ریزش مو معمولاً مشکلی نیست که با دوران نوجوانی در ذهن افراد گره خورده باشد، اما در واقع بسیار بیشتر از آنچه تصور میشود در این سنین رخ میدهد. به همین دلیل، بسیاری از والدین و نوجوانان این سؤال را دارند که آیا ماینوکسیدیل، یکی از شناختهشدهترین داروهای درمان ریزش مو، در این سن بیخطر است یا خیر. پاسخ کوتاه این است که مصرف ماینوکسیدیل بهطور رسمی برای افراد زیر ۱۸ سال تأیید نشده است.
بهگزارش انتخاب و به نقل از انلی مای هلث؛ دکتر آکریتی گوپتا توضیح میدهد که ماینوکسیدیل برای افراد زیر ۱۸ سال مجوز مصرف ندارد. روی فرآوردههای موضعی نیز بهوضوح نوشته شده که این محصولات فقط برای بزرگسالان هستند و حتی در غلظتهای بالاتر هم برای نوجوانان توصیه نمیشوند. همچنین، دستورالعمل رسمی درباره ایمنی و اثربخشی آن در نوجوانان وجود ندارد. با این حال، دکتر گوپتا تأکید میکند که ریزش مو در نوجوانان پدیدهای نادر نیست و در عمل دیده میشود.
بر اساس یک مطالعه مروری که در سال ۲۰۲۴ در مجله Dermatology and Therapy منتشر شد، ماینوکسیدیل خوراکی نیز بهطور رسمی برای کودکان و نوجوانان تأیید نشده است، اما پزشکان گاهی آن را بهصورت «خارج از موارد تأییدشده» (Off-label) تجویز میکنند. این بررسی ۴۴۲ کودک و نوجوان را که دوزهای کم، متوسط یا زیاد ماینوکسیدیل دریافت کرده بودند، ارزیابی کرد. نتایج نشان داد دوزهای پایین نسبتاً ایمن بودند و شایعترین عارضه، رشد موهای ناخواسته بود؛ بهطوری که هیچیک از بیماران به دلیل عوارض درمان را قطع نکردند. اما دوزهای بالاتر با خطر بیشتر عوارض قلبی همراه بودند.
آیا یک نوجوان ۱۵ ساله میتواند برای ریزش مو از ماینوکسیدیل استفاده کند؟
دکتر کارونا مالهوترا میگوید این کار فقط باید تحت نظر متخصص پوست انجام شود و در واقع نوعی مصرف خارج از موارد تأییدشده است. بنابراین، استفاده خودسرانه از ماینوکسیدیل یا خرید آن بدون مشورت پزشک به هیچ عنوان توصیه نمیشود.
او توضیح میدهد که متخصص پوست ابتدا باید علت اصلی ریزش مو را مشخص کند، زیرا کمپشتی مو در نوجوانان میتواند دلایل مختلفی داشته باشد؛ از جمله ریزش موی ارثی (آلوپسی آندروژنتیک)، آلوپسی آرهآتا (ریزش موی سکهای)، کمبودهای تغذیهای یا آسیب ناشی از حالت دادن و استفاده از وسایل حرارتی. ماینوکسیدیل برای همه این علتها درمان مناسبی نیست.
چه نوجوانانی نباید از ماینوکسیدیل استفاده کنند؟
دکتر آکریتی گوپتا میگوید گروههای زیر باید نسبت به مصرف ماینوکسیدیل احتیاط بیشتری داشته باشند:
* نوجوانانی که هنوز علت ریزش موی آنها مشخص نشده است، زیرا شروع درمان بدون تشخیص دقیق توصیه نمیشود.
* افرادی که بیماری قلبی یا فشار خون پایین دارند، بهویژه اگر قرار باشد ماینوکسیدیل خوراکی مصرف کنند.
* نوجوانان باردار، زیرا اطلاعات کافی درباره ایمنی مصرف در دوران بارداری وجود ندارد.
* افرادی که به ماینوکسیدیل یا پروپیلن گلیکول حساسیت دارند.
* کسانی که دچار عفونت یا التهاب فعال پوست سر هستند، زیرا ماینوکسیدیل ممکن است این مشکلات را تشدید کند.
آیا عوارض جانبی ماینوکسیدیل در نوجوانان متفاوت است؟
دکتر گوپتا میگوید برخی عوارض ممکن است در نوجوانان کمی متفاوت یا بیشتر دیده شوند.
