دیجیاتو: گوگل برای مقابله با بیماریهای کشندهای نظیر دنگی و زیکا، قصد دارد ۳۲ میلیون پشه عقیمشده را در فلوریدا و کالیفرنیا رها کند.
وقتی صحبت از مقابله شرکت گوگل با «باگها» به میان میآید، معمولاً ذهنمان به سمت کدهای برنامهنویسی و مشکلات نرمافزاری میرود؛ اما اینبار گوگل به دنبال حل یک بحران کاملاً بیولوژیکی است. شرکت گوگل از دولت آمریکا درخواست کرده است تا مجوز رهاسازی دهها میلیون پشه آزمایشگاهی را در ایالتهای کالیفرنیا و فلوریدا صادر کند. هدف از این اقدام استفاده از پشههای خاص آزمایشگاهی برای نابودی پشههای بیماریزایی است که سالانه جان انسانهای زیادی را میگیرند.
هدف اصلی این پروژه که Debug نام دارد، کاهش جمعیت پشههای ناقل بیماری و محافظت از جان انسانها است. براساس آمارهای فدرال، پشهها بیش از هر موجود دیگری در جهان انسانها را به کام مرگ میکشانند و فقط در آمریکا، سالانه ۱۲۰ نفر بر اثر ابتلا به ویروس «نیل غربی» (West Nile) که ناقلش همین حشرات هستند، جان خود را از دست میدهند.
در همین راستا، سازمان حفاظت از محیط زیست آمریکا (EPA) درحال بررسی درخواست گوگل است. این شرکت قصد دارد طی یک دوره دو ساله، سالانه تا ۱۶ میلیون پشه آزمایشگاهی را در ایالتهای فلوریدا و کالیفرنیا رها کند.
به گزارش گاردین، پروژه «دیباگ» پیشازاین زیرنظر شرکت Verily (از شرکتهای وابسته به آلفابت) بود، اما از دسامبر ۲۰۲۴، گوگل این پروژه را بهطور کامل تصاحب کرد و اکنون مستقیماً آن را هدایت میکند. در این طرح، تمرکز محققان روی یک گونه خطرناک و بیماریزا است. این بیماریها شامل تب دنگی، ویروس زیکا، تب زرد و چیکونگونیا میشوند و توسط گونه مهاجم و غیربومی Aedes aegypti یا همان پشه تب زرد انتقال مییابند.
برای توقف زاد و ولد پشههای خطرناک، دانشمندان از پشههای نر آلوده به یک باکتری طبیعی استفاده میکنند. پشههای نری که در این طرح رها میشوند، به هیچوجه انسان را نیش نمیزنند و ناقل بیماری نیستند. در عوض، این حشرات به باکتری خاصی به نام Wolbachia آلوده شدهاند؛ این باکتری مفید بهطور طبیعی در بدن بیش از نیمی از گونههای حشرات وجود دارد و باعث عقیمسازی آنها میشود.
هنگامی که این پشههای نر آزمایشگاهی در طبیعت رها میشوند، با پشههای ماده وحشی جفتگیری میکنند. تأثیر اصلی این باکتری آن است که از تخمگذاری موفق پشههای ماده جلوگیری میکند؛ در نتیجه تخمها هرگز باز نمیشوند و جمعیت پشههای ناقل با گذشت هر نسل کاهش مییابد. این رویکرد جایگزین بسیار بهتری برای سموم دفع آفات است. سموم شیمیایی نهتنها مضر هستند، بلکه به مرور زمان کارایی خود را از دست میدهند و پیداکردن تمام آبگیرهای محل تولیدمثل پشهها نیز عملاً غیرممکن است.
در روشهای قدیمی، دانشمندان مجبور بودند پشههای نر و ماده را به صورت دستی یا با روشهای ابتدایی و زمانبر از یکدیگر جدا کنند؛ فرایندی که هم پرهزینه است و هم درصد خطای بالایی دارد. اینجاست که تخصص گوگل به کار میآید. مهندسان این شرکت با طراحی سیستمهای پرورش کاملاً خودکار و ترکیب آنها با «پردازش تصویر مبتنیبر هوش مصنوعی» و حسگرهای پیشرفته، توانستند جنسیت میلیونها پشه را با دقتی بینظیر تشخیص دهند و جداسازی کنند. علاوهبراین، گوگل با استفاده از کلاندادهها و تحلیلهای جغرافیایی، میتواند دقیقاً محاسبه کند که در چه مناطقی و به چه تعدادی از این پشههای نر نیاز است تا بیشترین بازدهی حاصل شود.
البته ورود به چرخه طبیعت همیشه با نگرانیها و پرسشهای اخلاقی درباره حد و مرز دخالت انسان همراه است. پشهها از زمان دایناسورها روی زمین زیستهاند و به عنوان منبع غذایی برای سایر حیوانات و همچنین گردهافشانها نقش مهمی در سیستم غذایی ما دارند. این موضوع باعث واکنشهایی در شبکههای اجتماعی شده است. برای مثال، «تیم برچت» (Tim Burchett)، نماینده جمهوریخواه ایالت تنسی، در شبکه ایکس با انتقاد از این طرح نوشت: «چرا گوگل باید ۳۲ میلیون پشه داشته باشد؟ با طبیعت بازی نکنید.»
بااینحال، تیم پروژه دیباگ در پاسخ به این نگرانیها تأکید میکند که پشه «آئدس اجیپتی» یک گونه غیربومی در آمریکا است. دانشمندان این پروژه معتقدند که حذف این گونه خاص، تأثیر مخرب زیستمحیطی ندارد و فقط اکوسیستم را به حالت پیش از تهاجم این پشهها بازمیگرداند.
