوکهشده ایران
جبران خسارات ناشی از جنگ
پذیرش حق حاکمیت ایران بر تنگه هرمز
تسنیم نوشت: کسب اطلاع از منابع مطلع حاکیست که محمدباقر قالیباف، اخیراً با پیشنهاد رئیسجمهور و تایید مقام معظم رهبری به عنوان نماینده ویژه جمهوری اسلامی ایران در امور چین منصوب شده است.
این منابع خاطرنشان کردند: با توجه به نوع انتصاب آقای قالیباف، این مسئولیت از نظر سطح اختیارات با نمایندگان قبلی متفاوت است.
رحمانی فضلی پیش تر به عنوان نماینده رئیسجمهور در امور چین فعالیت میکرد و شهید لاریجانی نیز به عنوان نماینده ویژه رهبر معظم انقلاب در امور چین فعال بود. با این حال آقای قالیباف، با پیشنهاد رئیسجمهور و تایید رهبر معظم انقلاب به عنوان نماینده ویژه ایران این مسئولیت را عهدهدار شده است.
سخنگوی ارشد نیروهای مسلح در پاسخ به سوال خبرنگاران مبنی بر تهدیدهای مکرر و یاوهگوییهای رئیسجمهور متوهم آمریکا علیه ایران اظهار داشت: تکرار هرگونه حماقت برای جبران بیآبرویی آمریکا در جنگ تحمیلی سوم علیه ایران، پیامدی جز دریافت ضربات کوبندهتر و شدیدتر برای آن کشور بهدنبال نخواهد داشت.
وی افزود: رئیسجمهور مستأصل آمریکا باید بداند در صورت عملی شدن تهدیدها و تجاوز مجدد به ایران اسلامی، داراییها و ارتش مضمحل آن کشور با سناریوهای جدید، هجومی، غافلگیرکننده و طوفانی روبهرو خواهند شد و در باتلاق خودساختهای که نتیجه سیاستهای ماجراجویانه همان رئیسجمهور است، فرو خواهند رفت.
به نقل از تانکر ترکرز، ظرفیت مخازن ذخیرهسازی نفت در جزیره خارگ هنوز به طور کامل تکمیل نشده است. بر اساس این گزارش، اگر این مخازن پر شده بودند، نفتکشهای مستقر در منطقه نیز تا آخرین ظرفیت بارگیری میکردند، در حالی که تاکنون چنین اتفاقی رخ نداده است.
در ادامه این گزارش آمده است که ایران همچنان نفتکشهای متعددی در اختیار دارد و میتواند از این ناوگان برای بارگیری و حمل نفت استفاده کند.
وزارت خارجه قطر اعلام کرد:
نخستوزیر قطر بهصورت تلفنی با وزیر امور خارجه عربستان درباره وضعیت منطقه و آتشبس میان آمریکا و ایران گفتگو کرد.
نخستوزیر بر ضرورت پاسخگویی همه طرفها به تلاشهای میانجیگری برای حل بحران از طریق گفتوگو تأکید کرد.
نخستوزیر همچنین بر لزوم رسیدن به توافقی پایدار تأکید کرد که از ازسرگیری تنشها جلوگیری کند.
رادیوی رسمی اسرائیل از زیو الزیکین، وزیر اسرائیلی، نقل کرده است که اسرائیل هیچ راهحلی برای مقابله با پهپادهای انفجاری مورد استفاده حزبالله در جنوب لبنان ندارد.
به گزارش انتخاب، همچنین، شبکه کان از یک منبع امنیتی گزارش داد: «حملههای پهپادها و موشکها حتی اگر کل جنوب لبنان را تصرف کنیم، متوقف نخواهد شد.»
«استقرار سامانههای حفاظتی در جنوب لبنان برای کاهش خطر پهپادها کافی نیست.»
«لازم است علاوه بر حفظ بازدارندگی، یک پیشرفت سیاسی نیز حاصل شود تا واقعیت در جنوب لبنان تغییر کند.»
خبرگزاری عبری «والا» نوشت: انفجار، منطقه بیت شمش در غرب اورشلیم را ساعت ۱۱ شب گذشته لرزاند و مقامات امنیتی مدعی شدند که این انفجار ناشی از یک آزمایش برنامهریزیشده بوده است.