افت فشار خون یا سرگیجه یکی از این موارد است، زیرا نوجوانان معمولاً وزن کمتری نسبت به بزرگسالان دارند و ممکن است نسبت به جذب دارو حساستر باشند، بهخصوص در صورت مصرف خوراکی.
تحریک پوست نیز مانند بزرگسالان ممکن است رخ دهد و به شکل قرمزی، خارش یا خشکی پوست سر ظاهر شود که معمولاً به دلیل وجود پروپیلن گلیکول در محلولهای موضعی است.
همچنین اگر دارو به نواحی دیگر بدن منتقل شود، ممکن است باعث رشد موهای ناخواسته روی صورت یا بدن شود.
از نظر روانی نیز ریزش مو در دوران نوجوانی میتواند فشار عاطفی بیشتری ایجاد کند. به همین دلیل، لازم است نوجوان و خانواده او بدانند که ممکن است در هفتههای اول درمان، ریزش مو بهطور موقت بیشتر شود و مشاهده نتیجه درمان نیز چندین ماه زمان ببرد.
آیا ماینوکسیدیل در نوجوانان اثر متفاوتی نسبت به بزرگسالان دارد؟
دکتر مالهوترا معتقد است تا حدی بله.
به گفته او، نوجوانان به دلیل وزن کمتر و تفاوت در سوختوساز بدن، ممکن است نسبت به همان دوز دارو اثرات عمومی بیشتری را تجربه کنند.
همچنین، علت ریزش مو در نوجوانان بسیار متنوعتر از بزرگسالان است؛ بنابراین پاسخ به ماینوکسیدیل نیز ممکن است قابل پیشبینی نباشد.
از سوی دیگر، چون مطالعات اختصاصی کافی روی نوجوانان انجام نشده است، هنوز شواهد محکمی درباره میزان اثربخشی آن در این گروه سنی در مقایسه با بزرگسالان وجود ندارد و بیشتر توصیهها بر اساس مطالعات انجامشده روی بزرگسالان است.
به همین دلیل، نوجوانانی که از ماینوکسیدیل استفاده میکنند، باید در فواصل کوتاهتر توسط متخصص پوست ویزیت و پیگیری شوند.
مطالعهای که در سال ۲۰۲۲ در Journal of the American Academy of Dermatology منتشر شد، وضعیت ۱۹۲ نوجوان مصرفکننده ماینوکسیدیل خوراکی با دوز پایین را بررسی کرد. نتایج نشان داد که عوارض جانبی بهطور کلی خفیف و مشابه بزرگسالان بود و تفاوت قابلتوجهی بین مصرف خوراکی و زیرزبانی از نظر میزان عوارض مشاهده نشد. با این حال، به دلیل محدود بودن اطلاعات موجود، همچنان توصیه میشود نوجوانان نسبت به بزرگسالان با دقت بیشتری تحت نظر پزشک باشند.
والدین و نوجوانان ابتدا چه کاری باید انجام دهند؟
دکتر گوپتا و دکتر مالهوترا هر دو تأکید میکنند که اگر نوجوانی دچار ریزش موی قابل توجه شده است، اولین و مهمترین اقدام مراجعه به متخصص پوست برای تشخیص علت اصلی است، نه شروع خودسرانه ماینوکسیدیل. از آنجا که این دارو برای افراد زیر ۱۸ سال تأیید رسمی ندارد و عوامل مختلفی میتوانند باعث ریزش مو در این سن شوند، تشخیص صحیح پیش از درمان اهمیت زیادی دارد.
جمعبندی
ماینوکسیدیل گاهی میتواند در درمان ریزش موی نوجوانان مفید باشد، اما تنها زمانی که علت ریزش مو بهدرستی تشخیص داده شده و درمان زیر نظر متخصص پوست انجام شود. از آنجا که این دارو برای افراد زیر ۱۸ سال تأیید رسمی ندارد و دلایل ریزش مو در نوجوانان بسیار متنوع است، مصرف خودسرانه آن توصیه نمیشود. اگر نوجوانی دچار ریزش موی قابل توجه شده است، بهترین اقدام مراجعه به پزشک متخصص پوست برای بررسی دقیق و انتخاب مناسبترین روش درمان است.
