نیویورکتایمز نوشت: وقتی ایران در جریان جنگ خود با ایالات متحده و اسرائیل، تنگه هرمز را بست، کشورها و شرکتها به گونهای واکنش نشان دادند که مانع از افزایش سرسامآور قیمت نفت شد و اقتصادهای بزرگ را از شوکهای عمده مصون نگه داشت.
به گزارش انتخاب،ن در ادامه این مطلب آمده: نفت بیشتری از طریق خطوط لوله پمپاژ شد و کشورهای سراسر جهان ذخایر نفتی خود را آزاد کردند که کمبود جهانی را جبران کرد. کشورهای آسیایی که بیشترین آسیب را از جنگ دیده بودند، اقداماتی برای کاهش مصرف سوختهای فسیلی و افزایش استفاده از منابع انرژی سبز انجام دادند. در هفتههای اخیر، نیروهای نظامی آمریکا به تانکرها برای عبور از این آبراهه کمک کردند.
برخی کارشناسان اکنون معتقدند که میتوان بر این اقدامات افزود تا جهان در برابر هرگونه تلاش آینده ایران برای بستن تنگه، بسیار کمتر آسیبپذیر شود.
«تنگه هرمز دیگر به اندازه قبل از این جنگ، یک نقطه تنگنای حیاتی باقی نخواهد ماند»، گفت ویدیا مانی، دانشیار دانشگاه ویرجینیا و کارشناس زنجیره تأمین.
ایران با حمله به کشتیهای تجاری، در اوایل جنگ به برتری دست یافت. این امر شرکتهای کشتیرانی را از عبور از تنگه بازداشت و سهم بزرگی از نفت جهان را قطع کرد.
قیمت نفت که روز چهارشنبه بشکهای ۷۳.۷۴ دلار بسته شد، افزایش یافت اما هرگز به سطوحی نرسید که میتوانست منجر به رکود جهانی شود.
«انعطافپذیری بیشتری در این زنجیره تأمین و جریان انرژی نسبت به آنچه بسیاری تصور میکردند وجود دارد»، گفت کوین دونگان، معاون دریادار بازنشسته و فرمانده سابق ارشد نیروی دریایی آمریکا در خاورمیانه.
طبق گزارش شرکت دادههای دریایی کپلر، روز چهارشنبه حدود ۷۰ فروند شناور از این آبراهه عبور کردند که شامل ۲۹ تانکر میشد و این روز را به شلوغترین روز از اول مارس تبدیل کرد. با این حال، پنجشنبه یادآوری از شرایط ناامن برای کشتیرانی بود. نیروی دریایی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی در بیانیهای اعلام کرد که فقط مسیرهای اعلامشده از سوی ایران مجاز هستند و به کشتیها در مورد استفاده از هر راهروی دیگر هشدار داد. بسیاری از کشتیها از مسیری در سمت جنوبی تنگه، در مجاورت سواحل عمان استفاده میکردند.
کمبود جهانی نفت خام تا حدی کاهش یافت زیرا بسیاری از کشورها ذخایر عظیمی داشتند که وقتی تردد از تنگه متوقف شد، آزاد شدند. برای مثال، موجودی نفت چین بسیار زیاد بود. و اکنون کشورهای حوزه خلیج فارس انتظار دارند سایر کشورها در سالهای آینده ذخایر خود را افزایش دهند.
«ما به طور جدی به فکر ایجاد تأسیسات ذخیرهسازی بزرگتر در سراسر جهان هستیم»، هفته گذشته یاسر بن عثمان الرمیان، رئیس غول نفتی دولتی عربستان، سعودی آرامکو، گفت.
بزرگترین واکنش در زمان جنگ، انتقال حجم بسیار بیشتری از نفت از طریق خطوط لوله به جای ارسال آن با تانکر از تنگه بود.
روزانه تا پنج میلیون بشکه نفت اضافی از طریق خط لولهای که از عربستان سعودی عبور میکند، پمپاژ میشد که معادل یکسوم ۱۵ میلیون بشکه حملشده روزانه از تنگه پیش از جنگ است. امارات متحده عربی برنامههایی برای گسترش خط لوله دیگری دارد و انتظار میرود کشورهای دیگر نیز خطوط لوله خود را بسازند.
