یک پژوهش بزرگ بالینی در آمریکا نشان داده است که سبک زندگی سالم، اگر بهصورت برنامهریزیشده و همراه با پیگیری منظم اجرا شود، میتواند روند پیری بیولوژیکی بدن را کند کرده و عملکرد شناختی مغز را حفظ کند.
به نقل از neurosciencenews، یک کارآزمایی بالینی بزرگ نشان داده است که مداخلات ساختارمند در سبک زندگی مانند تغذیه سالم، ورزش منظم و فعالیتهای اجتماعی، میتواند روند پیری بیولوژیکی بدن را بهطور مستقیم کندتر کند.
این پژوهش که بر پایه دادههای مطالعه مشهور آمریکایی U.S. POINTER انجام شده، نشان میدهد تلاشهای فردی و بدون برنامه برای حفظ سلامت اگرچه تا حدی مفید هستند، اما برنامههایی که همراه با آموزش، هدفگذاری، مربی و پیگیری منظم اجرا میشوند، تأثیر بسیار بیشتری در کاهش ضعف جسمانی و حفظ عملکرد شناختی سالمندان دارند.
«فرسودگی زیستی» چیست؟
پژوهشگران در این مطالعه از شاخصی به نام «فرسودگی» یا Frailty استفاده کردند؛ معیاری که میزان مشکلات و آسیبهای انباشتهشده در بدن طی سالهای زندگی را نشان میدهد و یکی از مهمترین شاخصهای سن بیولوژیکی بهشمار میرود.
افزایش این شاخص با بیماریهای مزمن، ناتوانی جسمی و خطر مرگ ارتباط مستقیم دارد. به همین دلیل، کاهش میزان فرسودگی به معنای کندتر شدن روند واقعی پیری بدن تلقی میشود.
جزئیات مطالعه
این پژوهش دوساله روی بیش از ۲۱۰۰ نفر بین ۶۰ تا ۷۹ سال انجام شد؛ افرادی که در معرض خطر بالاتر افت عملکرد شناختی قرار داشتند.
شرکتکنندگان به دو گروه تقسیم شدند:
گروه اول در یک برنامه ساختارمند شرکت کردند که شامل مشاوره سلامت، هدفگذاری دقیق، پیگیری منظم، رژیم غذایی سالم، ورزش، فعالیتهای ذهنی و تعاملات اجتماعی بود.
گروه دوم تنها توصیههای کلی سلامت را دریافت کردند و بهصورت خودمحور سبک زندگی سالم را دنبال کردند.
نتایج نشان داد هر دو گروه تا حدی بهبود یافتند، اما افرادی که در برنامه منظم و هدایتشده حضور داشتند، کاهش بسیار بیشتری در شاخص فرسودگی زیستی تجربه کردند.
مارک اسپلند، استاد سالمندشناسی و نویسنده اصلی پژوهش در دانشکده پزشکی دانشگاه ویک فارست، میگوید:«این یافتهها نشان میدهد اتخاذ رفتارهای سالم و در دسترس میتواند بخش مهمی از روند پیری را کند کند.»
او افزود:«ما میدانیم ورزش و تغذیه سالم به بهبود سلامت کمک میکند، اما شرکت در برنامههایی که راهنمایی، ساختار و مسئولیتپذیری ایجاد میکنند، احتمالاً تأثیر بسیار بیشتری در سالم ماندن افراد در دوران سالمندی دارد.»
تأثیر همزمان بر مغز و بدن
پژوهشگران همچنین دریافتند افرادی که در برنامه ساختارمند حضور داشتند، عملکرد شناختی بهتری نیز داشتند. با این حال، بررسیها نشان داد کاهش فرسودگی جسمی بهتنهایی نمیتواند تمام مزایای مغزی مشاهدهشده را توضیح دهد.
این موضوع نشان میدهد که سبک زندگی سالم از مسیرهای مختلف و همزمان بر سلامت مغز و بدن اثر میگذارد.
به گفته پژوهشگران، ترکیب چند عامل سلامت از جمله ورزش، تغذیه، فعالیت ذهنی و ارتباطات اجتماعی، بسیار مؤثرتر از تمرکز بر یک رفتار واحد است.
اسپلند میگوید:«شواهد روزبهروز بیشتر نشان میدهد هدف قرار دادن چند حوزه سلامت بهصورت همزمان، کلید حفظ استقلال فردی و کیفیت زندگی در سالهای پایانی عمر است.»
چرا این مطالعه اهمیت دارد؟
دانشمندان میگویند اهمیت اصلی این پژوهش در تفاوت میان «دانستن» و «اجرای ساختارمند» نهفته است.
بیشتر مردم میدانند که باید سالم غذا بخورند یا ورزش کنند، اما این مطالعه نشان میدهد افرادی که تحت نظارت، برنامهریزی و پیگیری منظم قرار میگیرند، واقعاً آهستهتر پیر میشوند.
به بیان دیگر، داشتن برنامه مشخص و پاسخگو بودن در برابر اهداف سلامت، میتواند اثر سبک زندگی سالم را چند برابر کند.
سلامت جسم مستقیماً از مغز محافظت میکند؟
پاسخ پژوهشگران جالب است: نه کاملاً.
اگرچه شرکتکنندگان برنامه ساختارمند هم از نظر جسمی و هم شناختی وضعیت بهتری پیدا کردند، اما دانشمندان دریافتند بهبود جسمی بهتنهایی علت تمام مزایای مغزی نیست.
این یافته نشان میدهد سبک زندگی سالم مانند یک سپر چندلایه عمل میکند؛ هم بدن را تقویت میکند و هم از مسیرهای زیستی متفاوت، از مغز محافظت به عمل میآورد.