به گزارش انتخاب، این انفجار در یک کارخانه امنیتی طبقهبندیشده رخ داد و به نظر میرسد که آنها سعی دارند رازی مربوط به این انفجار عظیم که شبانه و بدون هشدار قبلی به شهروندان رخ داد و باعث وحشت آنها شد، پنهان کنند.
این کارخانه در زمینه تولید موتورهای موشک و گلولههای راکتی فعالیت میکند، و همچنین موتور موشک «شابیت» که ماهوارهها را به خارج از جو زمین میبرد.
یک قارچ عظیم ناشی از انفجار در این کارخانه شکل گرفت و آنها میگویند که این یک آزمایش بوده است؟!
نماینده روسیه در سازمانهای بینالمللی مستقر در وین میخائیل اولیانوف در پیامی در ایکس گفت که «کارشناسان غربی معتقدند که آمریکا و اسرائیل ممکن است حملات نظامی علیه ایران را در روزهای آینده، اگر نگوییم ساعات آینده، از سر بگیرند. اگر این درست باشد، به این معنی است که آمریکا و اسرائیل از اشتباهات استراتژیک گذشته خود درس نمیگیرند».
الجزیره نوشت: پیت هگست، وزیر جنگ ایالات متحده، در سه ماه گذشته بیش از ۲۴ ژنرال و دریاسالار را بدون ارائه دلایل روشن برکنار کرده است.
به گزارش انتخاب، این اقدام شامل روسای ستاد ارتش و نیروی دریایی و دیگر مقامات ارشد است و شائبههای سیاسی را تقویت میکند.
با ادامه بنبست مذاکرات با ایران، تصمیمگیری درباره عملیات نظامی یا محاصره دریایی پیچیدهتر شده و پیامهای واشنگتن به متحدان منطقهای گیجکننده است. همزمان، وزارت جنگ درخواست افزایش بودجهای نزدیک به ۵۰۰ میلیارد دلار کرده اما توضیح قانعکنندهای ارائه نکرده است.
کارشناسان هشدار میدهند ادامه این وضعیت احتمال دستیابی به توافق سیاسی و موفقیت نظامی آمریکا را در منطقه کاهش میدهد.
رجب طیب اردوغان، رئیس جمهور ترکیه، در بازگشت از قزاقستان و در جمع خبرنگاران بر لزوم پایان دادن به تحریکات اسرائیل و ایجاد صلح واقعی در منطقه تأکید کرد.
بلومبرگ نوشت: یک نفتکش غولپیکر پس از توقف چند روزه در خلیج عمان به دلیل توقیف توسط نیروهای آمریکایی، سفر خود را از سر گرفت.
به گزارش انتخاب، این نفتکش غولپیکر به ویتنام در حال حرکت است و دو میلیون بشکه نفت خام عراق را حمل میکند.
فایننشال تایمز نوشت: تنها چند کشتی روزانه از تنگه هرمز عبور میکنند. پیش از جنگ، روزانه حدود ۱۳۵ عبور انجام میشد.
رسانه عبری یدیعوت آحارونت به نقل از مقامهای صهیونیستی و ارزیابیهای امنیتی نوشت:
برآورد ما این است که احتمال ازسرگیری جنگ با ایران و احتمال عدم ازسرگیری آن، برابر است.
ایران بخشی از توان موشکی خود را بازسازی کرده و آماده پذیرش شرط ترامپ نیست.
ایران تلاش خواهد کرد آمریکا را وارد درگیریای کند که تا پس از آغاز مسابقات جام جهانی در ۱۱ ژوئن ادامه یابد.
محمد شهباز شریف، نخستوزیر پاکستان، به روزنامه تایمز بریتانیا گفت:
نسبت به برگزاری دور دوم مذاکرات مستقیم بین واشنگتن و تهران که منجر به صلح پایدار شود، خوشبین هستم.
پاکستان مورد اعتماد همه طرفها از جمله ایران، دولت آمریکا و همچنین کشورهای خلیج فارس است.
تلاشهای میانجیگرانه ما علیرغم تبادل تهدیدها بین دو طرف، ادامه دارد.
صلح به آسانی به دست نمیآید، بلکه نیازمند صبر، خرد و توانایی حرکت دادن امور در سختترین چالشهاست.
آلن ایر، مقام پیشین وزارت خارجه آمریکا، میگوید هر روزی که تنگه هرمز بسته باقی بماند، «پیامدهای اقتصادی آن بهصورت تصاعدی انباشته و شدیدتر میشود.»
