پایگاه خبری تحلیلی انتخاب (Entekhab.ir) : 
واشنگتن پست نوشت: حمله موشکی ایران به قطر در اواسط مارس، ستونهای دود را از بزرگترین تأسیسات تولید گاز طبیعی جهان بلند کرد.
به گزارش «انتخاب»؛ در ادامه این مطلب آمده است: این حمله بخشهایی از کارخانهای را نابود کرد که نزدیک به یکپنجم عرضه گاز جهانی را تأمین میکند، قراردادهای چند میلیارد دلاری با چین و سایر مشتریان را به خطر انداخت و با کشاندن قطر (که میانجی کلیدی بین آمریکا و ایران است) به جنگ، چشمانداز پایان زودهنگام جنگ را تضعیف کرد.
اما یک پیامد پنهان دیگر نیز وجود داشت. به گفته مقامات امنیتی خاورمیانه و مقامات غربی که از اطلاعات این موضوع مطلع شدهاند، این حمله، تلاشهای مخفیانه قطر برای حفظ مجتمع گازی خود معروف به «راس لفان» در فهرست اهداف ایران را نیز نابود کرد.
این مقامات گفتند قطر در آغاز جنگ برای محافظت از جواهر اقتصادی خود به تهران نزدیک شد تا یک توافق سودمند دوجانبه ارائه دهد: ایران از حمله به راس لفان خودداری کند و قطر نیز تولید گاز خود را یکجانبه متوقف کند – اقدامی که قیمت انرژی را به شدت افزایش میداد و فشار اقتصادی بر آمریکا و اسرائیل برای کوتاه کردن جنگ وارد میکرد.
یک مقام ارشد امنیتی منطقه گفت قطر چیزی شبیه به یک «توافق مخفی» را مطرح کرد و متعهد شد از اهرم فشار خود بر عرضه گاز برای کمک به پایان سریع جنگ استفاده کند، در حالی که به دنبال تعهد ایران بر «یک شرط» بود: «شما به ما حمله نمیکنید.»
یک مقام دوم که به همان اطلاعات دسترسی داشت گفت پیام قطر به ایران این بود که «شما بدون حمله به ما به اهداف خود خواهید رسید». این مقامات جزو چند نفری بودند که به شرط ناشناس ماندن صحبت کردند تا درباره اطلاعات بهدستآمده از ارتباطات رهگیریشده و سایر اطلاعات گفتگو کنند.
مقامات گفتند قطر موفق به اخذ تعهد از ایران نشد. با این حال، تحولات بعدی نشان داد که احتمال یک تفاهم ضمنی، حداقل به طور موقت، همچنان پابرجا بود.
قطر در سومین روز جنگ، زمانی که ایران صدها موشک و پهپاد مسلح را به سمت اهدافی در سراسر خلیج فارس پرتاب کرد، راس لفان را تعطیل کرد. در آن زمان، قطر این اقدام را به «حملات نظامی به تأسیسات عملیاتی» نسبت داد. بررسی بعدی تصاویر ماهوارهای توسط واشنگتن پست هیچ آسیب آشکاری را در راس لفان نشان نداد.
اظهارات مقامات قطری نگرانیها را در بازارهای جهانی انرژی تشدید کرد، از جمله هشدار وزیر انرژی این کشور که جنگ «اقتصادهای جهان را سقوط خواهد داد».
قطر در پاسخ به سوالات واشنگتن پست، هرگونه ترتیب مخفیانه با ایران را رد کرد و گفت تصمیم به توقف تولید در راس لفان صرفاً به دلیل تهدید حملات و نگرانی برای کارگران و زیرساختهای تأسیساتی است که رگ حیات اقتصاد این کشور محسوب میشود.
دفتر رسانهای بینالمللی قطر در بیانیهای کتبی اعلام کرد: «هرگونه پیشنهاد مبنی بر اینکه تصمیمات عملیاتی مربوط به تولید انرژی به طور هماهنگ با ایران، به نفع ایران یا برای تأثیرگذاری بر روند جنگ گرفته شده باشد، قاطعانه کذب است.»
