لاستیک سایی ماشین طبیعی نیست و در بیشتر موارد به وجود یک ایراد در جلوبندی، شاسی، میزان فرمان یا تنظیم نبودن باد لاستیک اشاره دارد. نوع ساییدگی لاستیک نیز می تواند محل خرابی را مشخص کند؛ برای مثال ساییدگی از داخل یا بیرون لاستیک معمولا به تنظیم نبودن زاویه چرخ مربوط است، ساییدگی دو طرف لاستیک اغلب به کم بودن باد و ساییدگی وسط لاستیک به زیاد بودن باد ارتباط دارد. به همین دلیل قبل از تعویض لاستیک باید علت اصلی این مشکل پیدا و برطرف شود، در غیر این صورت لاستیک جدید نیز دوباره دچار ساییدگی خواهد شد.
| علت احتمالی | نوع ساییدگی یا خرابی لاستیک |
| خرابی جلوبندی، تنظیم نبودن زاویه چرخ، ضربه به شاسی | ساییدگی از داخل لاستیک |
| خرابی جلوبندی، تنظیم نبودن زاویه چرخ، آسیب شاسی | ساییدگی از بیرون لاستیک |
| کم بودن باد لاستیک و رانندگی طولانی با فشار باد پایین | ساییدگی دو طرف لاستیک |
| زیاد بودن باد لاستیک و فشار بیش از حد | ساییدگی وسط لاستیک |
| تمام شدن آج یا ادامه رانندگی با لاستیک ساییده و فرسوده | سیم زدن لاستیک |
| ضربه شدید به لاستیک، برخورد با جدول یا چاله و تغییر شکل لاستیک | پله کردن لاستیک |
| ضربه به دیواره یا فاق لاستیک و آسیب دیدن لایه های داخلی | طبله کردن (باد کردن) لاستیک |
| پایان عمر لاستیک، نور خورشید، گرما یا نگهداری نامناسب | ترک خوردگی لاستیک |
| تنظیم نبودن میزان فرمان، خرابی جلوبندی یا تفاوت فشار باد لاستیکها | کشیدن خودرو به یک سمت |
در بسیاری از موارد، تشخیص علت لاستیک سایی بدون بازدید خودرو امکان پذیر نیست؛ به همین دلیل استفاده از پنچرگیری سیار می تواند اولین قدم برای عیب یابی صحیح باشد.
علت لاستیک سایی ماشین در بیشتر موارد به تنظیم نبودن زاویه چرخ ها مربوط می شود. زمانی که چرخ ها به هر دلیلی از حالت استاندارد خارج شوند، فشار به جای اینکه روی تمام سطح آج لاستیک پخش شود، فقط به یک قسمت وارد می شود و در نتیجه لاستیک از داخل، بیرون یا به صورت نامنظم ساییده خواهد شد.
مهم ترین علت به هم خوردن زاویه چرخ، خرابی جلوبندی، تنظیم نبودن میزان فرمان، ضربه به شاسی یا برخورد شدید با جدول و چاله است. البته اگر دو طرف لاستیک ساییده شده باشد، معمولا باد لاستیک کم است و اگر وسط لاستیک بیشتر خورده باشد، علت آن باد بیش از حد خواهد بود.
اگر لاستیک های عقب خودرو دچار ساییدگی غیرعادی شده باشند، برخلاف چرخ های جلو معمولا مشکل از جلوبندی نیست. اولین قطعه ای که باید بررسی شود اکسل عقب است. اگر اکسل بر اثر ضربه یا تصادف تاب برداشته باشد، زاویه چرخ عقب تغییر می کند و لاستیک از یک سمت شروع به ساییده شدن می کند.
مورد بعدی بوش های اکسل عقب هستند. فرسودگی یا پارگی این بوش ها باعث می شود اکسل در جای خود به درستی قرار نگیرد و به مرور زمان لاستیک سایی ایجاد شود.
اگر پس از بررسی اکسل و بوش ها ایرادی پیدا نشود، احتمال آسیب دیدن شاسی عقب وجود دارد. این مشکل معمولا بعد از تصادف یا ضربه های شدید ایجاد می شود و تا زمانی که شاسی به حالت استاندارد برنگردد، لاستیک سایی ادامه خواهد داشت.