ایر در گفتوگو با الجزیره افزود: «بنابراین آمریکا در وضعیتی قرار گرفته که هیچ راه خروجِ خوبی از این بحران ندارد.»
او گفت که اگرچه چین خواهان دریافت عوارض عبور در تنگه ــ آنگونه که ایران پیشنهاد کرده ــ نیست، اما اگر به کشتیها و محمولههای چینی اجازه عبور آزاد از این آبراه داده شود، در آن صورت پکن «انگیزه کمتری برای از بین بردن سیستم اخذ عوارض خواهد داشت.»
ایر اضافه کرد: «از نظر عملی، فکر نمیکنم نشست دوجانبه اخیر میان آمریکا و چین به افزایش فشار بر ایران برای کنار گذاشتن قاعده کنترل تنگه تحت سیستم جدیدش منجر شود.»
الجزیره نوشت:
رسانههای اسرائیلی گزارش دادهاند که در منطقه بیت شمش در اورشلیم انفجارهایی شنیده شده است.
شرکت «تومر»، یک شرکت نظامی دولتی اسرائیل، در بیانیهای که توسط کان منتشر شد، ادعا کرد که این انفجار «یک آزمایش از پیش برنامهریزی شده بود که طبق برنامه انجام شد».
ویدئوهایی از یک انفجار عظیم در فضای آنلاین منتشر شده است که ابر قارچی بزرگی را نشان میدهد.
دنیل دیپاتریس عضو موسسه دیفنس پریوریتیز نوشت:
بحران تنگه هرمز از «لحظهٔ سوئز» هم بدتر است، زیرا این تصمیمِ خودِ آمریکا برای رفتن به جنگ بود که ایران را واداشت از این گلوگاه راهبردی بهعنوان اصلیترین اهرم فشار خود استفاده کند.
اگر این اتفاق نمیافتاد، هیچیک از آنچه امروز شاهدش هستیم رخ نمیداد.
ملیکردن کانال سوئز توسط جمال عبدالناصر، یک تصمیم حاکمیتی و مستقل بود. اما «ملیسازی عملی» تنگه هرمز توسط ایران، در اصل نتیجه و محصول حماقت خود ما بود.
رسانه بریتانیایی امواج نوشت:
در سال ۱۹۵۶، بریتانیا و فرانسه پس از آنکه جمال عبدالناصر، رهبر مصر، کانال سوئز را ملی کرد، یک عملیات نظامی برای بازپسگیری آن آغاز کردند. قدرتهای استعماری سابق اروپایی هم توان نظامی داشتند و هم برنامهای روشن. اما چیزی که نداشتند، توان تحمل پیامدهای آن بود. فشار واشنگتن بر لندن برای عقبنشینی، در نهایت با پذیرش بریتانیا روبهرو شد. این عملیات قدرت بریتانیا را یکشبه پایان نداد، اما همان لحظهای بود که جهان فهمید برتری بریتانیا در غرب آسیا به پایان رسیده است.
اینکه آیا تنگه هرمز به «سوئزِ آمریکا» تبدیل خواهد شد یا نه، هنوز پرسشی است که پاسخ قطعی ندارد. اما منطق ساختاری این مقایسه ارزش توجه جدی دارد. یک کارزار نظامی با اهدافی اعلامشده آغاز شد: نابودی برنامه هستهای ایران، تضعیف توان نظامی آن و بازگرداندن بازدارندگی. اما این اهداف به شکلی که تبلیغ شده بود، محقق نشدهاند. اکنون حتی ارزیابیهای خود جامعه اطلاعاتی آمریکا نیز این شکاف را تأیید میکند. ایران نیز با بستن آبراهی واکنش نشان داده که پیش از ۲۸ فوریه، یکپنجم نفت دریابرد جهان از آن عبور میکرد. ابتکار دریایی آمریکا برای بازگشایی این مسیر، موسوم به «پروژه آزادی»، کمتر از ۳۶ ساعت دوام آورد و سپس توسط ترامپ متوقف شد.