قطر این اتهام را تلاشی برای «تخریب تلاشهای مداوم میانجیگری برای پایان دادن به مناقشه، آسیب زدن به اعتبار قطر و تضعیف مشارکت استراتژیک بین قطر و آمریکا» توصیف کرد.
تلاش مخفیانه قطر که قبلاً گزارش نشده بود، تصویری از روشهایی ارائه میدهد که مقامات امنیتی گفتند کشورهای حاشیه خلیج فارس برای در امان ماندن از بدترین جنگ یک نسل در منطقه به کار گرفتهاند. قطر، امیرنشین کوچکی که به داخل خلیج فارس بیرون زده، آسیبپذیرتر از اکثر کشورهاست، اما در هر دو طرف مناقشه نیز اهرمهای فشاری دارد.
قطر به عنوان بخشی از نقش خود به عنوان میانجی منطقهای، روابط نزدیکی با رهبران ایران حفظ میکند. به رهبران گروه شبهنظامی حماس که مورد حمایت ایران هستند اجازه میدهد در دوحه حضور داشته باشند و با ایران در بزرگترین میدان گاز طبیعی جهان شریک است.
در عین حال، قطر روابط عمیقی با ایالات متحده ایجاد کرده است. پایگاه هوایی العدید آن بزرگترین پایگاه نظامی آمریکا در منطقه است. بیشتر زیرساختهای انرژی قطر به طور مشترک با اکسون موبیل و سایر شرکتهای آمریکایی مالکیت و اداره میشود.
پس از اینکه دونالد ترامپ دوباره به ریاست جمهوری انتخاب شد، دوحه یک فروند بوئینگ ۷۴۷ به ارزش ۴۰۰ میلیون دلار را به عنوان «هدیه» تقدیم کرد که اکنون در حال بازسازی است تا به عنوان یک ارتقا برای ایرفورس وان (هواپیمای ریاست جمهوری آمریکا) مورد استفاده قرار گیرد.
ارتباط ادعایی قطر با ایران همچنین نشان میدهد که کشورهای حاشیه خلیج فارس از همان ابتدای جنگ تا چه حد نفوذ خود را بر عرضه انرژی به عنوان اهرم فشار میدیدند – اگرچه این ایران بوده است که از طریق تسلط خود بر تنگه هرمز، توانایی حداکثر بهرهبرداری را نشان داده است.
مقامات آمریکایی گفتند سیا و مقامات ارشد دولت ترامپ از اطلاعات خارجی در مورد ارتباط قطر با ایران مطلع بودند، اقدامی که ممکن است به عنوان تضعیف اهداف نظامی آمریکا و اسرائیل تلقی شود.
اما هیچ نشانهای از گسست در روابط دوحه با واشنگتن وجود نداشته است. ترامپ در پستی در شبکه اجتماعی خود در ماه گذشته گفت که پس از درخواستهای پادشاهان حاشیه خلیج فارس که نام آنها را با شروع از امیر قطر، تمیم بن حمد آل ثانی، لیست کرده بود، از از سرگیری حملات علیه ایران منصرف شده است.
قطر حتی پس از واگذاری نقش میانجی اصلی به پاکستان، همچنان در گفتگوهای صلح با ایران شرکت داشته است – و همین هفته گذشته نیز هیئتی را به تهران فرستاده است.
تأسیساتی که مقامات امنیتی گفتند قطر به دنبال حفظ آن بود، یک مجتمع صنعتی گسترده است که تقریباً دو برابر واشنگتن دیسی وسعت دارد. گاز طبیعی که تولید میکند در همه چیز از اجاقگازهای آشپزخانه گرفته تا نیروگاههای تولید برق در آسیا و اروپا استفاده میشود.
قطر انرژی، شرکت دولتی که راس لفان را اداره میکند، سالها به عنوان قابل اعتمادترین منبع گاز طبیعی مایع (الانجی) در جهان شناخته میشد و به گفته مقامات قطری و تحلیلگران انرژی، قبلاً هرگز یک محموله مهم را از دست نداده بود.