رایج ترین دلایل لاستیک سایی چرخ عقب عبارتند از:
خرابی جلوبندی یکی از اصلی ترین دلایل لاستیک سایی است، زیرا وظیفه جلوبندی حفظ زاویه صحیح چرخ ها نسبت به سطح جاده است. هر زمان یکی از قطعات جلوبندی دچار لقی یا فرسودگی شود، زاویه چرخ تغییر می کند و لاستیک به جای اینکه به طور یکنواخت روی زمین حرکت کند، از یک قسمت بیشتر ساییده می شود.
در بیشتر خودروها خرابی طبق و سیبک فرمان یا به هم خوردن میزان فرمان باعث ایجاد این مشکل می شود. به همین دلیل بعد از تعویض هر یک از قطعات جلوبندی، بهتر است خودرو با دستگاه های لیزری میزان فرمان تنظیم شود، زیرا روش های سنتی دقت کافی ندارند و ممکن است لاستیک سایی همچنان ادامه داشته باشد.
قطعاتی که بیشتر باعث لاستیک سایی می شوند:
نکته: اگر پس از تعمیر جلوبندی و تنظیم میزان فرمان همچنان لاستیک سایی ادامه داشت، احتمال آسیب دیدن شاسی خودرو نیز باید بررسی شود.
پله کردن لاستیک یعنی لاستیک دیگر شکل کاملاً گرد خود را از دست داده و بخشی از سطح آن بیشتر از قسمت های دیگر ساییده یا تغییر شکل داده است. در این حالت حتی اگر چرخ را بالانس کنید، معمولا لرزش فرمان یا لرزش خودرو هنگام رانندگی از بین نمی رود.
در بیشتر موارد، برخورد شدید با جدول، افتادن در چاله های عمیق یا تصادف باعث آسیب به ساختار داخلی لاستیک و پله کردن آن می شود. به همین دلیل این مشکل با بالانس یا تنظیم میزان فرمان برطرف نخواهد شد.
اگر میزان پله شدن کم باشد، ممکن است بتوان مدتی از لاستیک استفاده کرد، اما زمانی که لرزش خودرو محسوس باشد، بهتر است لاستیک تعویض شده و از لاستیک پله کرده فقط به عنوان زاپاس استفاده شود.
علائم پله کردن لاستیک:
سیم زدن لاستیک یعنی آج و لایه رویی لاستیک آنقدر ساییده یا آسیب دیده که سیم های فلزی داخل لاستیک قابل مشاهده شده باشند. این اتفاق معمولا زمانی رخ می دهد که راننده مدت زیادی با لاستیک فرسوده رانندگی کرده یا بخشی از لاستیک بر اثر برخورد با جسم تیز یا ضربه شدید کنده شده باشد.
رانندگی با لاستیک سیم زده بسیار خطرناک است، زیرا مقاومت لاستیک به شدت کاهش پیدا می کند و احتمال ترکیدن لاستیک به خصوص در سرعت های بالا یا روزهای گرم افزایش می یابد. به همین دلیل به محض مشاهده سیم های لاستیک، باید از ادامه رانندگی خودداری کرده و لاستیک را تعویض کنید.
خطرات لاستیک سیم زده:
طبله کردن لاستیک یا باد کردن لاستیک (دو پوست شدن) زمانی اتفاق می افتد که لایه های داخلی لاستیک بر اثر ضربه شدید به فاق لاستیک آسیب ببینند. این ضربه ممکن است در اثر برخورد با جدول، چاله های عمیق یا تصادف ایجاد شود و باعث شود بخشی از دیواره لاستیک به صورت برآمده یا متورم دیده شود.
برخلاف تصور بعضی رانندگان، لاستیک طبله شده قابل تعمیر نیست و ادامه رانندگی با آن خطرناک است، زیرا ساختار داخلی لاستیک آسیب دیده و هر لحظه امکان ترکیدن آن، به ویژه در سرعت های بالا، وجود دارد.
مهم ترین دلایل طبله کردن لاستیک:
نکته: اگر روی دیواره لاستیک برآمدگی مشاهده کردید، آن را جدی بگیرید و در اولین فرصت لاستیک را تعویض کنید. استفاده از لاستیک طبله شده، حتی اگر آج مناسبی داشته باشد، توصیه نمی شود.