پایتختهای منطقه با دقت اوضاع را زیر نظر دارند. کشورهای عربی خلیج فارس که معماری امنیتی خود را بر پایه فرضِ برتری آمریکا بنا کرده بودند، اکنون در حال محاسبات تازهای هستند؛ اینکه نظمِ پس از هرمز چه شکلی خواهد داشت و چه کسی خلأ قدرت را پر خواهد کرد. چین نه وارد رویارویی مستقیم با قدرت آمریکا شده و نه برای مدیریت عقبنشینی آمریکا میانجیگری کرده است. کاری که انجام داده، این بوده که خود را در موقعیتی قرار داده تا فارغ از نتیجه مرحله نظامی این تقابل، نفوذ دیپلماتیک بیشتری به ارث ببرد.
این به معنای صدور حکمی قطعی درباره پایان قدرت آمریکا در خلیج فارس نیست. همانطور که بحران سوئز نیز بلافاصله به نفوذ بریتانیا پایان نداد. اما بحران سوئز ــ و درسهایی که نیمقرن بعد همچنان با دقت قابل مشاهدهاند ــ بیش از آنکه با خودِ نبرد تعریف شود، با چیزهایی تعریف میشود که جنگ آشکار کرد: محدودیتها، مسئله اعتبار، و فاصله میان آنچه یک قدرت بزرگ ادعا میکند میتواند انجام دهد و آنچه واقعاً قادر به تحقق آن است.
اولیانوف، دیپلمات ارشد روس در پاسخ به سئوالی درمورد چرایی عدم میانجیگری روسیه بین ایران و آمریکا گفت: «چون از ما برای انجام آن دعوت نشده.»
رسانه بریتانیایی امواج مدعی شد:
در هفته منتهی به سفر ترامپ به چین، ایران یک چارچوب ۱۴ مادهای برای پایان جنگ، به واشنگتن ارائه کرد.
یک منبع ارشد سیاسی در تهران که به شرط فاش نشدن نامش صحبت میکرد، به رسانه «امواج مدیا» توضیح داد که این سند شامل ۱۱ مادهای است که در ابتدا توسط دولت آمریکا ارائه شده بود، به اضافه سه مادهای که ایران به آن افزوده است.
این پیشنهاد که تا حدودی به دلیل تشدید محاصره دریایی آمریکا علیه ایران – و ظاهراً با ناراحتی ترامپ – به تأخیر افتاد، حاصل دستورات صریح به مذاکره کنندگان بود.
به گفته یک منبع مطلع، پاسخ واشنگتن که از طریق میانجیگران ارسال شده، کل این چارچوب را رد کرده است. گفته میشود که آمریکا بار دیگر بر مواضع از پیش تعیین شده خود در مورد پرونده هستهای تأکید کرده و از پذیرش این پیششرطها به عنوان پیشنیاز هرگونه مذاکره خودداری نموده است.
با این حال، یک منبع سیاسی دیگر که از جزییات امور مطلع است، چنین توصیفی از وقایع را رد کرد.
این ۱۴ بند شامل خروج نظامی آمریکا از مجاورت ایران، پایان محاصره دریایی، لغو محدودیتهای فروش نفت ظرف ۳۰ روز پس از هر توافق اولیه و یک ترتیبات حاکمیتی جدید برای تنگه هرمز است.
به گفته یکی از منابع ارشد ایرانی نزدیک به مذاکرات، پیام فعلی واشنگتن، این است که آمریکا با اهداف مشخصی وارد گفتوگوها شده است. ایران از پذیرش توافقهای مبتنی بر امتیاز در برابر امتیاز خودداری کرده و ترجیح میدهد از «رویکرد جامع» برای حل اختلافات استفاده شود. این مسئله هم در تهران و هم در واشنگتن موجب نارضایتی شده است؛ بهطوریکه تهران میگوید «راهحل جامع» که اکنون از سوی آمریکا رد می شود، در اصل به درخواست تیم ترامپ مطرح شده بود.
در نهایت، بنبست موجود شکل متفاوتی به خود گرفته است: دستکم فعلاً دیگر خبری از جنگِ پیش از آتشبس نیست، اما وضعیت موجود پیچیدگی بیشتری به صحنه افزوده است.
العربیه به نقل از پاکستان خبر داد:
وزیر کشور پاکستان جلسه مهمی در ایران برای تسهیل گفتوگو و برقراری صلح برگزار کرد.
حضور وزیر کشور پاکستان در ایران یک روز دیگر ادامه خواهد یافت تا در مورد چشمانداز ازسرگیری مذاکرات گفتوگو شود.