با این حال، این روند بیوقفه در ۲ مارس پایان یافت و یکی از اولین شوکهای جنگ را به بازارهای انرژی وارد کرد. توقف در راس لفان پیش از آن رخ داد که عربستان سعودی، کویت یا سایر کشورهای حاشیه خلیج فارس اقدامات قابل مقایسهای انجام داده باشند و پیش از آنکه مشخص شود تنگه هرمز برای ماهها به روی ترافیک تانکرها بسته خواهد شد.
مقامات امنیتی گفتند ارتباط قطر با تهران از طریق رصد ارتباطات رهبران ایران کشف شده است. این مقامات به دلیل نیاز به محافظت از قابلیتهای اطلاعاتی، از شناسایی افراد شرکتکننده در این گفتگوها خودداری کردند.
چندین مقام گفتند اطلاعات به وضوح نشان میداد که دوحه آماده است صرف نظر از هرگونه پیامد برای منافع آمریکا و اسرائیل، از راس لفان محافظت کند، حتی اگر این کار استراتژی بقای ایران برای ایجاد هرجومرج اقتصادی را تقویت کند.
یک مقام امنیتی منطقهای گفت: انگیزه اصلی قطر به نظر میرسید «اجتناب از خسارتی باشد که احتمالاً ۱۰ سال طول میکشد تا ترمیم شود» و افزود که این بخشی از الگوی گستردهتری از مانورهای پنهان توسط همسایگان ایران است. مقامات گفتند عربستان سعودی، کویت و سایر کشورها نیز به دنبال راههایی برای مهار کارزار تلافیجویانه ایران بودند، اما تلاش قطر بیشتر به عنوان یک توافق صریح تلقی میشد.
این مقام گفت: ارتباط ادعایی دوحه، نمونهای بود از «این که چگونه پوششکاری در پشت صحنه با کشورهای حاشیه خلیج فارس و ارتباطات آنها با ایران کار میکند.»
یک مقام قطری این توصیفات را رد کرد و اذعان داشت که دوحه «از ایران خواسته است به طور کلی حمله نکند» اما هرگونه تلاش برای جستجوی حفاظت ویژه برای راس لفان یا اعلام تمایل برای دستکاری بازارهای انرژی را رد کرد.
این مقام گفت انجام چنین کاری «یک سابقه بسیار خطرناک» ایجاد میکند و این انتظار را ایجاد میکند که «هر زمان ایران عصبانی است ما باید عملیات را تعطیل کنیم. ما هر زمان ایران یک مشکل ژئوپلیتیک داشته باشد، ضربه اقتصادی را مشروعیت میبخشیم.»
قطر از سوی برخی مقامات غربی و منطقهای به عنوان کشوری دیده میشود که انگیزه حفظ وضع موجود در ایران را دارد، زیرا دوحه به طور نامتناسبی از دسترسی مشترک دو کشور به میدان گازی «پارس جنوبی-نورد دم» سود برده است – تا حدی به این دلیل که توانایی ایران برای بهرهبرداری از بخش خود از این میدان برای سالها توسط تحریمهای غربی مختل شده است.
مقام قطری رد کرد که دوحه در بقای دولت دینی ایران منفعت میبیند. این مقام گفت: «برای ما، ایران همیشه یک تهدید بوده است، حتی قبل از انقلاب اسلامی.» او گفت که جنگ یک «سناریوی کابوسوار» است.
به گفته مقامات فعلی و سابق آمریکا و غرب، پس از مواجهه با محاصره توسط همسایگان خلیجفارسی در سالهای اخیر و حملات اسرائیل علیه رهبران حماس در دوحه، قطر غریزه حفظ خود را توسعه داده است که میتواند هرگونه ارتباط با ایران را توضیح دهد.
تیمی دیویس، که از ۲۰۲۲ تا سال گذشته به عنوان سفیر آمریکا در قطر خدمت کرد، گفت: «سال گذشته توسط اسرائیل مورد حمله قرار گرفتند؛ امسال توسط ایران مورد حمله قرار میگیرند. قطر سالهاست – اما به ویژه از زمان غزه تاکنون – و در حال حاضر، یک حالت بقا دارد که مجبور به اتخاذ آن شده است.»