تعویض لاستیک فقط به تمام شدن آج آن محدود نمی شود. گاهی ممکن است لاستیک هنوز ظاهر مناسبی داشته باشد، اما به دلیل قدیمی بودن، ترک خوردگی، سیم زدن یا طبله کردن دیگر ایمنی لازم را نداشته باشد. به همین دلیل بهتر است هنگام بازدید لاستیک، علاوه بر آج، وضعیت کلی آن نیز بررسی شود.
یکی از اولین مواردی که باید کنترل کنید تاریخ تولید لاستیک است. سپس عمق آج، وجود ترک روی دیواره، بریدگی، برآمدگی یا سیم های نمایان شده را بررسی کنید. اگر هر یک از این موارد مشاهده شود، بهتر است لاستیک تعویض شود و از ادامه رانندگی با آن خودداری کنید.
نشانه های اصلی زمان تعویض لاستیک عبارتند از:
نکته: اگر قصد تعویض لاستیک را دارید، ابتدا علت خرابی یا لاستیک سایی را برطرف کنید؛ زیرا در غیر این صورت، لاستیک جدید نیز پس از مدت کوتاهی دوباره دچار همان مشکل خواهد شد.
تنظیم صحیح باد لاستیک تاثیر مستقیمی بر عمر لاستیک، مصرف سوخت، نرمی خودرو و فرمان پذیری دارد. برای بیشتر خودروهای سواری، فشار باد مناسب بین 28 تا 32 PSI است. اگر بخواهید یک عدد ثابت برای تمام سال در نظر بگیرید، 30 PSI انتخاب مناسبی است.
در فصل تابستان به دلیل افزایش دمای هوا، معمولا فشار 28 PSI مناسب تر است و در زمستان می توان آن را روی 32 PSI تنظیم کرد. البته مقدار دقیق فشار باد هر خودرو روی برچسب ستون درب راننده یا دفترچه راهنمای خودرو درج شده است و بهتر است همان عدد ملاک قرار گیرد.
در مورد باد نیتروژن نیز باید بدانید که تفاوت محسوسی با باد معمولی برای رانندگی روزمره ندارد. نیتروژن گازی خشک و پایدارتر است، اما بسیاری از مراکز آپاراتی دستگاه تولید نیتروژن خالص ندارند و عملا همان هوای معمولی را با درصد کمی نیتروژن تزریق می کنند. بنابراین بهتر است بیشتر از نوع گاز، روی تنظیم صحیح فشار باد لاستیک تمرکز کنید.
تاثیر کم و زیاد بودن باد لاستیک:
در بسیاری از موارد، لاستیک سایی به مرور زمان و به دلیل چند اشتباه ساده به وجود می آید. بعضی رانندگان بعد از برخورد با جدول یا افتادن در چاله، تصور می کنند اگر خودرو به ظاهر مشکلی نداشته باشد، نیازی به بررسی جلوبندی نیست. در حالی که همین ضربه های به ظاهر کوچک می توانند زاویه چرخ را تغییر داده و باعث ساییدگی لاستیک شوند.
همچنین پس از تعمیر جلوبندی، حتما باید میزان فرمان با دستگاه های دقیق تنظیم شود، زیرا در غیر این صورت احتمال لاستیک سایی همچنان وجود دارد. بی توجهی به فشار باد لاستیک و ادامه رانندگی با لاستیک های فرسوده نیز از دیگر عواملی است که عمر لاستیک را به شدت کاهش می دهد.
اشتباهات رایج رانندگان که باعث لاستیک سایی می شوند:
لاستیک تنها بخشی از خودرو است که به طور مستقیم با سطح جاده در تماس است؛ به همین دلیل سلامت آن تاثیر مستقیمی بر ترمزگیری، فرمان پذیری و ایمنی سرنشینان دارد. اگر متوجه لاستیک سایی، سیم زدن، پله کردن یا طبله شدن لاستیک شدید، ابتدا علت اصلی را برطرف کنید و سپس در صورت نیاز لاستیک را تعویض کنید تا این مشکل دوباره تکرار نشود. همچنین قبل از هر سفر بین شهری حتما وضعیت لاستیک ها، میزان باد، عمق آج و نبود ترک یا برآمدگی را بررسی کنید؛ این چند دقیقه زمان می تواند از هزینه های سنگین و حتی حوادث جبران ناپذیر در جاده جلوگیری کند.