آرجون مورتی، شریک شرکت وریتن، یک شرکت تحقیق و سرمایهگذاری انرژی در هیوستون، گفت که اگر خطوط لوله نزدیک به ظرفیت فعلی خود کار کنند، کشتیرانی از طریق تنگه نیازی به بازگشت به سطوح پیش از جنگ ندارد.
«فکر نمیکنم تنگه هرمز به چیزی بیاهمیت تبدیل شود»، او گفت. «اما احتمالاً، این تصور که وجودی و حیاتی است، کاهش خواهد یافت.»
و مقداری نفت نیز در طول جنگ از تنگه عبور کرد. ایران نفت خود را تا زمانی که آمریکا در اواسط آوریل محاصرهای علیه کشتیهایش برپا کرد، نزدیک به سطوح پیش از جنگ حمل میکرد.
با این حال، برخی نسبت به اینکه جهان بتواند وابستگی خود به تنگه را به طور قابل توجهی کاهش دهد، تردید دارند. در حالی که جنگ باعث رکود جهانی نشد، ذخایر نفت به سطوح خطرناک پایینی رسید که تهدیدکننده کمبود و حتی قیمتهای بالاتر نفت بود. وقتی که خطوط لوله و سایر اقدامات، زمانآوری میکردند، این مهلت رو به اتمام بود.
رئیسجمهور ترامپ گفت که تصمیم به صلح با ایران گرفته است زیرا از ضربه به اقتصاد میترسید.
«نمیخواستم شاهد یک فاجعه اقتصادی باشم»، او هفته گذشته گفت. «اگر این وضعیت ادامه مییافت، ممکن بود چنین اتفاقی بیفتد.»
برخی میگویند که گسترش سریع اقدامات مورد استفاده در طول جنگ دشوار خواهد بود. مونا یاکوبیان، مدیر برنامه خاورمیانه در مرکز مطالعات استراتژیک و بینالمللی، گفت که حتی اگر خطوط لوله نفتی کمک کردند، افزایش ظرفیت آنها ممکن است چندین سال طول بکشد و ایران در هر درگیری آینده میتواند آنها را هدف قرار دهد.
«کمی تفکر آرزومندانه در این مورد وجود دارد»، او گفت. «مردم و کشورها خود را تطبیق خواهند داد و اهمیت تنگه شاید کمی کاهش یابد، اما نه به طور کامل.»
خلیج فارس همچنین تولیدکننده عظیم گاز طبیعی است و خطوط لوله عمدهای برای صادرات آن به بازارهای جهانی وجود ندارد. در آینده قابل پیشبینی، گاز باید با کشتیهای غولپیکر از تنگه حمل شود.
نیل کرازبی، رئیس تحقیقات نفت در شرکت اسپارتا، یک شرکت تحلیل بازار انرژی، معتقد است که با وجود راهکارهای جایگزین، جنگ به نوعی به ایران اجازه داده است تا نفوذ خود را بر این آبراهه افزایش دهد. او به تلاشهای ایران برای دریافت درآمد از کشتیهای عبوری از تنگه اشاره میکند. در یادداشت تفاهمای که هفته گذشته توسط ایران و ایالات متحده امضا شد، ایران اعلام کرد که کشتیها میتوانند به مدت ۶۰ روز به صورت رایگان عبور کنند. اما این کشور اقداماتی انجام داده که نشان میدهد پس از آن مدت، سعی در دریافت هزینه از کشتیها خواهد داشت.
«ما ایران را با قدرت بیشتری بر تنگه نسبت به دوران پیش از جنگ ترک میکنیم»، آقای کرازبی گفت.
در پاسخ به این سوال که آیا سنتکام عملیات خود را ادامه خواهد داد، کاپیتان هاوکینز گفت که این تلاش جریان تردد دریایی را حفظ میکند. «ما برای کمک به ادامه جریان، حضور هوشیارانه خود را حفظ میکنیم»، او افزود.
اما برخی تحلیلگران میگویند این احتمال وجود دارد که صلحی که با پیوندهای اقتصادی تقویت میشود، نه با رقابت، بتواند تنگه را از یک مشکل دائمی دور کند. یادداشت تفاهم به دنبال جذب ۳۰۰ میلیارد دلار برای بازسازی و توسعه اقتصادی ایران است که در تئوری، انگیزهای برای همکاری این کشور با سایر کشورهای حوزه خلیج فراهم میکند.