دیویس گفت شک دارد که قطر با یک معامله صریح به تهران نزدیک شود، اما در برجسته کردن این که چگونه طرحهای اضطراری دوحه «ممکن است برای ایران مثبت باشد و مناقشه را کوتاه کند» تردید نخواهد کرد.
اگر قطر در تضمین حفاظت از راس لفان موفق شده بود، این موفقیت زودگذر بود.
پس از آماج حملات آمریکا و اسرائیل در روز اول جنگ ایران در ۲ مارس با پرتاب سیل موشکها و پهپادها به سمت همسایگان خلیجفارسی خود پاسخ داد.
هنگامی که راس لفان را تعطیل میکردند، مقامات قطری سیگنالهای متناقضی درباره آنچه در این تأسیسات اتفاق افتاده بود ارسال کردند.
سعد الکعبی، وزیر انرژی، در مصاحبهای که در ۶ مارس در فایننشال تایمز منتشر شد، گفت: «ما هنوز وسعت خسارت را نمیدانیم. هنوز مشخص نیست تعمیرات چقدر طول خواهد کشید.» الکعبی افزود که جنگ اقتصادهای جهانی را «سقوط خواهد داد».
محمد بن عبدالرحمن آل ثانی، نخستوزیر این کشور، در مصاحبهای جداگانه گفت که راس لفان مورد «حمله بزرگ» قرار گرفته اما «از طریق معجزه» آسیب حداقلی دیده است. ثانی گفت پیامدها فراتر از عرضه الانجی خواهد بود و تولید کودهای مصنوعی و سایر محصولات را مختل کرده و «امنیت غذایی بسیاری از کشورها» را تهدید میکند.
بررسی واشنگتن پست از تصاویر ماهوارهای هیچ آسیب آشکاری را در این دوره در راس لفان یا سایر مکانهایی که قطر گفته بود هدف قرار گرفتهاند، نشان نداد. واشنگتن پست تصاویر گرفته شده در ۲۷ فوریه و ۶ مارس از شهر صنعتی راس لفان را مقایسه کرد.
مقام قطری گفت که یک دال بتنی در راس لفان مورد اصابت قرار گرفته بود، اما توسط یک پهپاد با مهمات آنقدر کوچک که نه برخورد و نه آسیب بعدی در تصاویر ماهوارهای قابل مشاهده بود.
قطر در بیانیه خود به واشنگتن پست، هرگونه پیشنهاد مبنی بر اینکه دوحه «خسارت وارده به تأسیسات الانجی راس لفان را به عنوان بهانهای برای تعطیلی آن اغراق یا جعل کرده است» را «بیاساس» توصیف کرد. در این بیانیه آمده است که این تصمیم به دنبال «ارزیابیهای تهدید توسط ارتش قطر، که خطر قابل قبولی برای جان انسانها در تأسیسات انرژی را شناسایی کرد» گرفته شده است.
کمی بیش از دو هفته بعد، در ۱۸ مارس، ترس قطر محقق شد زمانی که ایران پس از آنکه زیرساخت گاز طبیعی خود توسط حملات هوایی اسرائیل از کار افتاده بود – حملهای که باعث شد ترامپ بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل را توبیخ کند – یک سری ضربات مخرب وارد کرد.
اظهارات بعدی مقامات قطری جزئیتر از آنهایی بود که با تعطیلی راس لفان همراه بود. الکعبی، وزیر انرژی، گفت این حمله زیرساختهای حیاتی را نابود کرد که تقریباً ۲۰ درصد از صادرات الانجی قطر را تشکیل میداد.
او گفت تعمیر این آسیب «بین سه تا پنج سال طول خواهد کشید» و باعث اختلالات چند ساله در محمولهها به چین، کره جنوبی و بلژیک خواهد شد. او گفت این حملات «فقط حمله به دولت قطر نبود، بلکه به امنیت و ثبات انرژی جهانی بود».
